ABD güvenmiyor

Türkiye'de ekonomik kriz ve bu krizden kurtulmanın yolları tartışılırken, dünya basınının Türkiye'ye yönelik ilgisi sürüyor. Amerikan The New York Times gazetesinde Douglas Frantz imzasıyla yayınlanan yazıda, Bush ekibinin zayıflayan Türk ekonomisinde inisiyatifi ele almaya başladığı belirtildi. Türkiye'nin güçlü ekonomisinin, insan hakları ve demokrasi gibi sıkıcı konuları bir kenara iterek, AB kapısını açmaya yeteceğini duyurmayı sevdiği belirtilen yazıda, son hataların ekonomiyi çok güçsüzleştirdiği ve ülkenin ne yöne gittiği yolundaki soruları artırdığı kaydedildi.

Tökezleyen mali kurumların Türkiye'nin Avrupa klübüne katılması ya da sorunlu bir bölgede önemli bir Amerikan müttefiki oluşu üzerinde doğrudan bir etkisinin bulunmadığı ileri sürülen yazıda, çoğu insanın çöküşün geri çevrilememesi halinde Batı ile entegrasyonun ve reform sürecinin çıkmaza girmesinden korktuğu ifade edildi.

Bush'un ilk ciddi sınavı

Türkiye'nin, Washington'daki politika listelerinde nadiren başrol oynadığı hatırlatılan yazıda şu ifadelere yer verildi: "Türk Lirası geçen ay keskin bir düşüşe geçince, Bush yönetiminin dikkati arttı. ABD'nin endişesinin bir kısmı krizin potansiyel olarak yayılma ihtimali üzerine. Ekonomistler Türkiye'deki güven kaybının diğer pazarları da etkilemesinden korkuyor. Bu tehlike yüzünden Türkiye, Bush'un ekonomi ekibinin ilk ciddi sınavı olacak. Bir diğer konu ise, Türkiye'nin iç sorunlarının Ortadoğu, Kafkaslar ve Orta Asya gibi değişken bölgelerle olan ilişkileri de karıştırabileceği gerçeği.

Clinton yönetimi, zayıf hükümetler döneminde Türkiye'ye yardım etti. Bush yönetimi de ekonominin kötüye gitmesinin ardından desteğini açıkladı. Ancak finans uzmanları ve diplomatlar Türkiye'nin içinde bulunduğu krizden kurtulması için ABD'nin dostluğundan fazlasına ihtiyacı olduğu konusunda hemfikir. Türkiye'nin Bush yönetiminin IMF'e baskı yaparak milyarlarca dolar vermesini sağlamasına ihtiyacı var."

ABD'nin eski Ankara Büyükelçisi Morton Abramowitz'in "ABD Türkiye'ye açıkça yardım etmek istiyor, ancak muslukları açmanın gerçekten yardımcı olup olmayacağı sorusu zihinleri meşgul ediyor" şeklindeki sözlerine yer veren New York Times, ABD'nin de kendi ekonomik sorunları ile boğuştuğuna dikkat çekti. ABD'nin Türkiye'ye ekonomik yardım konusundaki isteksizliği aşması halinde bile, hükümetin milyarlarca dolarlık yardımı, bankaları yeniden yapılandırma ve yolsuzluğu önleme gibi iyi işlerde kullanacak kadar güçlü ve reformcu olup olmadığına karar vermesi gerektiği belirtildi. "Türkiye çok zayıf bir siyasi sisteme sahip" diyen Abramowitz, "koalisyon hükümetinin karışık bir çantaya benzediğini ve bu hükümetin devam etmesinin sebebinin alternatifinin daha da kötü olması korkusu olduğunu" söyledi. Yazıda, "Amerikalı yetkililer, Türkler'in kendi başına çözüm ürettiğini görmek istiyor. Washington ayrıca, Ekonomi Bakanı olarak atanan Kemal Derviş'in büyük reformları gerçekleştirmeye yetkili olduğu yönünde garanti bekliyor. ABD'nin Ankara Büyükelçisi Robert Pearson, Başbakan Bülent Ecevit ile biraraya gelerek, Derviş'in yeterli politik desteğe sahip olduğundan emin olmak istedi. Son üç hafta katı bir gerçeği ortaya koydu: Ne Türkler kendi ekonomilerini istikrara kavuşturabiliyor ne de Washington'daki müttefikleri" denildi.