Yayla'yı kim mahkum etti?

Prof. Dr. Atilla Yayla, geçen yıl İzmir'de AKP Gençlik Kolları'nın düzenlediği bir toplantıda yaptığı Kemalizm eleştirisi nedeniyle önce 18 ay hapis cezasına çarptırıldı. Daha sonra, Yayla'nın "duruşmalarındaki saygılı davranışlarından" dolayı cezayı 15 aya indirip erteleyen mahkeme, "Denetimli Serbestlik Yasası" kapsamında Yayla'nın iki yıl başka bir suç işleyip işlemeyeceğinin kontrol edilmesine ve bu süre zarfında aynı yönde bir suç işlemesi halinde cezasının infazına karar verdi.

Yayla Davası; zamanın ruhuna ters düşmekte inat eden bir zihniyetin, kendisine aykırı fikirler serdeden bir bilim adamını, hangi araçlarla ve ne şekilde bir linçe tabi tutabileceğinin somut bir örneğidir. İçinde tek bir kelime dahi hakaret/hakaret iması bulundurmayan tamamen akademik bir analizin -provokatif kimliğiyle maruf bir gazete tarafından- çarpıtılmasıyla başlayan süreç, bu ülkede McCarthy tıynetinde ne çok kişi ve kurum bulunduğunu, ana gövdeyi oluşturan medyanın cadı kazanlarına odun taşımakta ne denli heveskar ve mahir olduğunu bir -maalesef- kez daha gösterdi.

Yayla hakkındaki karar açıklanmadan kaleme aldığı yazısında Gülay Göktürk, böyle bir davanın açılabiliyor olmasını Türkiye'de yargı makamlarına, üniversitelere ve medyaya hakim olan anakronizm ile açıklıyordu. "Türkiye normal bir ülke olsaydı ve Atatürk de böyle yarı-tanrı bir konuma yükseltilmeseydi" diyordu Göktürk, "ulusal bir kahramana 'adam' dedi diye bir profesörü beş yıl hapisle yargılamak, basında hain ilan etmek ya da derslerini elinden almaya kalkışmak, resmen delilik olarak görülürdü." (Bugün, 27.01.2008)

Bilimsel bir iddiasından hareketle bir öğretim üyesi aleyhine dava açılması ve -daha vahimi- söz konusu davanın mahkumiyetle sonuçlanmasının başlıca iki anlamı üzerinde durulabilir: İlkin, Türkiye'nin gerçek bir ifade hürriyetinden ve akademik özgürlükten ne denli bihaber olduğu bu davanın bütün aşamalarında kanıtlanmıştır. Devlet ve yargı organlarının tavrı bir yana, ancak dört başı mamur bir akademik özgürlükle varolabilecek üniversitelerin ve yine ancak fikir özgürlüğü ile kendini idame ettirebilecek basın-yayın organlarının özgürlük karşıtı bir pozisyon almaları, bu konuda daha alınması gereken epey bir mesafenin olduğunu göstermiştir. Medyanın ve özelikle üniversitenin, özgürlüklerini savunmak şöyle dursun, aksine bu özgürlüklere açık saldırı teşkil eden bir tavır takınmaları ciddi bir medeniyet kaybıdır ve onlar adına da utanç vesilesidir.

İkincisi, Yayla'nın mahkum edilmesi, Kadir Cangızbay'ın da belirttiği üzere, hem "Yayla'nın şahsının rehin alınması"dır, hem de -ve daha önemlisi- "Yayla gibi düşünen ve üreten insanlara verilmiş bir gözdağıdır." (Taraf, 29.01.2008) Yargı kararının verdiği mesaj şöylece özetlenebilir: Türkiye'de fikirler arasında bir hiyerarşi vardır ve bu hiyerarşinin tepesinde de bir devlet ideolojisi olarak Kemalizm bulunur. Diğer fikirler, ancak Kemalizm ile örtüşebildikleri oranda var olabilirler ve bir değer ifade edebilirler. Kemalizm, ayrıcalıklıdır ve eleştiri-dışıdır. Bu nedenle Kemalizm'e uyum gösterenler ve onu övenler baş tacı edilir. Ama Kemalizm'i eleştirmeye ve onun kutsiyetine halel getirmeye çalışanlara karşı ise en sert hukuki ve siyasi tavır alınır. Dolayısıyla fikirlerle meşgul olanlar nerede durmaları gerektiğini iyi bellemeli ve sınırı geçtikleri takdirde türlü cezalara çarptırılacaklarını unutmamalıdırlar.

Hiç kuşkusuz bu anti-demokratik ve gayri-medeni tavra, Göktürk'ün ifadesiyle "bu recm geleneğine", artık "bir dur" demenin zamanıdır. Çünkü farklı düşünen bir kimsenin susturulmaya çalışılması, gerçekte toplumun tümünü susturma isteğinin bir dışavurumudur.

Bugün birinin sesinin kesilmesine karşı durulmaz ise yarın bir başkasının sesinin kesilmesi kaçınılmaz olacaktır. Maalesef Türkiye akademyası bu konuda övünebileceği bir tarihe sahip değil. Çok uzağa gitmeye gerek yok; dün Beşikçiler, Gergerler, Başkayalar, Erkiletler vb. düşünceleri nedeniyle mağdur edildiklerinde gereken tavır gösterilebilmiş olsaydı, bugün Yayla bu derece rahat mahkum edilemezdi. Bu itibarla, yarın da aynı kaderi tekrardan yaşamamak için, savundukları fikirlerden bağımsız olarak fikir insanlarının yanında olmak, onlara yönelmiş saldırılara karşı durmak ve inadına fikir özgürlüğünü savunmak gerekir.

* Dr., Dicle Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi (vahapcoskun@yahoo.com)