Balkanlar'a yeni düzen

Saraybosna- İçinde bulunduğumuz on yılın başında savaşı ve yıkımı temsil eden Saraybosna, aynı 10 yılın sonunda tüm Balkanlar'ın istikrarı ve kalkınmasının sembolü olabilecek mi? İki gün boyunca Bosna-Hersek'in başkenti Saraybosna'da toplanacak olan 39 ülke ve 17 uluslararası örgütün üst düzey temsilcileri, bu soruya yanıt arayacak. Savaş yorgunu Kosova ve tüm Balkanlar'ın kalkınması için Avrupa Birliği (AB), sanayileşmiş 7 ülke ile Rusya'nın bulunduğu G-8 Grubu ve bölge ülkelerinden oluşan politikacı ve uzmanlar, daha istikrarlı bir Balkan politikası için Saraybosna'da toplanıyor. Türkiye'nin Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel ve Dışişleri Bakanı İsmail Cem tarafından temsil edileceği zirve, Almanya Başbakanı Gerhard Schröder'in, Almanya'nın AB dönem başkanlığı sırasında ortaya attığı, ancak çeşitli sorunlar yüzünden sonucunu göremediği "Güneydoğu Avrupa İçin İstikrar Paktı" çerçevesinde düzenleniyor.

Balkanlar İstikrar Paktı olarak da bilinen bu oluşumdan somut sonuç bekleyenlerin başında, Kosova krizinden en çok etkilenen Arnavutluk ve Makedonya kadar, AB'nin de geldiği vurgulanıyor. AB dönem başkanı Finlandiya'nın Dışişleri Bakanı Bayan Tarja Halonen'in, zirve öncesinde, "birliğin önündeki en acil ve en zorlu dış politika sorununun Balkanlar'daki yeniden yapılanma ve istikrar olduğunu" söylemesi de, bunun en açık kanıtlarından biri olarak gösteriliyor. Ortak dış politika oluşturamamaktan yakınan AB üyesi 15 ülke, belki de ilk kez kendi girişimleri olan bir İstikrar Paktı sayesinde zorlu bir sınav veriyor. Bazı uzmanların öne sürdüğü gibi, ABD ile AB arasındaki güç ve etki rekabeti, belki de Kosova sorununda en açık biçimde ortaya çıkıyor.

Masrafları AB tarafından karşılanan İstikrar Paktı Saraybosna zirvesinde, Balkanlar'daki toplumsal ve ekonomik gelişmeler, demokrasi ve insan hakları ile güvenlik politikaları üzerinde durulacak. Çekirdeğini Kosova, Arnavutluk ve Makedonya'nın oluşturduğu ilk grup ile, Bosna-Hersek, Bulgaristan, Romanya gibi ülkelerin bulunduğu ikinci halkaya yapılacak yardımlar üzerinde durulacak. Pakt çerçevesinde, "Kosova'nın Yeniden İmarı Ajansı" adıyla kurulan kurumun, 3 yıl sonra tüm Balkanlar'ı kapsayacak biçimde genişletilmesi düşünülüyor. Konferansın en önemli sinyallerinden birisi ise, Yugoslavya halkına yönelik olacak.

İstikrar Paktı özel temsilcisi Bodo Hombach, geçen hafta Viyana'da yapılan bir Balkanlar Konferansı'nda da bu sinyali, "Belgrad'daki yönetim devrilir devrilmez, Yugoslavya da İstikrar Paktı çerçevesinde yardım almaya başlayabilir" şeklinde vermişti. Dünkü bölümü bölgesel, bugünkü bölümü ise uluslararası düzeyde yapılacak olan Saraybosna zirvesinin sonunda, "Saraybosna Bildirisi" adıyla bir de belge kabul edilmesi bekleniyor. Ayrıca Kosova'ya ve kriz nedeniyle ekonomileri olumsuz biçimde etkilenen çevre ülkelere maddi yardım sağlamak amacıyla, üç konferans düzenlenmesi planlanmıştı. Birincisi Dünya Bankası ve AB temsilcileri arasında önceki gün Brüksel'de yapılan finans sağlama toplantılarının diğerleri, gelecek Eylül ayında ve 2000 yılının başında yapılacak. ------- ARA BASLIK ------------------