Clinton'ın duygusuzluğu

Uluslararası topluluk, Rusya'nın Çeçenistan'da uyguladığı soykırım tarzı politikalarla ilgili olarak, AGİT'in İstanbul toplantısında bir şeyler yapma imkanı bulacak. Haftalardır hiçbirşey yapmadan beklerken, nihayet birşeyler yapılabilecek. Orta Avrupa istihbarat birimleri, Rusya'nın Çeçenistan'ı yoketme planlarıyla ilgili uğursuz bilgiler veriyorlar. Birinci aşamada tüm sivilleri bölgeden uzaklaştırmak için Çeçen birimlerinin ağır şekilde bombalanması var. Bunun ardından Çeçenler'i şehirlere göçmeye zorlayacak bir sıkıştırma harekatı geldi. Önceki savaştan farklı olarak, Ruslar bu kez, köklü ve kararlı Çeçenler'e karşı ağır kayıplara neden olan sokak çatışmalarına girmek istemiyorlar.

Bunun yerine, güvenli bir mesafeden yeni silahlarını öldürücü saldırılar için kullanıyorlar. Patlayıcıları ve kimyasal silahları beraber kullanarak, Rus baskısı ile şehirlerde sıkışmış bulunan binlerce Çeçen savaşçısını öldürmeyi planlıyorlar. Rus askerlerine şimdiden gaz maskelerinin dağıtıldığı bildiriliyor. Bu kimyasal bombalar ile sığınaklara giren Çeçenler'i dahi öldürmek istiyorlar. Clinton yönetimi duygusuzca pasif kaldıkça, Rusya'nın başarısının geniş ve olumsuz etkilerinin olacağı açıkken, uluslararası tepki iyice etkisizdi. İç politika açısından, bir Rus askerî başarısı, Moskova'nın yeni emperyal duygularını cesaretlendirir. Bu ise Rus politikası için çirkin bir engel olacaktır.

Daha geniş anlamda, çatışma Güney Kafkasya bölgesini istikrarsızlığa iter. Kuzey Kafkasya zaten düzensizlik içinde, ama mülteci göçü ve bununla bağlantılı istikrarsızlık Gürcistan'a sıçrayabilir. Çeçenistan'daki bir askeri başarı Moskova'daki sertlik yanlılarını Gürcistan Devlet Başkanı Eduard Şevardnadze'yi boyunduruk altına almak veya yoketmek amacına yöneltebilir, böylece onun ülkesi de kontrol altına alınacaktır. Böylesi bir sonucun korkusunu, Tiflis'e geçen ay yaptığım ziyarette elle tutulur şekilde gördüm. Bu ise ABD için kötü bir haber. Kontrol altına alınmış bir Gürcistan, Rusya'nın Ermenistan'a doğrudan ulaşmasına izin verecek, böylece Azerbaycan'ın Batı ile bağlantısını kesecek, Moskova'nın Bakü-Supsa boru hattını siyasi olarak kontrol etmesine zemin hazırlayacaktır.

Ne yapılabilir? ABD, Rusya'nın "Biz Usame Bin Ladin'in müttefiklerine karşıyız" demesine kanmamalıdır. Rusya'ya politikalarının istikrarı tehdit ettiği ve ABD ile Avrupa'nın ortak değer ve çıkarlarına aykırı olduğu gösterilmelidir. Mali bir kısıtlama getirilebilir. Batı, Rusya'nın hareketinin ahlaki boyutuna dikkat çekmelidir. Rus demokratlar savaşa karşılar. Onların bu savaşın Rusya'nın uzun dönemli menfaatlerine zarar verdiği yönündeki fikirleri, Batı'nın ilgisizliği yüzünden önemsenmedi. Ayrıca Washington; Rusya ve AB ile beraber K. Kafkasya için, BM veya herhangi bir uluslararası örgüt gözetiminde bölgesel bir ekonomik gelişme örgütü kurmak için çaba göstermelidir. Bu girişim bölgedeki tüm insanların öncelikli ihtiyacı olan ekonomik gereklilikler etrafında birleşmeyi sağlayabilir. Rusya'nın kendi konumu ile ilgili korkuları böylesi bir girişime dahil edilerek aşılabilir. Güney Kafkasya'daki üç devlet de bir şekilde buna dahil edilebilirler. Çeçenistan'daki durum, NATO müdahalesi öncesindeki Kosova'dan daha kötü ama, benzer bir müdahale olası gözükmüyor. Çeçenistan Doğu Timor'a benziyor. Yoğun uluslararası baskı, barışçı bir sonuca imkan verebilir. AGİT toplantısı, uluslararası toplumun öfkesinin ortaya konulacağı uygun bir ortam olabilir ve böylece BM, Rusya'nın Çeçenistan'da gerçekleştirmek istediği soykırımın son basamağını engelleyebilir.