OKS kalkacak çile bitecek mi?

Bugün Ortaöğretim Kurumları Seçme ve Yerleştirme Sınavı (OKS) sonuçları açıklanacak. Yaklaşık 915 bini aşkın öğrencinin girdiği bu sınavlarda 8 yıl çalışan çocuklar, birbirlerini eleyerek, az sayıda öğrenci arasına girip girmediklerini öğrenmiş olacaklar. Yaklaşık her 10 öğrenciden 9'u bu yarışta elenecek. Yıllardır eleştirilen, son kez uygulanacak olan OKS, yerini kendisini mumla aratacak SBS'ye (Seviye Belirleme Sınavı) bırakacak. Sınav kazanma yarışı, öğrencileri ilgi ve yetenekleri doğrultusunda yönlendirmenin ötesine geçerek, sınav kazanmaya odaklaştırmaktadır. Bu sonuç, kanımızca eğitim-öğretimi amacından uzaklaştırmaktadır.

OKS, 14-15 yaşlarında, yaşamın ilkyazında olan gençlerin, yaşamlarını etkileyen en önemli dönemeçlerden biridir. Gençlerin yaşamındaki bu dönüm noktası, iyi sonuçlara ulaşma umudu taşıma sürecine girildiği gibi, yaşamları boyunca silinemeyecek yıkımların yaşanacağı süreçlere de giriş kapısı olmaktadır. Yıllarca süren sınav hazırlığı, çocuklar üzerinde çok büyük bir baskı oluşturmaktadır. Her çocuğun bu yükün altından kalkma olanağı yoktur.

Öğrenciler arasında "başarma" ya da "başaramama", "kazanma" ya da "kazanamama" yarışına dönen sınavlar, başaramayan, kazanamayan milyonlarca öğrencinin kendilerine güven duygularını yitirmelerine, yaşamları boyunca silinemeyecek boyutlarda yıkıcı yaralar almalarına neden olmaktadır.

Sınav sonunda bunalıma girerek yaşamına son verenlerle ilgili, sağlıklı olmasa da sayısal veriler bulmak olanaklı. Ancak, sınavlarda ne kadar öğrencini, velinin, öğretmenin ruhsal gerginlikler yaşadığı, sınavların insanın yaşamı nasıl kararttığı, ne kadar gencin kendine güven duygusunu sarstığı... gibi konularda araştırmalar, sayısal veriler bulmak çok güç. Sınavlarda beklediği sonucu alamayınca düş kırıklığına uğrayan, ruhsal sarsıntılar geçiren, yaşamı boyunca yakasından düşmeyecek yıkımların pençesine düşen gençlerin, toplumsal yaşamda ne sorunlar doğurduğunu ölçme olanağı yok. Sınav adı verilen yarışı kazanmak için çocukluğunu yaşayamayan, saçları dökülen, kendine güven duygusu sarsılan insanların, içine girdikleri toplumsal yaşamda ne sorunlar ürettiklerini bilme olanağı yok. Bu alanlarda çalışmalar yapılsa, karşımıza çok acı gerçeklerin çıkacağı açık.

Sınavların, insanların yaşamları boyunca yanlarından ayrılmayan, olumlu ya da olumsuz bir biçimde iz bırakan bir ayıklama aracı olduğu kesindir. Çocukların yaşamlarından çalınarak, bilgi depolamaya ayrılan zamanların izleri ilmik ilmik dokunur benliklerinde. Bu süreçte oluşan yaralar, yaşamlarının ilerleyen dönemlerinde mutsuzluk ürünleri olarak dikilir karşılarına.

Çocuklar, çocukluklarını yaşamadan başkaları için yaşamaya başlamak zorunda kalmaktalar. Sınavı kazanamazsa anne-babasının üzüleceğini, konu komşu arasında ailesinin küçümseneceğini, çevrede başarısız bir çocuk olarak görüleceğini duyumsamaya başlayınca, ruhsal sorunlar kapıyı çalmaya başlamaktadır.

Sınavlar yalnızca öğrencilere değil velilere, yakın çevreye de gergin yıllar yaşatmaktadır. Anne-babaların da ruhsal yönden değişik boyutlarda gerginlikler yaşadığı, yıkımlara uğradıkları görülmektedir. Anne-babalar çocuklarının sınav kazanması için varlarını yoklarını ortaya koymaktalar. Böylece dershaneler, özel okullar, özel öğretmenler, sınıf öğretmenini öğrenciyle ilgilenmeye yöneltme çabaları, giderek Psikolojik Danışma Merkezlerine ödenen paralar bu alanlara büyük ölçekli kaynak aktarımına neden olmaktadır. Bunca uğraşın sonunda sınavları kazanarak Ortaöğretim, Yükseköğretim kurumlarına girip buraları bitirenler, sokaklarda işsiz dolaşmaktadır.

Sınav gerginliği öğrencilerin fiziksel, ruhsal yönden yıpranmalarına neden olmaktadır.

"...Sınav baskısı altında bulunan öğrenciler en büyük desteği ailelerinden almaları gerekirken, birçok evde tam tersi yaşanıyor. Birçoğumuz çevremizde bu baskıya tanıklık ediyoruz. En basit yarışları bile 'ölüm kalım meselesi' olarak gören bazı aileler, bu tür sınavlarda çocuklarının hayatını cehenneme çevirebiliyor. Hayatta kendilerinin başarmadıkları her şeyi gerçekleştirme görevini çocuklarının sırtına yüklemekten çekinmeyen bu aileler yüzünden öğrenciler 'ailesinin yüzünü kara çıkarmamak' uğruna büyük bir stres yaşıyor. Çevrenizdeki birkaç öğrenciyi çevirip sorduğunuzda 'sınavı ailem için kazanmalıyım' yanıtını bulmak mümkün." (Pervin Kaplan, Sonuç ne olursa olsun yanlarında olun, 28.05.2008, Sabah)

Geride kalan üç OKS'de alınan sonuçlara gözatmakta yarar var. "...2006 Ortaöğretim Kurumları Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Sınavı'na giren 798 bin 307 öğrenciden 46 bin 733'ü (yüzde 5.8) sıfır puan aldı. 27 bin 13 öğrencinin 160 puan barajının altında kalıp değerlendirme dışı tutulduğu sınavda, toplam 73 bin 746 öğrenci ilk aşamada elendi. 768 bin 636 öğrencinin katıldığı 2005 OKS'de ise 65 bin öğrenci sıfır puan almıştı." (Referans Gazetesi, OKS'de sıfırcı öğrenci sayısı 47 bine düştü, 11.07.2006)

Bir yıl sonra yapılan sınavlarda önemli bir değişiklik olmadığı görülmektedir. " (2007 OKS) sınava 824 bin 676 kişi başvurdu. Sınava 818 bin 359 öğrenci girdi. Bu öğrenci-lerden 791 bin 82'sinin puanı hesaplanmaya değer bulundu. 27 bin 277 kişi ham puan barajını aşamadığı için puanları hesaplanmadı. Bakan Çelik, yanlış sorular doğru soruları götürdükten sonra 27 bin 277 öğrencinin puanının 0.5 ve altına düştüğü için hesaplanmaya değer bulunmadığını bildirdi. Çelik, geçen sene bu rakamın 71 bin 54 olduğunu ifade etti." (Hürriyet, OKS Sınav Sonuçları açıklandı, 09.07.2007)

OKS'de, 2005 yılında 71 bin 54, 2006 yılında 73 bin 746, 2007 ılında 27 bin 277 öğrencinin taban puanı aşamayarak elendiği, değerlendirme dışında kaldığı görülmektedir. Bu öğrencilerin İlköğretim kurumunu bitirme belgesi almaması gerekir. Sınavlar, eğitim kurumlarında alınan bilgilerin yeterli olup olmadığını değil, bir ileri öğretim basamağına geçebilecekleri belirlemek için yapılmaktadır. Öğrenciler seçilmeye çalışılırken, eğitim-öğretim kurumlarının verimliliklerinin de ölçüldüğü anlaşılmaktadır. Bu arada öğretim kurumlarının ne denli başarısız olduğu da ortaya çıkmaktadır.

Sınavlarda Türkçe, Matematik, Fen ve Teknoloji Bilgisi, Sosyal Bilgiler derslerinden soru sorulmaktadır. Bunların dışında kalan dersler doğal olarak ikinci, üçüncü sıralara itilmektedir. Öğrenciler kuramsal konularda bilgi ezberleme süzgecinden geçirildiği için yaşamlarına yön verecek ilgi ve yetenekleriyle ilgili ölçme yapılamamaktadır. Öğrencilerin beden eğitimi, resim, diğer seçmeli derslerde öğrendiği konular, örneğin yeni konulan medya okuryazarlığı dersinde öğrenmesi gereken, kitle iletişim araçlarını yararlı bir biçimde izlemeyle ilgili bilgisi ölçülememektedir. Öğrencilerin öğretim kurumlarında geçirdikleri zaman süresi içinde verdikleri uğraşlarla sınavlarda ölçülmeye çalışılan bilgiler birbirleriyle örtüşmemektedir.

30 yıla yakın bir süre, eşitsiz eğitim - öğretim ortamlarında yetişenler arasından başarılı, yetenekli olanları seçme aracı olarak kullanılan OKS son uygulamayla ortadan kalkmaktadır. Bu uygulamanın yarar yerine zarar verdiği akıl yoluyla kolayca bulunabileceği gibi, bilimsel çalışmalarla da kanıtlanmış bulunmaktadır.

Sınav kazanan çocuklar değil, mutlu olan çocuklar yetiştirilmesi gerekmektedir. Sınav kazananlar, kazandıkları sınavla ilgili alanlarda, mutlu olan çocuklar, kendi becerileri, ilgileri doğrultusunda, kendilerine özgü yaşamın her alanında başarılı olacaklardır. Başarısız çocuk yoktur. Her çocuk kendi ilgileri, yetenekleri doğrultusunda başarılar sağlayabilir. Az sayıda insanın başarılı olacağı seçme sistemleri yerine, herkesin başarılı olacağı yönlendirme sistemleri getirilmesi gerekmektedir.