Bu dalga DOLAR mı?

Geçmiş krizleri düşünüyorum. Mesela 94 krizinde ortada hiçbir şey yokken birden borsada şok düşüşler başlamıştı. Borsa endeksi 29 binlerden 13 bin seviyelerinin altına çöküvermişti. Döviz piyasasında ise hareket borsanın ardından başlamış, ama sert dalgalanma borsanın diplerde kıvrandığı döneme rastlamıştır.

Keza benzer hareketi 2001 krizinde de yaşayan bir ülkeyiz. Hatta hatırlarsanız 2008 krizinde de borsa yılın başında düşmeye başlamışken döviz hareketi yaz bitiminde ateşlenmiştir.

Kısaca ülkemizde krizlerin sıralaması ve şiddeti öne borsadan başlıyor ve ardından döviz piyasasında şekilleniyordu.

Bu kez farklı bir adım yaşıyoruz.

Son günlerde borsanın 59 bin seviyelerinden 55 binin altına indiğini görürken aynı günlerde doların da 1,47''den 1,60 sınırına dayandığını izliyoruz. Yani kriz hem borsada hem de döviz piyasasında aynı anda alev almış durumdadır. Birlikte hareket, hatta doların borsadan krizin ilk adımlarında öne geçmesini nerede ise ilk kez yaşıyoruz.

2009 yılının başlarında faiz piyasasında hızlı bir düşüş yaşanacağını yazarken şahsen 17-18 aralığından düşüşün 11-13 aralığına sürmesini bekliyordum. Açıkçası Merkez Bankası''nın da faiz kararlarında tek haneye geçişte çok daha yavaş davranırken alt tabanın da bu seviyeler olacağını beklemiyordum. Çünkü alternatif piyasa olan dövizden korkuyor, çekincemi belirtiyordum.

Merkez Bankası döviz rezervi ile faiz düşüşü arasında bir bağ olduğunu ve hesaplandığını kabul etmek istiyorum.

Kabul etmek istiyorum, çünkü bugün krizde ilk ateşleyici piyasa olarak borsanın yanına doların da yer aldığını görüyorum. Bankaların mevduat faizine yansıttığı Merkez Bankası faiz politikasının kredi piyasasına geç yansıdığını hepimiz biliyoruz. Dolayısı ile para politikasının etkin sonuçlarını ülkemiz maalesef alamamıştır.

Bu düşüncemi neden söylüyorum? İyi günlerde Merkez Bankası döviz alım ihaleleri ile beklediğimiz stok birikimine maalesef geçemedi. Döviz stokumuz, ödeyeceğimiz dış borçlar düşünüldüğünde maalesef uzun vadede bize yetmeyebilir.

Bir de faiz piyasasının mevduat sahibine getirisini düşündüğümüzde ve oraya geçmişin hazin döviz şoklarının izlerinin de varlığını kattığımızda, en hassas karnımızın güçlü para birimi olarak dolardan yana esebileceğini kabul edebiliriz.

İşin bir başka tarafı da bu kez krizin küresel boyutta sürmesidir. Bunun anlamı şudur. Geçmişte döviz fiyatlarının artması ile ihracatçıların atağı hep ülkeyi kurtarıyordu. Oysa 2008 krizinde olduğu gibi bu kez kur artışı dış pazarları da yıkmaktadır. Ve döviz piyasasındaki hareketin ihracatçılar tarafından doldurulması oldukça güç görülüyor. Hatta son günlerde adeta geliyorum diyen krizin en büyük pazarımız olan Avrupa kaynaklı şekillenmesi bizi bir adım daha sert etkileyebilecektir.

Kısaca bahsetmeye çalıştığımız konu uzun yıllar yüksek faiz düşük kurdan yakınan reel sektörün ve benim, artık düşük faiz yüksek kur (ve oynak kur) dan yakınabileceğimizdir.

16 Nisan günü ''Asıl borsa düşerse ekonomi canlanır'' başlıklı yazıma bugün bir açıklama ile yazımı tamamlayayım. Borsada düşüş ekonomik canlılık ve geleceğin aydınlığından doğan faiz artışı ile yaşanırsa sağlıklı bir sonuç olurdu. Oysa bugün borsa küresel sistemin ve hasta Avrupa''nın şok''a girmesi nedeniyle düşüyor.