İmam Hatip Liseleri'nin okullaştırdığı kızlar

Bir mektep meselesinde yine bile ikiye bölündük. 4+4+4 meselesi yine eğitim eksenli tartışmalar başlatıldı. Politize olmak böyle bir şey herhalde, her kalemde politikaya malzeme çıkarmak. Önüne ardına, bakmadan reflekslerle yaşamak... Hükümetin on yıllık eğitim karnesi, kız çocuklarının okullaşma oranındaki artış ortada, onun üzerinden bir tartışmaya girmeyeceğim. Sistem tartışmalarıyla birlikte bir yandan da İmam Hatip Liseleri (İHL) gündemde yer buldu. Bir İmam Hatipli olarak, İHL'ne tek başına ne methiye düzmek ne de reddiye döşemenin fayda getirmeyeceği kanaatindeyim. Bununla birlikte İHL ile ilgili göz ardı edilen bir gerçeğin altını çizmek istiyorum.

İHL'ler, 1960 öncesi ilk mezunlarını verdi. Daha önce defalarca yazdım, İHL'ler köy çocuklarının veya köy kökenli yeni şehirli çocukların, şehirleşme, mekteple tanışmalarında önemli bir pencereydi. İHL, parasız yurtlar, köyünde kasabasında okuyamayan çocukların imdadına yetişmişti. Şehirlerde de durum pek farklı değildi. Tepeden inme yaklaşımlar, toplum mühendisliği iddiaları, dindar ve/veya muhafazakâr aileleri içine kapattı. Eğer İHL'ler olmasaydı değil kızlar, pek çok erkek çocuğu ya yoksulluktan ya da sisteme güvenmemekten okullaşamayacaktı.

İHL'ler olmasaydı, şehirleşme, okullu olma süreci, kız çocuklar için hala açılması zor olan bir kapı olacaktı. Muhafazakâr ve dindar kesimin veya köy kökenli ailelerin kızlarının okullaşmaya geçiş sürecini İHL'ler hızlandırdı. Ben İHL'lerin ikinci dönem İstanbul kız mezunlarındanım. Kır kökenli ailemin, okuması için İstanbul'a göç nedeni olmuş, devlet okullarında okuyan, üniversite bitiren ilk kızıyım. Babamın okuma ve okutma aşkı ile bir şekilde okuyacaktım. İHL'lerin kız öğrencilere kapılarını açması ile 1979 yılında okula ilk başladığımda, bilmediğim bir gerçekle karşılaştım. Benden üç dört yaş büyük, çoğumuzun "abla" diye hitap ettiği kızlarla aynı sınıfta okuduk. Sisteme güvenmeyen aileler kızlarını okutmamış, İHL'ler kız öğrenci almaya başlayınca da hem dini hem pozitif bilimleri bir arada öğrensin, diploma sahibi olsun diye buralara kaydını yaptırmışlardı. Abla kardeş aynı sınıfta okuyanlar dahi mevcuttu. Eğer İHL'ler olmasaydı bu kızlar okul sıraları ile asla tanışamayacaktı.

Hemen her lise öğrencisi gibi biz de "hababam sınıfı" moduna giriyor, hocalarla çatışmalar yaşıyorduk. Ve her çatışmadan biraz daha yetişkin olarak ayrılıyorduk. Hocalar hata yaptı ve tabii biz de... Sistemin 9 ayda branş öğretmeni yaptığı sözde öğretmenlerin elinde rezil olduk, her çağdaşımız gibi... Birilerinin zannettiğinin aksine, üretim bandında ki seri mamuller değildik. Memleketlerimiz, ailelerimiz, hayata bakışımız, bambaşkaydı. Kendi içimizde de çatıştık. Eğitim sisteminin tüm sorunlarını her öğrenci gibi hissettik.

Sınıfımız 1985'te 19 kişi mezun verdi. 3-4 arkadaşımızın dışında hepimiz aynı yıl dört yıllık fakültelere yerleştik. Diş hekimliğinden eczacılığa, basın yayından Türkoloji'ye, işletmeye... "Üniversitelerde başörtülüler çoğaldı" diye veryansın edenler, İmam Hatip Lisesi'ni bitirip üniversite kapısını çalan kızları, bu en doğal sosyolojik vakıayı göremediler, görmek istemediler. Sınıf arkadaşlarımız hemen her meslek grubunda diploma sahibi oldular. Kendi muayenehanelerini, eczanelerini, mali müşavirlik ofislerini açtılar... İngiltere'de doktorasını yapıp ülkeye öğretim üyesi olarak dönen de oldu hala yurt dışında yaşayan da...

Ben, İHL'li kızlar içinde ilk gazetecilik okuyanım. Yıllarca kalemimle kazandım ekmeğimi, namerde muhtaç olmadan... Ekmeğini yediğimiz, suyunu içtiğimiz vatan topraklarına, millete olan borcumuzu sistemin zorlamasına, dışlamasına rağmen çalışarak ödemeye gayret ettik. Statükocuların vehim ve zanla bize atfettiği her şeye önce gülüp geçtik. Ama gördük ki bizim yaptıklarımızdan, ürettiklerimizden daha çok onların vehim ve zanları galip geldi.

Bilgimiz, onayımız, dahlimiz olmadan "arka bahçe" tartışmalarının içine çekildik. Biz babalarımızın "arka bahçelerinde" dahi yaşamayıp, uçmayı seçerken, tahilsizce tartışmanın ortasında kaldık. Kuyuya atılan taş misali... Kimileri de "mal bulmuş mağribi gibi" bunu arkasına sığınıp, başladı "abalıya vurmaya".

Kadın konusunu çalışan STK lar, kadın işgücü ve istihdamını, evlerde asılı kalan diplomaları konu ederken, İHL'li ve/veya başörtülü kızlar hep hayalet muamelesi gördü. Sadece çok çalıştık ve yaptığımız işin en iyisini yapmaya gayret ettik. Kendimizi ispatlamak mecburiyetindeydik, hata yapma lüksümüz yoktu, başta ailelilerimiz, beklentimiz yüksekti.

Eğitimin en önemli fırsat eşitliği aracı olduğunu yaşayarak öğrendik. Farklı olmaktan ve farklı olandan hiç korkmadık. Bizi kamplara bölmeye çalışanlar olsa bile, aynı denizde yüzdüğümüzü hiç unutmadık. Biz Türkiye gerçeğiydik...