Yarı başkanlık Türkiye için iyidir

Yeni anayasa sürecinde yeni bir aşamaya geçtik ve artık söz Anayasa uzlaşma Komisyonu'nun yani Meclis'in. Meclis'teki 4 partiden 3'er milletvekilinden oluşan uzlaşma komisyonu yeni anayasaya ilişkin partilerin görüşlerine göre yeni anayasayı yazacak. AK parti genel Başkan Yardımcısı Bekir Bozdağ'ın yeniden gündem getirdiği başkanlık sistemini de uzlaşma komisyonu ile birlikte Türkiye'de tartışmalıdır.

Başkanlık sistemi dendiğinde dünyada öne çıkan iki model var. İlki ABD'de uygulanan başkanlık sistem, diğeri de Fransa'da uygulanan yarı başkanlık sistemi.

Peki Türkiye için hangisi daha uygun?

Hangisi Türkiye'nin sorunlarının daha etkili çözer?

Bana göre yarı başkanlık sistemi Türkiye'nin sorunlarının çözümüne daha fazla kakı sınacağıdır.

Yarı başkanlık sistemi, hükümet başkanı ve cumhurbaşkanı arasında yürütme yetkilerinin paylaşıldığı, yasama ve yürütmenin işbirliği içinde çalıştığı kesin kuvvetler ayrılığının olmadığı bir hükümet sistemidir. Bu sistemde de Cumhurbaşkanı genel oy ile halk tarafından seçilmekte ve hükümet millet meclisi önünde sorumlu sayılmaktadır.

Fransa'nın uyguladığı bu sistemde parlamenter rejime göre temel farklılıklar şunlardır:

Klasik parlamenter rejim Cumhurbaşkanına sembolik görevler yüklediği halde, yarı başkanlık sisteminde yetki sahası daha geniştir. Örneğin meclisi dağıtabilme, referandum isteyebilme, anayasa konseyi üyelerini atama ve anayasanın 16 maddesi gereği olağanüstü durum ilan ederek yasama, yürütme ve hatta yargı gücünü elinde toplayabilmektedir. Cumhurbaşkanı, dış politika ve savunma konularında da ağırlığa sahiptir.

5 yıl için seçilen Cumhurbaşkanı (eskiden 7 yıl) vatana ihanet dışında mutlak bir sorumsuzluk taşımaktadır. Yasaları onaylayan Parlamento, hükümeti denetleme ve düşürebilme yetkisine sahip olduğu halde, Cumhurbaşkanına karşı denetleme yönünden her hangi bir yetkisi yoktur.

Türkiye'nin özgün şartları ve demokrasi geleneği dikkate alındığında yarı başkanlık sisteminin Türkiye için daha uygun olduğunu düşünüyorum. Yarı başkanlık ülkemizin gelişmiş ülkeleri yakalayabilmesini daha da kolaylaştıracaktır.

Yarı başkanlık sistemi kanunların önünde bulunan bürokrasiyi bypass edecektir. Cumhurbaşkanlığının ortadan kalkması uyum içinde çıkarılan yasaların vetocu engeline takılmasına son verecektir. Bugünkü iktidar ve Cumhurbaşkanının uyum içinde olması bizi yanlış düşündürtmesin. Yarın Türkiye'yi nasıl bir siyasi ortam beklediğini hiçbirimiz bilmiyoruz. Halkın büyük teveccühünü kazanmış ve üç dönemdir ulusal seçimlerde başarı elde etmiş Adalet ve Kalkınma Partisi ülkenin bu yöndeki beklentilerine cevap vermeli. Bu sistemin ülkemiz için daha faydalı bir model olacağı kesin. Çünkü yıllardır bir potada eriyen halkımız çeşitli kışkırtmalar ile birbirine düşmekte. Gelecekteki iktidarlar döneminde yasama ve yürütme organlarının uyum içinde olması bu sisteme bağlıdır. Çünkü değişen ve gelişen ülkemiz statükocu ve darbeci düşüncelerin eline bir daha verilmemeli. Çok büyük acılar yaşamış bu millet bu yönde atılacak adımlara destek vermeli. Bu sistemde istikrarın artacağı ve ekonominin daha hızlı gelişeceği, adaletin tam sağlanacağı görülecektir. Ülkenin sırtında ağır bir yük olan iki kurum tek çatı altında birleşerek ülke ekonomisine katkı yapacaktır.

Yarı başkanlık sistemi özelikle Kürt Sorunu başta olmak üzere bir çok sorunumuzun çözümüne katkı yapacağını düşünüyorum. Çünkü; Ulusal meclisteki milletvekilleri geldikleri yerel seçim bölgesini temsil ederler ulusal seçimlerde 5 yıllık süre için seçilirler. Seçilen 560 milletvekili TBMM'de toplanır. Ulusal meclisin bakanlar kurulunu düşürme yetkisi vardır. Bu nedenle partilerarası koltuk dağılımı hükümetin kararına doğrudan etki eder. Buda demokrasimizi daha da güçlendirecektir. Fransa da sayısı 343, Türkiye'de tahminen (340) olması beklenen senatörler ise yarı başkanlık sistemine göre tüm Türkiye çapında halk tarafından seçilmiş olan belediye meclisi üyelerinden, il yerel meclis üyelerinden, Bölge yerel meclis üyelerinden oluşan seçmenler tarafından dokuz yıllık bir süre için seçilecek. Senato seçimleri ise Fransa da ki sistemi göz önüne alarak bakıldığında 3 yılda bir yapıldığı görülmekte ve her seçimde senatonun üçte biri yenilenmekte. İşte bu bağlamda hantal bürokrasinin önüne geçilecek ve yerel idare güçlenecektir. Güçlenen yerel yönetim ile başta Kürt Sorunu olmak üzere gelir dağılımında ki adaletsizliğin son bulacağını düşünüyorum. Bu bağlam Yarı başkanlık sistemi Türkiye geneline yayılacak biçimde gerekirse platformlar kurularak halka anlatılmalı. Ayrıca muhalefet partileri de çekincelerini deklare etmeli ve bu demokratik sistemin ülkemiz de yasalaşmasına katkı yapmalı. Çünkü bu sistemde muhalefet daha güçlenecektir.

Ayrıca geçmişte cumhurbaşkanının vetosuna takılan bazı kanunların eksikliği büyük maddi kayba yol açtı. Ortaya çıkan bu aksaklıklara son vermek gerekir. Halen ülkemizde darbe anayasası hâkimdir; Anayasanın günün şartlarına göre gözden geçirilmesi gerekmektedir. Gelişmiş ülkelere bakıldığında eğer halkın yararına bir kanun çıkarılacaksa pek bir engele takılmadan hızlı bir biçimde bunun gerçekleştiğini görmekteyiz.

Geçmişte ülkemizde bir kanunun sivil meclis dışında başka makamlara sorulmadan çıkarılmasının mümkün olmadığını ya da çıkarıldığı andan itibaren çığırtkanların sesinin bir hayli yükseldiğini biliyoruz. Devlet zirvesinin uyum içinde olduğu bu dönem, bu tür aksaklıkların tamamen ortadan kaldırılması şansını doğurmuştur. Aksi halde gelecekte benzer günlere dönmemizin ihtimali yüksektir. Bu ülkede iktidarlarını sürdürmek için gözünü kırpmadan cana kıyacak kan emicilerin varlığı dün de vardı yarın da olacak, bu yüzden geçmişten ders almalı ve geleceğe ülkeyi daha demokratik bir biçimde taşımalı. Sorunları asgari dereceye indirmek Adalet ve Kalkınma Partisi'nin görevidir. Çünkü bu, üç dönemdir Recep Tayyip Erdoğan'ı ve ekibini üst üste iktidara getiren Türkiye yurttaşlarına borçtur. Bu duygular için de yapılacak Yeni Anayasa'nın birlik ve beraberliğimizi güçlendirmesine katkı yapmasını diliyorum.