Doğu'daki kapımız yeni kaşifler bekliyor

Türkiye'nin çok büyük bir bölümün gezmiş birisi olarak, hiç gitmediğim Serhat illeri Kars, Ağrı, Ardahan ve Iğdır'ı her zaman merak etmişimdir. Sağolsun bu merakımı, Kalkınma Bakanlığı'na bağlı olarak Kars'ta faaliyet yürüten Serhat Kalkınma Ajansı (SERKA) giderdi. 'Kars Kalesi'ne çıkıp, şehri kuş bakışı görmeden, Havariler Kilisesi'ni, Ebu'ul Hasan Harakani Camii (Evliya Camii), Fethiye Camii'ni görmeden, Sarıkamış Şehitliğini ziyaret etmeden, Anı Ören yerindeki tarihi eserleri, aşıkların atışmasını, Çıldır'ı, Doğubeyazıt'taki İshak Paya Sarayı'nı görmeden gelme' diyorlardı ya; ben de öyle yaptım. Oraları görmeden, fotoğraf çekmeden, fotoğraf çektirmeden dönmedim İstanbul'a.. Gezi, yürüyüş ve tırmanış rotaları ile bölgenin kültürel, turistik ve doğal değerlerini tanıtmak amacıyla yapılmış, gazeteci, yazar ve seyahat acentesi temsilcilerinden oluşan 50 kişilik gruptan oluşan ekiple birlikte olduk üç gün boyunca.

Havaalanına indikten sonra doğru Sarıkamış'ın yolunu tuttuk. Kasım ayının son günleri olmasın rağmen bölgede ne kar ne de yağmur vardı. İstanbul'un havasından pek farkı yok desem inanın abartmış olmam. Akşama doğru Sarıkamış'taki Toprak Otel'e yerleştik, hemen akabinde daha fazla vakit kaybetmeden doğruca Katerina Köşkü'ne gittik. Halk arasında Katerina Köşkü olarak bilinen ve yekpare ağaçtan yapılmış, hiç çivi kullanılmamış Av Köşkü'nde 1914 yılında Rus Çarı II. Nikola ve eşinin Sarıkamış'a gelerek bu köşkte kaldıkları tahmin edilmektedir.

Gezimizin ikinci gününde önce yolumuz üzerindeki şehitlikte durakladık ve aziz şehitlirimizn ruhuna fatiha okuduk. Daha sonra da Kars merkezinde kültürel bir geziye başladık. Şahir merkezinde harabeye dönmüş yerlerin bazıları restore edilmiş ve kamu binaları haline getirilmiş. Bir çoğu da onarılmayı bekliyor. Orhan Pamuk'un Kar Romanı'nda bahsedilen evin önünden geçtik ve kümbetlere doğru uzattık yolumuzu. Karşımızda Kars Kalesi ve hemen onun yanı başında yıllara meydan okuyan ve şehrin manevi mimarlarından Ebu'l Hasan Harakani Hazretleri Camii. Halk arasında Evliya Camii olarak biliniyor. Günlerden Cuma idi. Tam orayı ziyaret ederken Cuma ezanı okundu. Bana da, 'Bu eve gelene ekmeğini verin, inancını sormayın' diyen üstadın adının altın harflerle yazıldığı camide Cuma namazını kılmak nasip oldu.

Daha sonra İpek Yolu'nun ticaret merkezlerinden biri olan ve Kars'a yaklaşık 40-45 kilometre uzaklıkta, Ocaklı Köyü sınırları içerisinde yer alan Anı Ören Yeri'ni gezmek için koyulduk yola. Türkiye-Ermenistan sınırını ayıran Arpaçay Nehrinin batı yakasında Türkiye sınırları içerisinde volkanik bir küf tabakası üzerine kurulmuş bir ortaçağ şehri olan tam bir harabeyi andıran Ani -kelimenin tam anlamıyla- bakıma muhtaç bir şehir görünümünde. Aslanlı, Kar ve Sarnıçlı adlarıyla üç kapıdan oluşan Ani Ören Yeri harap olmuş kiliseleri, camileri görmek mümkün. Ani'deki Ebu'l Manucehr Camii, Anadolu'daki ilk Türk camii olarak bilinmektedir.

Daha sonra hep fotoğraflarda gördüğüm Çıldır'a doğru yol çıktık. Çıldır'a girerken 'Can kurban olsun Çıldır'a Edep erkan ordadır' yazılı bir tabela gözüme çarpıyor ilk etapta. Kar ve buzların kırılarak balıkların tutulduğu bir Çıldır vardı hafızamda. Ama maalesef böyle bir gölü görmek ne mümkün, hem de kasım ayı sonunda. Ancak, güneş ve hafif sis Çıldır'a apayrı bir güzellik katmıştı. Ertesi gün Doğu Beyazıt'a doğru çıktı yola. Hava çok güzeldi. Ağrı tüm görkemiyle karşımızda duruyordu. Tabii ki burda durup gezimizi fotoğraflarla ölümsüzleştirdik. Ve sıra gelmişti artık; bilgisayarların masa üstlerini süsleyen o muhteşem yapıtı görmeye. Neresiydi bura, tabii ki, Cennet vatanımızın Doğu'ya açılan kapısı Doğubeyazıt. Doğubeyazıt deyince de akla gelen ilk şey İshakpaşa Sarayı. 1685 yılında Çıldır Atabeklerinden Çolak Abdi Paşa sarayın yapımına başlamış ve aynı soydan gelen Küçük İshak Paşa da 1784' te (99 yılda) tamamlamıştır. Bölgenin Ağrı Dağı'ndan sonra en çok ilgi çeken yeri olan İshak Paşa Sarayı sarp kayalar üzerinde kurulmuş. Osmanlı mimarisini en güzel örneklerinden birisi olarak bilinmektedir.