Bu yetkiler onu bekliyor

Amerikan başkanlık seçimlerine iki gün kala anketler hala demokrat aday Barack Obama'yı önde gösteriyor ancak dün Cumhuriyetçi aday John McCain bazı anketlerde aradaki farkı önemli ölçüde kapatmış görünüyor. Ülke tarihinin en çekişmeli seçimine sahne olan Amerika'da seçilecek olan yeni başkan 'dünyayı yönetmek için' kendisine tanınan yetkileri kullanmaya hazırlanırken, ilk siyahi aday Obama'nın seçilmesi durumunda bu yetkilerin nasıl kullanılacağı dünyanın merak ettiği en önemli soru. Peki nedir bu yetkiler, sınırları nedir? Gezegenin en güçlü adamı sayılan ABD başkanı, aslında dokunulmaz değil. Onun yetkilerinin sınırları da anayasadaki kesin çizgilerle belirlenmiş durumda. Bununla birlikte anayasa, her bir başkana anın gerektirdiği ihtiyaçlara göre davranabilmesine olanak tanıyacak kadar da esnek. Anayasanın, başkanın yetkilerini tanımlayan 2. maddesinde, "İcra yetkisi, ABD başkanına emanet edilir" yazıyor. Bu madde, başkanın 4 yıllık görev süresini belirliyor ve maddede başkanın yetkilerinin listesi bulunuyor. Başkan, aynı zamanda silahlı kuvvetlerin baş komutanı. Af ve tecil yetkilerine sahip olan başkan, Senatonun fikrini sormak ve mevcut senatörlerin üçte ikisinin onayını almak kaydıyla anlaşmalar imzalayabilir.

Başkan, ayrıca Kongre tarafından kabul edilen kanun metinlerini veto hakkına da sahip. Başkan, ihanet, yolsuzluk ya da herhangi başka bir suç yüzünden azledilebilir. "1868'de Andrew Johnson, 1998'de Bill Clinton için olmak üzere tarihte iki kez Temsilciler Meclisi bir ABD Başkanının suçlanmasını oylamış, Senato ise her ikisini aklamıştı. Temsilciler Meclisi, 1974'te Richard Nixon'ın azli için süreci başlatmış, ancak Nixon'ın istifa etmesinin ardından süreç durdurulmuştu.

Amerikan başkanının Kongreyi feshetme yetkisi yok. Teorik olarak başkan savaş ilan edemez, çünkü bu yetki Kongrenin elinde bulunuyor. Bununla birlikte, yurtdışında askerlerin görevlendirilme halleri savaş ilanı sayılmıyor. Birliklerin savaşa gönderilmesi yetkisi genellikle başkanın oluyor. Kongre, (Afganistan ve Irak'ta olduğu gibi) yurt dışındaki silahlı müdahalelerin çerçevesini belirlemek için, genelde konuşlanma takvimi, konuşlanma niteliği, birliklerin çapı ve misyonlarla ilgili kararları oyluyor. Başkan, bir federe devletin talebi üzerine, düzeni sağlamak için yetki kullanma ve devletlerin ulusal muhafızlarını savaşta kullanma imkanına da sahip. George Bush, teröre karş mücadelede Ulusal Muhafızları kullanmaya karar vermişti ve bu yüzden hali hazırda Ulusal Muhafız kuvvetleri Irak'ta bulunuyor.

ABD seçim sisteminde "ikinci seçmen sistemi" adı verilen bir uygulama var. Vatandaş oyunu gerçekte aday için değil, kendilerini temsil edecek olan bir grup için kullanıyor. Bu seçiciler kuruluna verilen ad "Seçmenler Kurulu". Üyelerine ise seçici delege deniliyor. En çok oyu alan o eyaletteki seçmen kurulunun tamamını kazanmış oluyor. Önemli olan çok eyaleti kazanmak değil delege sayısı en fazla olan eyaletleri kazanmak.