Soykırım iddialarından kurtulmanın yolu

Ermeni sorunu uluslararası arenada farklı ülkelerce gündeme getirilmiş, birçok ülke Ermeni soykırım iddialarını kendi parlamentolarında onaylayarak tanımıştır. Şimdi ise soykırım iddialarını tanımanın ötesinde, Fransa'da soykırımı inkâr etmek, soykırım yoktur demek suç haline getirilmektedir. Eğer süreç tamamlanır ve tasarı yasalaşır ise, Fransa'da 1915 yılındaki olaylara soykırım değildir demek hem hapis, hem para cezasını gerektirecektir. Bu gelişme karşısında bir sürü soru karşımıza çıkmaktadır. Fransa neden soykırım iddialarını sahiplenmektedir? Ermeni sorunu nedir, nasıl tanımlanabilir? Türkiye bu saldırılardan, ithamlardan nasıl kurtulabilir? gibi bir sürü soru aklımıza gelmektedir ve kamuoyunda ciddi bir şekilde tartışılmaktadır.

Öncelikle Ermeni sorunu ve dünyanın farklı yerlerinde gündemde tutulan sözde soykırım iddiaları, 1915 yılında gerçekten ne olduğu, kimin ne kadar kayıp verdiği, sebeplerin ne olduğu, suçlunun hangi taraf olduğu, soykırım denilip denilemeyeceği ile ilgili değildir. Başka bir değişle belki meselenin çok küçük bir boyutu bununla ilgilidir. Eğer sorun gerçekten bu olsaydı, arşivlerin açılması, bilim adamlarından oluşacak bir komisyonun kurulması yolu ile sorun çözüme kavuşturulabilirdi.

Aslında sorun tarihsel bir olayın analizinden öte boyutlar kazanmıştır. Dünyanın dört bir yanında farklı ülkelerde yaşayan Ermeniler kimliklerini kaybetme, asimile olma tehlikesi ile yüz yüze kalmışlardır. Kimliklerini kaybetmemek, bir vesile ile bir araya gelebilmek için bir baha-neye, efsaneye, varlık ideolojisine ihtiyaç duymaktadırlar. İşte Ermeni soykırımı iddiaları kimliğini kaybetmek istemeyen Ermeniler için bir efsane, bir varlık ideolojisi haline gelmiş, bu bahane ile Ermeniler bir araya gelebilmekte, faaliyetler düzenleyebilmekte ve kimliklerini korumaktadırlar.

Soykırım iddialarının günümüzdeki üçüncü boyutu ise, bu iddiaları aslında farklı ülkelerin iç siyaset malzemesi haline gelmiştir. Örneğin 2012 yılında Fransa'da seçimler olacaktır. Günümüzde Fransa'da sözde soykırımı inkarı cezalandırma yasa tasarısı ve takip eden gelişmeler seçim öncesi Fransa'daki Ermenileri etkilemeye yönelik çalışmalar olarak değerlendirilebilir. Aynı durum Amerika'da ve başka ülkelerde de gerçekleşmiştir.

Soykırım iddialarının diğer bir boyutu ise uluslararası ilişkilerin doğası ile ilgilidir. Uluslararası ilişkiler maalesef ahlaki esaslara dayanmamakta ve uluslar arası rekabette her türlü araç kullanılabilmektedir. Bu bağlamda Türkiye söz konusu olduğunda Ermeni sorunu, PKK gibi Türkiye'nin yumuşak karnı kabul edilebilecek konular Türkiye'ye yönelik kullanılmaktadır.

Fransa'nın sözde soykırımı inkâr yasası çalışmaları, hem Fransa'nın iç siyasetiyle açıklanabileceği gibi, hem de dış siyaseti ve bölgesel gelişmelerle de ilişkili olabilir. Fransa, Kuzey Afrika'yı bir bakıma kendi “arka bahçesi” olarak değerlendirirken, Arap Baharı sonrası Türkiye Kuzey Afrika'da etkili, sevilen, itibarlı bir aktör haline gelmiştir. Bölgeye Türk Başbakanı ve Dışişleri Bakanı'nın ziyaretleri ve Türk Başbakanına ve Türk bayrağına bölge halkının gösterdiği sevgi, verdiği değer, Türkiye'nin bölgedeki gücünü Fransa dahil herkese göstermiştir. Aynı düzeydi ilgi ne Sarkozy'ye, ne İngiliz Başbakanı'na gösterilmiştir. Kendi arka bahçesi kabul ettiği bir bölgede Türkiye'nin artan etkisi ve Fransa'nın azalan önemi, Fransa'nın Türkiye'nin uluslararası ilişkilerde manevra alanını daraltmak, etkinliğini azaltmak için tekrar Ermeni soykırımı iddialarına sarılmış olma ihtimalini akla getirmektedir.

Fransa'daki gelişmeler karşısında Türkiye tepkisini ortaya koymuş, belirli yaptırımları açıklamıştır. Tasarının yasalaşması durumunda ise yeni yaptırımların devreye gireceği yetkililerce açıklanmıştır. Diğer taraftan “fare dağa küsmüş dağın haberi yok” deyimi aklımıza gelmektedir. Geçmişte farklı ülkelerce Ermeni soykırımı iddiaları karşısında Türkiye tepkisini ortaya koymuş, fakat etkili olamamıştır. Şimdi Türkiye etkili olabilecek midir?

Unutmamak gerekir ki, 1970'lerin, 1980'lerin, 1990'ların Türkiye'si ile 2010'ların Türkiye'si hem ekonomik açıdan, hem siyasi açıdan, hem dış siyaset açısından, kısacası her açıdan çok farklı bir konumda bulunmaktadır. Her ne kadar geçmişte Türkiye'nin tepkisi etkisiz kalsa da, bu defa durumun daha farklı olacağı söylenebilir. Zira günümüzün Türkiye'si hem siyasi, hem de ekonomik istikrara sahiptir. Türk ekonomisi dünyada en hızla gelişen ekonomilerden birisidir. Türk dış siyaseti kendi senaryoları ile, Ankara merkezli bir şekilde gelişmeye başlamıştır. Türkiye'nin itibarı hem bölgede, hem dünyada artmaktadır. Türkiye'nin Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin geçici üyeliğini yapması, Amerikan Başkanı sayın Barack Obama'nın ilk deniz aşırı ziyaretini Türkiye'ye yapması, İslam Konferansı Genel Sekreteri'nin bir Türk olması, Türkiye'nin artan itibarının bunun bazı göstergeleridir. Yani kimse artık “Fare dağa küsmüş dağın haberi yok” diyemeyecektir; çünkü uluslar arası ilişkilerde artık Türkiye etkisiz bir eleman değildir.

Diğer çoğu sorunda olduğu gibi Ermeni sorununun temel çözümü cazibe ve caydırıcılığı olan bir ülke olmaktan geçmektedir. Eğer Türkiye siyasi istikrarını koruyabilir ve devam ettirebilir, devlet halk barışıklılığını tam olarak sağlayabilir, birinci sınıf demokrasiyi tesis edebilir, ekonomik gelişimini devam ettirebilir, teknoloji üretebilir, silahlı kuvvetlerinin dışa bağımlılığını yok edebilir, dış siyasetini kendi senaryolarıyla kendi doğrularına göre yürütebilirse, Türkiye yeterli cazibesi ve caydırıcılığı olan bir ülke haline gelecektir. Türkiye'ye zarar vermeden, Türkiye'nin canını sıkmadan önce, herkes bir değil, iki, üç kez düşünmek mecburiyetinde kalacak, Ermeni sorunu gibi sorunları iç siyaset ve dış siyaset malzemesi olarak kullanmaktan çekineceklerdir. Aksi takdirde bunun bir bedelinin olacağını bileceklerdir.

Bu nedenle, Türkiye olarak bize düşen, bir taraftan hem Cumhuriyet tarihimizle, hem Osmanlı tarihimizle yüzleşmek, tarihte yaşanan yanlışlardan ve doğrulardan ders almak, farklı kötü niyetli spekülasyonlara fırsat vermemek için herkesten önce kendi tarihimizin bilinmezlerini ortadan kaldırmak ve diğer taraftan ülkemizin istikrarını, birliğini, beraberliğini devam ettirmektir. Zira Ermeni iddiaları gibi iddialara verilebilecek en güzel cevap bu olacaktır. Bizim milletimiz 1290'larda Fransızların, 1392'lerde İngilizlerin, 1492'lerde İspanyolların, 1496'da Portekizlerin kovduğu Yahudilere kucak açabilen, farklı inanca sahip insanlara hoşgörüyle bakabilen bir millettir. Millet olarak, mahcup olacağımız bir tarihimiz ve ecdadımız değil, gurur duyabileceğimiz bir mazimizin olduğunu unutmamak, meselelere bu özgüvenle yaklaşmak gerekmektedir.