Şiddete geçit, demokrasiden taviz verilmemeli

Son birkaç yıldır PKK'nin önemli isimleriyle yapılan görüşmelerde öne çıkan ana tema artık silahsız bir çözümün mümkün ve gerekli olduğuydu. Mesela Şubat 2008'de Ahmet Altan ve Yasemin Çongar ile yaptığı röportajda Murat Karayılan, Kürt meselesinde silah ile alınabilecek bir mesafenin olmadığını ifade ediyordu. "Silahlı eylemlerin sürmesi bizim tercihimiz değildir. Koşulları oluştuğunda silahları tümden devreden çıkarmak bizim için amaçtır. Demokratik siyasal yöntemlerle mücadele koşulları varsa biz bunu gerçekleştiririz" diyordu Karayılan ve asıl olanın silahsız bir çözüm olduğunun altını çiziyordu.

Daha sonraki süreçte de bu minvaldeki ifadeler hem Öcalan hem de Karayılan tarafından birçok kez dile getirildi. PKK'nin önde gelenleri, silah dışı bir çözümün gerekliliğini ve demokratik siyasetin ön plana çıkarılmasının zorunluluğunu öne çıkarıyorlardı. Son olarak bundan kısa bir süre önce Amberin Zaman ile bir mülakat yapan Karayılan, "Eller tetikten çekilsin, biz barışa hazırız" diyordu. (Habertürk, 16.04.2010)

Ancak bu tür beyanlara rağmen bazı provokatif niteliği ağır basan eylemler yapılmıyor değildi. Misal, DTP'nin kapatılması istemiyle açılan davanın Anayasa Mahkemesi'nde karara bağlanacağı esnada PKK, Reşadiye-Tokat'ta bir saldırı gerçekleştirmişti. Zaman'ın bunu hatırlatması üzerine ise Karayılan, bu eylemin merkezden habersiz yapıldığını ve bunu kesinlikle tasvip etmediğini söylüyordu. Karayılan "Meşru savunma sınırları dışında silah kullanmayı terör sayıyoruz" şeklinde iddialı bir beyanda bulunuyor ve 13 Nisan 2009'da almış oldukları "eylemsizlik" kararının kendileri açısından geçerli olduğunu birkaç kez tekrarlıyordu. (Habertürk, 17.04.2010)

Ne var ki söylemdeki bu eylemsizlik vurgusuna rağmen, gerçekte PKK şiddet eylemlerini artırdı. 30Mart-30 Nisan 2010 tarihleri arasındaki 30 günde yapılan saldırılarda 17 asker hayatını kaybetti. (Radikal, 02.05.2010) Ladik-Samsun, Giresun, Lice-Diyarbakır ve Nazımiye-Tunceli'de mayınlı saldırılar düzenleyen ve karakol baskınları gerçekleştiren PKK, Cizre-Şırnak'ta -90'lı yılları hatırlatırcasına- şantiye basıp araç yaktı.

Görünen şu: Örgütün "fiili" bir numarasının söyledikleri ile örgütün yaptıkları birbirini tutmuyor. Söylem ile eylem birbiriyle örtüşmüyor; bir taraftan artık silahtan medet umulmaması gerektiği söylenirken diğer taraftan her geçen gün daha fazla silah patlamaya başlıyor. Bunun nedenlerinden biri, ordunun bu baharda yapması muhtemel operasyonuna karşı örgütün hazırlıklı olduğunu göstermesi olabilir. Ama zannımca dozu gittikçe artan şiddetin işaret ettiği daha derin bir anlam var. O da, PKK içinde bir yekpareliğin olmadığıdır. Bugün PKK'de birbiriyle ters düşen –en az- iki farklı eğilimden söz etmek ve bu farklılığı da en çok Karayılan ile Duran Kalkan'ın sözleri üzerinden okumak mümkün. Genel olarak Karayılan ılımlı mesajlar vermeye özen gösterirken, Kalkan son derece sert ve tehditkâr bir dil kullanıyor.

Karayılan ve Kalkan'ın ayrı düştüğü iki temel konu var: Biri siyasetin yeri ve önemidir, diğeri ise iktidar partisine ve demokratik açılıma yaklaşımdır. Karayılan siyasi kanalların artırılmasının önemine değinirken, Kalkan siyasi diyalogla sorunlara çözüm arama döneminin bittiğini bildiriyor. ANF'ye verdiği beyanatta sarf ettiği şu sözler Kalkan'ın düşünce yapısının net bir şekilde görülmesini sağlıyor: "Şimdiye kadar siyasi, askeri, ideolojik her alandaki mücadelemizin tek hedefi, siyasi diyalogla çözüm bulmak doğrultusundaydı. Şimdi bunu söylemiyoruz. Hedefimiz değişti" (Fırat Haber Ajansı, 19.04.2010)

PKK'nin bu iki önemli isminin iktidar partisine ve demokratik açılıma bakışları da birbirleriyle paralellik arz etmiyor. Karayılan demokratik açılıma ilişkin olarak "İyileşme var, fakat yeterli değil" şeklinde ihtiyatlı bir yaklaşım sergiliyor. Oysa Kalkan açılımı "vahşet" olarak niteliyor: "AK PARTİ bir vahşet yürütüyor. Kürt var diyor, siz kendinize birey olarak Kürt de diyebilirsiniz diyor, fakat diğer yandan da açılım yapıyorum, Kürt'ün varlığını kabul ediyorum diyerek herkesi aldatıp Kürt'ü yok etme siyaseti yürütüyor. Bunu şimdi askeri-siyasi operasyonlar ve psikolojik savaş temelinde sürdürüyor." Dahası Kalkan Türkiye'nin, aynen Ermenilere ve Rumlara yaptığı gibi Kürtlere de bir tehcir ve toplu imha politikasını gündeme getirebileceğini belirtiyor.

Son dönemlerde yaşananlar Kalkan'ın temsil ettiği zihniyetin PKK içinde daha ağır bastığına delalet ediyor. Dolayısıyla önümüzdeki günlerde şiddetin artması, sadece Güneydoğu'da değil Karadeniz başta olmak üzere diğer bölgelere yayılması ve büyük kentlerde büyük çaplı eylemlerin yapılması ciddi bir olasılık haline geliyor. Nitekim PKK'yi yakından takip eden gazetecilerden Kurtuluş Tayiz, PKK'nin şiddeti 90'lı yılları ikiye katlayacak seviyeye tırmandıracağını iddia ediyor. (Taraf, 04.05.2010)

Böylesi bir strateji, Türkiye'nin siyasi hayatında önemli sonuçlar doğurur. Her şeyden önce şiddetin yayılması ve Türkiye'nin farklı bölgelerine asker cenazelerinin gitmesi, milliyetçiliği körükler ve her türlü sorunu bir etnik sorun haline getirir. Karşılıklı milliyetçiliklerin parlatılması, özellikle metropollerde yaşayan Türkler ile Kürtleri karşı karşıya getirme potansiyeli taşır, toplumsal gerginliğe ve istikrarsızlığa yol açar.

Şiddetin yoğunlaşması, askeri vesayeti zayıflatacak ve demokrasiyi güçlendirecek adımların atılmasını zorlaştırır. Vatandaşların biraz daha nefes almalarını sağlayacak her türlü siyasi ve hukuki girişim, şiddet gerekçe gösterilerek rafa kaldırılmaya çalışılır. Şiddet ortamı, en fazla özgürlük karşıtı milliyetçi siyasal partilerin elini güçlendirirken zayıf bir iradeyle de olsa birtakım demokratik girişimlerde bulunanları ise zayıflatır.

Bu bağlamda şiddeti yükseltme stratejisinin öncelikli hedefi AK Parti iktidarını güçten düşürmektir. Gaye, oluşacak bir kaosun faturasını AK Parti'ye kesmek ve bunun bedelini de AK Parti'ye sandıkta ödetmektir. Önce anayasal değişikliğine ilişkin referandumda ret cephesini genişletmek ve nihayetinde yapılacak olan seçimlerde AK Parti'nin iktidarını kaybetmesini sağlamaktır. Zira PKK içindeki şahin grup, CHP'yi devletin sahibi olarak görüyor ve dolayısıyla AK Parti'nin iktidarı kaybetmesiyle oluşacak bir CHP-MHP hükümeti ile daha kolaylıkla iş tutulabileceğini düşünüyor.

En büyük zararı Kürt halkına verecek böyle bir stratejinin hayata geçirilmesine mani olmak için hem siyasal iktidara hem de Kürt siyasal hareketinin en büyük parçası olan BDP'ye önemli sorumluluklar düşüyor. Bir kere her ikisi de kararlı bir siyaset yürütmeli; hükümet demokratik açılımı yürütmede, BDP'de şiddet karşıtlığında sağlam bir irade göstermelidir. Siyasal iktidar açılımı ete kemiğe büründürmeli ve kapsamlı reformlarla –ki bunların bir kısmı yasal düzeydedir- demokrasiyi tahkim etmelidir. Hükümet sadece sabah kahvaltılarındaki güzel sözlerle bir açılım politikasını başarıyla sonuçlandırmanın mümkün olmayacağını görmelidir. TMK mağduru çocukların hayatının mahkemelerde ve hapishanelerde eritildiği, Kürt siyasal aktörlerine başkanlarına Nazi dönemini hatırlatır uygulamaların reva görüldüğü ve silahsızlandırmaya yönelik en küçük bir hazırlığın olmadığı bir ortamda kimseyi açılımı yaptığınıza ikna edemezsiniz. Hiç şüphesiz şiddet eylemleri olabilir/olacaktır; hükümetin yapması gereken yanlışlıkları gidermek ve daha reformcu bir politika izlemek olmalıdır. Eğer hükümet, şiddetten ürker de geri çekilirse asıl büyük kaybı o zaman yaşayacaktır.

Aynı şekilde Kürt siyasal hareketi de ağır bir yük altında. Artık Kürt meselesinin çözümünde çatışamazlığın ne derece hayati bir role sahip olduğunu herkes idrak etmiş durumda. Bu nedenle BDP bütün enerjisini bir çatışmazlık durumunu mutlak kılmaya vakfetmeli ve kim çatışmaya meylederse kendisini onun karşısında konumlandırmalıdır. Bunun açık anlamı şudur: Bir çatışmazlık için ordu operasyon yapmamalı, PKK ise mayınlı saldırılar ve karakol baskınları gerçekleştirmemelidir. Eğer bu ihlal edilirse, BDY'ye düşen ihlali gerçekleştireni adını koyarak eleştirmek olmalıdır.

BDP Eşbaşkanı Selahattin Demirtaş geçenlerde yaptığı bir açıklamada, eğer ordu bir operasyon yapacak olursa parti olarak tankların önüne geçeceklerini söylemişti. Demirtaş, amacı çatışmazlığı sağlamak ve ölümlerin önüne geçmek olan bu sözlerinin bir anlam taşımasını istiyorsa, PKK'ye de aynı netlikte yönelmeli ve askeri operasyonları olduğu gibi mayınlı tuzakları ve karakol baskınlarını da eleştirmelidir. Askeri operasyonu engellemek için tankların karşısında duracağını söylemekle yetinmemelidir Demirtaş, bununla birlikte baskınları önlemek amacıyla karakollarda geceleyeceklerini, askerlerle aynı karavanaya kaşık sallayacaklarını ve onları hedefleyen kurşunlara göğüslerini siper edeceklerini de ifade etmelidir.

Diyarbakır Büyükşehir Belkediye Başkanı Osman Baydemir, Lice'de hayatını kaybeden genç teğmen için "Yüreğimizden bir parçayı yitirdik" diyor ve ardından ekliyordu: "Mutlaka ama mutlaka bu anlamsız çatışmayı sonlandıracağımıza inanıyorum." (Radikal, 04.05.2010) Evet, çatışma anlamsız ve hepimizi harap edecek anlamsız bir şiddet sarmalına tekrardan kapılmamanın yolu, şiddete ilkesel olarak karşı çıkmaktan ve demokrasiden taviz vermemekten geçiyor.