İsrail'de barışa inanan iyi insanlar da var

Türkiye iç ve dış siyasetinde önemli bir değişim, normalleşme ve bir zihniyet dönüşümü yaşıyor. İçeride devlet toplum barışıklığı sağlanıyor. Kırmızı kitap değiştirildi. Devlet kurumlarının daha uyumlu, bir vücudun uzuvları gibi ahenkli çalışmalar yapabilmesi için adımlar atılırken demokrasi güçleniyor. Meşruiyetin kaynağı olarak halk görülüyor. Marjinal kesimler hariç toplumun ezici çoğunluğu demokrasi dışı müdahalelerin hiçbir durumda kabul edilemeyeceğine inanıyor.

Türk dış siyaseti ise tepkisel, pasif olmaktan çıktı. Türkiye dış siyasetini barış esasına dayandırdı. Eskiden var olan “üç tarafımız de-nizlerle, dört tarafımız düşmanlarla çevrili” paranoyak algısı kırıldı. Başta komşularla sorunları çözüp dost olabilmek için, komşularla sıfır sorun politikası ortaya atıldı ve komşularla sorunların çözülüp dostane ilişkilerin kurulabilmesi için elden gelen yapıldı, yapılıyor. Ermenistan hariç Türkiye komşularıyla ilişkilerini geliştirdi. Dış siyasette kazan kazan anlayışı hakim oldu. Diğer ülkelerle barış olması, ilişkilerin gelişmesi durumunda, hem Türkiye'nin, hem diğer ülkelerin kazanacağına samimi bir şekilde inanıldı ve uygulamaya koyuldu.

Aslında Türk iç ve dış siyasetindeki bu gelişmeler, Atatürk'ün “Yurtta Sulh, Cihanda Sulh” deyişinin hayata geçirilmesinden başka bir şey değildi. AK Parti iktidarları “Yurtta Sulh Cihanda Sulh” prensibinin gereğini yerine getirdi. Bunun neticesi olarak iç siyasette demokrasi güçlenirken, dış siyasette Türkiye yeni dostlar kazandı. Özellikle bölge ülkeleri Türkiye'ye daha sıcak bakmaya ve hatta bir model olarak görmeye başladılar. Onların gözünde artık Türkiye Batı'nın ve ABD'nin hesabına çalışan bir “piyon” değil, Ankara merkezli bağımsız politikalar üreten, barışa inanan, güvenilir bir ortak haline geldi.

Türkiye'deki bu normalleşme sürecine paralel olarak, Türkiye'nin uluslararası ilişkilerde yalnız olduğu, tek boyutlu dış siyaset takip ettiği geçmiş dönemde, Türkiye'nin neredeyse bölgedeki tek dostu olan İsrail ile ilişkiler tam tersine bir seyir takip etti. Türkiye normalleştikçe, iç ve dış siyasette normalleşme yaşandıkça, İsrail-Türkiye ilişkilerinde sorunlar görülmeye başlandı. Neredeyse tüm bölge ülkeleri ile sorunlu olan, çatışma ile bölgede var olan ve büyüyen İsrail, kendisi gibi bölgedeki diğer ülkelerle sorunlu olan Türkiye ile işbirliği yapıyordu. Türkiye, ABD üzerinden alamadığı silahları İsrail üzerinden elde ediyor, hatta İsrail'in kendisinden silah ve teknoloji satın alıyordu.

Fakat Türkiye'nin bölge ülkeleri ile sorunlarını çözmesi, hatta Türkiye, Suriye, Lübnan, Ürdün arasında ekonomik entegrasyona gidebilecek yakınlaşma görülmesi, çoğu bölge ülkeleri ile vizelerin kaldırılması gibi gelişmeler İsrail'i ziyadesi ile rahatsız etti. İsrail, geçmişte olduğu gibi, kendisi gibi bölgede yalnız, bölge ülkeleri ile kavgalı, sadece kendisine (İsrail'e), ABD'ye ve Batı'ya dönük, tek boyutlu dış siyaset takip eden, kendisini her halükarda destekleyen bir Türkiye görmek istiyordu. ABD ise bu ilişkiyi teşvik etmekteydi. Fakat iç siyasette ve dış siyasette normalleşen bir Türkiye artık eskisi gibi davranamazdı.

Normalleşen bir Türkiye'nin bir gereği olarak Türkiye İsrail'in aşırı güç kullanmasını, Filistinlilere karşı baskıları, katliamları eleştirmeye başladı. AK Parti iktidarlarından önce de Türkiye İsrail'i bazı zamanlar eleştirmişti. Örneğin eski Başbakanlardan Ecevit de İsrail'e yönelik bazı ağır eleştirilerde bulunmuş, fakat daha sonra geri adım atmak zorunda bırakılmıştı. Fakat AK Parti ile beraber Türkiye bölgede ve dünyada barışa dayalı, saygın, dik duran bir politika takip etmeye başladı. Bu ise İsrail'in dünden bugüne takip ettiği çatışmaya, aşırı güç kullanmaya, bastırmaya, sindirmeye dayalı politikası ile taban tabana zıt bir politika idi.

Aslında Türkiye, İsrail ile geçmişten gelen dostluğundan dolayı İsrail' i de kendisi gibi dönüştürmek, İsrail'in de Türkiye gibi bölge ülkeleri ile sorunlarını diyalogla çözebilmesine yardım edebilmek için girişimlerde bulundu. Suriye ile İsrail arasındaki sorunların çözülebilmesi için Türkiye arabulucu rolü oynadı. Fakat Türkiye'nin bu yaklaşımı İsrail'e çok yabancıydı. İsrail Türkiye'nin yaşadığı algı değişikliğini yaşamamış, dış siyasetini barış esasına, kazan kazan esasına dayandıramamıştı.

Zaten İsrail Türkiye ilişkileri, bölgede barışı tesis etme, sorunları diyalogla çözme bağlamında İsrail'in, Türkiye'nin çabalarına destek vermemesinden dolayı sorunlu iken, İsrail 31 Mayıs 2010 tarihinde Mavi Marmara gemisini basarak biri Amerikan vatandaşı 9 Türk'ü öldürdü. Bunun üzerine Türkiye İsrail'den resmen özür dilemesini, öldürülen Türklerin ailelerine tazminat ödenmesini ve Gazze ablukasına son verilmesini istedi. İsrail'in ise talepleri kabul etmemesinden dolayı, ABD'nin ön ayak olması ve BM Genel Sekreteri Ban Ki-Mun'un görevlendirilmesiyle 9 ay önce kurulan ve başkan Geoffrey Palmer'in adıyla anılan bir komisyon oluşturuldu. Fakat rapor kendinden bekleneni veremedi, herhangi bir hukuki bağlayıcılığı olmayan rapor taraflar arasında denge gözetmekten ileriye geçemedi.

ABD ise dünden bugüne, her halükarda İsrail'i desteklemeye devam etmektedir. BM Genel Sekreteri bile BM raporunu başarısız bulurken, ABD raporun mükemmel olduğunu ileri sürebilmektedir. Bu durum ise Türk -ABD ilişkileri ve Türkiye ile müttefik olan ABD için bir samimiyet testi oluşturmaktadır. Rapor sonrası Türkiye B planını ortaya koydu ve İsrail'e yönelik yaptırımları açıkladı. Buna karşılık olarak ise basına yansıyan iddialara göre Ermeni lobisi ile işbirliği yapmak, PKK'yı desteklemek, Türkiye'ye seyahatleri kısmak gibi İsrail'in tedbirler alacağı iddia edildi. Zaten geçmişte de, gerek Ermeni meselesinde, gerekse PKK meselesinde İsrail'in, Türkiye'nin yanında değil karşısında olduğuna dair iddialar bulunmaktaydı.

Görünen o ki, Türkiye normalleştikçe, İsrail ile sorunlar artmaya devam edecektir. Bunun tek çözümü, İsrail'in de normalleşmesi, barışa inanması, diyaloga inanması, bölgeden ancak ve ancak barışa dayalı bir politika ile güven içinde olabileceğine ve var olabileceğine inanmasıdır. Bu sonuca varabilmek için İsrail'e yardım edilmelidir. İsrail vatandaşları ve Yahudi lobisi yekpare düşünülmemelidir. Radikaller yerine, barışa inanan makul kesimler desteklenmeli, onlarla iş birliği yapılmalıdır.

Diğer taraftan, ABD'nin her halükarda İsrail'i desteklemesi uzun vadede ne İsrail'in, ne de ABD'nin çıkarına olacaktır. ABD'nin bu yaklaşımı bir taraftan İsrail'in aşırı güç kullanmasını, çatışmaya dayalı politikalarını teşvik ederken, diğer taraftan özellikle bölgede kendi imajı ve inandırıcılığına ciddi şekilde zarar vermektedir. Bölgede ABD ne kadar iyi niyetli adımlar atsa, atmaya çalışsa da, her halükarda İsrail'i hamisi olma görüntüsünü düzeltmedikçe, İsrail'in aşırılıklarına karşı tavır almadıkça, inandırıcılığı ve güvenirliği asla olmayacaktır. Bu nedenle ABD her halükarda İsrail'e verdiği desteği sorgulamalıdır ve bunun hem ABD ye hem İsrail'e bedel ödettirdiğini görmelidir. ABD de desteğini belirli şartlara bağlamalı, barışa inananları, barış için adım atanları desteklemelidir.

Zaten bölgede yalnız olan İsrail eski dostu Türkiye'yi de küstürdüğü için daha fazla yalnız hale gelmiştir ve gelmektedir. Bu olay aslında çatışma ve aşırı güç kullanmanın kendisini yalnızlaştırdığını görebilmesi için İsrail'e önemli bir fırsat da sunmaktadır. Aksi takdirde, Türkiye asla İsrail'i düşman haline getirmek istememektedir. Bu hem, Türkiye'nin dış siyasetinin dayandığı barış ve kazan kazan anlayışına terstir, hem de Türkiye'nin ABD ve Batı ile geliştirdiği köklü ilişkilere terstir. Türkiye İsrail'in normalleşmesini, Filistin'deki insanlık dramının sona ermesini, bölge ve dünya barışını istemektedir.