50 yıl sonra gelen ortaklık

Rusya-Çin zirvesi dün Moskova'da yapıldı. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Çin Devlet Başkanı Jiang Zemin, "İyi Komşuluk, Dostluk ve İşbirliği Anlaşması"nı imzaladılar. İki liderin Kremlin Sarayı'nda yaptıkları görüşmenin ardından imzalanan belge, iki ülke ve hakları arasındaki ilişkilerin "sonsuza kadar dostluk ve barış temeline dayanmasını" öngörüyor. Bu ilişkilerin ittifak özelliği olmadığı ve üçüncü tarafları hedeflemediği de anlaşmada yer alıyor. İki lider, imza töreninde yaptıkları açıklamalarında, ülkeleri arasındaki sınırın kalıcı barış ve güvenin hakim olduğu bir hatta dönüşeceğini, tarihten gelen sınır anlaşmazlıklarının barışçı bir ortamda çözümleneceğini ve anlaşmazlıkların bulunmasına karşın sınırdaki statünün korunacağını ifade ettiler.

Anlaşma ile Rusya, Pekin'in Tayvan tezine de tam destek verdi. Bu konuda, "Rusya, yeryüzünde tek Çin bulunduğunu, Çin Halk Cumhuriyeti hükümetinin Çin'i temsil eden tek hükümet olduğunu ve Tayvan'ın Çin'in ayrılmaz bir parçası olduğunu tanır" ifadesine yer verildi.

Şanghay Bloku pekişti

Rusya ve Çin, ABD'nin bir ulusal füze savunma sistemi kurarak, anti balistik füzelerin sınırlandırılmasını öngören 1972 tarihli ABM anlaşmasını ihlal etmesine karşı olduklarını da, yayımladıkları ortak bildiride dile getirdiler. Bildiride, bu anlaşmanın, stratejik istikrarın temel belgelerinden biri olduğu belirtilerek, "Küresel stratejik istikrar dengesi korunmalı" denildi.

Rusya ve Çin, Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan ve Özbekistan'ı da aralarına alarak Şanghay Bloku'nu ilan ederek ABD ve Avrupa dışında yepyeni bir güç dengesi oluşturmuşlar, gerek Orta Asya gerekse küresel politikalarda ABD'nin tek kutuplu dünya sistemine karşı yeni bir inisiyatif geliştirmişlerdi. Moskova ile Pekin arasındaki stratejik yakınlaşma dün imzalanan dostlik anlaşmasıyla daha da gelişti ve ABD'ye karşı Rusya-Çin dengesi olarak "ortaklık" düzeyine çıktı. Putin, antlaşmanın, her iki ülke için de "çok büyük bir öneme" sahip olduğunu ifade eden Putin, belgenin, Zemin'in girişimiyle hazırlandığını söyledi.

"NATO feshedilsin"

Putin, görüşmenin başlangıcında yaptığı açıklamada, Zemin'in ziyaretinin, iki ülke ilişkilerinin gelişiminde "önemli bir aşamayı oluşturduğun" belirtti. ABD'nin Ulusal Füze Savunma Sistemi projesine şiddetle karşı çıkan Rusya ve Çin liderleri, ABD'nin projeye hız verdiği bir dönemde düzenlenen zirvede bu konuyu gündeme getirdiler.

Bu arada Putin, İtalya'nın Cenova kentinde 20-22 Temmuz arasında düzenlenecek G-8 doruğu öncesinde İtalyan Corriere della Sera gazetesine verdiği demeçte, Avrupa'da Rusya'nın da dahil olduğu ortak bir güvenlik sisteminin kurulması gerektiğini belirtti. Putin, "Tıpkı Varşova Paktı'nın feshedildiği gibi, NATO'nun da feshedilmesi ya da kararlarda eşit söz sahibi olabilmemiz için Rusya'yı üye olarak kabul etmesi gerekli" dedi.