Küresel gövde gösterisi: Olimpiyatlar

Milyonlar ekranları başında 2010 Kanada, Vancouver Kış Olimpiyatları için yerini alırken, olimpiyatlar vesilesiyle teyakkuza geçen bir toplumsal karşı koyuş da bugünlerde Vancouver sokaklarında kendini hissetiriyor. 12 Şubat'ta başlayan Olimpiyatlar hakkında çıkan yazılar belki 'olimpiyat ruhu'nu huzursuz etmemek için, belki de bu kış aylarında evlerimizi ısıtacak Olimpiyat meşalesi adına Olimpiyat karşıtı oluşan protesto hareketini ve hoşnutsuzlukları geri planda bırakıyor. Evet, Vancouver 2010 organizasyonu tarihte yerini 'dünyayı' ve evrensel barışı kutsayıcı bir uluslararası aktivite olarak alacak, belki de küresel anlamda neoliberal kapitalizm adına ne tür tahripler yarattığı unutulacak.

Yıllar süren çalışmalar neticesinde, 2010 Kanada Kış Olimpiyatları vesilesiyle küresel kamuoyunun dikkati yaşanabilirlik listelerinin tepesini uzun yıllardır işgal eden Vancouver'a ve refah ülkesi olarak ün salan Kanada'ya çevriliyor. Olimpiyatların başlamasını bekleyen 'ötekiler' de var aslında. Kimler mi 'ötekiler'? Neoliberal zihniyetin kurumsal bir olmazsa olmazı 'polis devleti'nin mağdurları, artan sayıda evsizler, çalışan yoksullar - işsiz yoksullar ve yerli halka yapılan kötü muamele gibi uzantıları var neoliberalizmin.

Olimpiyat açılışı 12 Şubat'ta yapıldı. Ancak açılış alanının birkaç blok ötesinde yaşanan hareketliliğin sebebi sadece Olimpiyat ateşi değildi. Vancouver Sanat Merkezi'nin önünde biriken kalabalık artan vergileri, artan işsizliği, evsizliği, Kanada'nın Afganistan'daki varlığını protesto ediyordu. 16.500 polis ve güvenlik mensubu, şehrin her köşesini saniye saniye izleyen kameralar, güvenlik paranoyası ilginç iki istatistiğe dikkatimizi çekiyor: İlk olarak 900 milyon dolarlık bütçesiyle Vancouver 2010 Kanada'nın tarihteki en pahalı ülke içi güvenlik operasyonu oluyor. İkinci olarak ise, Kanada'nın Afganistan'daki toplam asker sayısı, 2010 Kış Olimpiyatları için Vancouver'da görev yapan sayıdan daha az! Peki Vancouver küresel kapitalizmin kış eğlencesine ev sahipliği yaparken, kent içinde bu partiye dahil olamayanlar gerçekten Afganistan'ı terörize eden gruplardan daha mı tehlikeli? Protestocular bugün Olimpiyatlar'ın açılışı için protesto mekânlarındalar, ancak yarın da orada olacaklar, sonraki gün de... Olimpiyat bitince yine orada olacaklar. Yoksulluk, evsizlik gibi sorunlara hükümetten daha etkin politikalarla çözüm bekliyorlar.

Sosyal adalet söylemiyle farklı gösterilerde bulunan sivil toplum hareketleri arasında belki de en renklisiydi 7 Şubat'ta yapılan 'Yoksulluk Olipiyatları'. Portakal renkli t-shirtleriyle gösteri yapan aktivistler aynı zamanda sivil özgürlükler savunucuları olarak yine aynı giysilerle olimpiyatlar esnasında güvenlik görevlilerini yasal olarak gözlemleyecekler. Diğer aktivist networkler de etkinliklerini sürdürüyor. Örneğin Kanada'nın henüz Birleşmiş Milletler'in 'Yerli Halkların Hakları'na yönelik deklarasyonunu imzalamadığı ön plana çıkarılıyor ve bu konuda ciddi bir medya kampanyası başlatılıyor. 15 Şubat'tan itibaren Güvercin Parkı'nda konut sorunu ve evsizlik konularına dikkat çekmek amacıyla adeta bir çadır kent kurmaya hazırlanıyor sivil örgütler. 20 Şubat'ta ise evsizlere ve sokaklarda yaşamlarını idame ettirenlere kırmızı çadır dağıtımı yapılacak.

Vancouver 2010 Kış Olimpiyatları için sivil kuruluşlar, Olimpiyat direniş örgütleri ve diğer gençlik kollarının protestolarına ek olarak, diğer altı çizilmesi gereken bir nokta da, Kanada'nın yerli halklarının, nam-ı diğer ilk uluslarının oy ve katılımıyla düzenleniyor olması. Ancak bu noktada da yine etraflı bir tartışma yaşanıyor, zira atalarının topraklarının kapitalist güçler tarafından alıkonulduğunu, adeta çalındığı da iddia ediyor yerli halklar. Kuşkusuz Olimpiyat ruhuyla oldukça çelişen bir durum.

Tekrar bir düşünelim ve kendimize soralım! 2. Dünya Savaşı'ndan beri Kanada'nın gördüğü en geniş çaplı güvenlik alarmı, Vancouver'ın her köşesinde konuşlanmış polisler, güvenlik görevlileri, kameralar, semalarında artık normalleşen askeri helikopterler, kapanan yollar... Douglas Haddow'un Guardian'daki yazısında dile getirdiği gibi; 'Olimpiyat 2010'da Vancouver'da mı, yoksa 2. Dünya Savaşı sonrası Berlini'nde mi yapılıyor?' Şehre akan 300 bin ziyaretçi, uluslararası sermayenin gövde gösterisi, olimpiyatların resmi yiyeceği olduğu için McDonalds ve diğer sponsor ürünleri tüketme zorunluluğunda olan genç nesiller, küresel markaların 'gülen' yüzlerle donatılmış olimpiyat reklam panoları... Olimpiyat ruhu neredeyse kapitalist logoların gölgesinde kalıyor.

Peki ya Vancouver... Dünyanın yaşanabilirlik endeksinde zirvede yer alan Kanada kenti yoksa küresel kapitalizmin şatafatlı bir oteline mi dönmüş durumda? 2003'te ev sahipliği kesinleşen şehirde, 660 milyon dolarlık bir harcama ve 10 milyar dolarlık gelir bekleyen Vancouver Olimpiyat Komitesi'nin hayalleri, küresel kapitalizmin son yaşanan kriziyle suya düşmüş gibi gözüküyor. Maliyet 6 milyar dolar dolaylarında, zarar edileceği şimdilik dillendirilmiyor. Elbette bu durum Vancouver'a ve Kanada'ya özgü değil. neoliberal kapitalizm küresel ölçekte kentler üzerinden toplumsal yapıları, sosyal adaleti, özgürlükleri talan ediyor. Olimpiyat ateşi evsizleri, yoksulları, işten çıkarılanları, mutenalaştırılan semtleri, yokedilen yerellikleri daha çok yakıyor. Ne yazık ki Olimpiyatlar da bu sürecin talihsiz bir parçası oluveriyor.

Ancak, çok kültürlülüğe dayanan anayasası, uluslararası kalkınma için ayırdığı muazzam bütçesi ve kurumları, farklılıkları bir değer olarak gören bakış açısıyla, neoliberal kapitalizme en sert eleştirileri getiren 'Naomi Klein' gibi aktivist-belgesel yapımcılarıyla Kanada bizlere neoliberal kapitalizmin tek yönlü işleyen bir süreç olmadığı hususunda umut ışığı sağlıyor.