21. yüzyılın Avrupası

ANKARA- Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı'nın (AGİT) İstanbul'da yapılacak yüzyılın son zirvesinde, Avrupa Güvenlik Şartı ve Avrupa'da Konvansiyonel Kuvvet Anlaşması'nın (AKKA) yeni şartlara uyarlanmış şeklinin imzalanması bekleniyor. Rusya'nın 1994'te gündeme getirdiği, Avrupa Güvenlik Şartı'nın, AGİT ilkelerini teyit eden ve yeni yüzyılda hangi işlevleri ve fonksiyonları icra edeceği hususunda genel bazı ilkeleri öngöreceği kaydedildi. Ayrıca, AGİT'in önemli bir uğraş alanı haline gelmesi düşünülen barış koruma harekatlarının nasıl yapılacağını ve bunlar için yeni mekanizmalar geliştirilip geliştirilmeyeceğini hedefleyen bir belgenin de imzalanması bekleniyor. AGİT dönem başkanlığını yürüten Norveç tarafından hazırlanan güvenlik konusundaki dördüncü taslak üzerinde de ciddi tartışmalar yaşanıyor. İstanbul'daki zirve sonunda, Çeçenistan, Kosova ve Karabağ sorunlarını da içeren bölgesel konularla ilgili ortak bir deklarasyon yayınlanması bekleniyor. Sözkonusu bildirinin AGİT'in diğer uğraş alanlarını ve özellikle bölgesel çatışmalar konusundaki misyonlarının sonuçlarını içerecek bir deklarasyon olması öngörülüyor. Zirvede, 1986 yılından beri geliştirilen Viyana Belgesi'nin gözden geçirilmiş şeklinin devlet ve hükümet başkanları tarafından kabul edilmesi bekleniyor. Askeri kuvvetler, silah ve teçhizat ile bunların konuşlandırılacağı yerler hakkında bilgi değişimini içeren Viyana Belgesi'nde, ülkeler her yıl savunma planlaması konusunda da bilgi alışverişinde bulunuyorlar. Ülkelerin olağan dışı veya tehlikeli askeri faaliyetlere giriştiklerinde belge gereğince, bilgi değişimi, işbirliği ve temas mekanizmalarının tesis edilmesi öngörülüyor. Hava üslerinin ziyareti için özel hükümlerinin ibraz edilmesinin yanısıra askeri makamlar arasında da temas öngörülen belgede, belirli düzeylerdeki tatbikat ve yığınakların bildirilmesi, 9 bin askeri kapsayan askeri faaliyetlerin 9 gün önceden bildirilmesi, asker sayısının 13 bini aşması halinde de gözlemci çağırmak zorunluluğu bulunuyor.