Finkel ateş püskürdü

FINKEL, 'orduya hakaret davası'ndan Ertuğrul Özkök'e yönelik ihale takipçiliği suçlamasına, eşinin hırsızlıkla suçlanmasından POAŞ ihalesine kadar birçok gelişmeyi sorgularken, sermaye ile siyaset arasına sıkışan Türk basınının trajik hikayesini de özetliyor.

İSTANBUL- Geçen yaza kadar Başbakan Bülent Ecevit'in ropörtaj vereceği son insanın ben olduğumu sanıyordum. Ancak, Ecevit'in Türkiye'yi AB'ye sokma planları benim hapse girmemi engelleyecek unsurlardı. Ecevit'in ofisinde otururken, Türkiye'nin deneyimli politikacısı, yabancı yatırımları koruyacak, enflasyonu düşürecek ve Türkiye'nin sermaye pazarlarını AB ile uyumlu hale getirecek planlarını ortaya koydu. Daha sonra ise, 'yazdıkları cümlelerle suç işleyen' gazetecilere yönelik aftan bahsetti. Sözlerinin etkisini görmek için durdu ve küçük bir gülümseme ile konuştu: "Bu kanunun Bay Finkel'ın işine yarayacak bir kanun olmasını umuyorum." Ecevit bana karşı yöneltilen 'orduya hakaret' suçuna atıfta bulunuyordu. İddia edilen suçum 1998'in başında Sabah gazetesinde köşe yazarken kaleme aldığım orduya yönelik bir yazı ile ilgiliydi. Eleştirilerim ölçülüydü, hatta orduyu biraz da övdüğümü düşünüyordum. Ancak kendimi ceza mahkemesinde üç yargıcının önünde bulunca bunun ciddiye almam gereken bir şaka olduğunu farkettim: Suçlama 6 yıl hapsi gerektiriyordu. Röportajdan birkaç ay sonra, 21 Türk meslektaşım hapishaneden salıverildi ve aralarında benimkinin de bulunduğu davalar düşürüldü.

Tabii ki hiçbir zaman hapse gitmeyi istemiyordum. Gazetecileri Koruma Komitesi ve Uluslararası Af Örgütü gibi ben de, Türk Parlamentosu'nun gazetecileri sanık sandalyesine oturtmak için bir sürü ıvır zıvır içinde boğulduğunu söyleyenler arasında ilk sırada bulunacaktım. Ancak kalbimin çığlığını da buna ekleyecektim: Türk gazeteciliği, tek probleminin eski moda tüzük kitabı olduğunu düşünerek kendini kandırmamalı. Ecevit'in reform programı, medyanın yeni Avrupa'nın içindeki sorumluluklarının farkına varmaması halinde, çok fazla bir şey ifade etmeyecektir. Türkler toplumlarındaki birçok yönün değişmesi gerektiğinin farkındalar. Türk basını bu değişimin öncülerinden olmalı ancak değişim üzerine yaptıkları yorumlar genellikle ikircikli bir görüntü çiziyor. Bir sürü iyi gazeteci, cesur muhabir ve sorunlara doğrudan eğilen yorumcular bulunuyor. Ancak kendilerini bir anda sert ve kayalık bir zeminde bulabiliyorlar. Bir yanda, devlet organları arasında kendiliğinden ortaya çıkmış ve krallığa giriş yapabilecekler ile yapamayacaklar arasına kırmızı çizgiler çeken bekçiler bulunuyor. Diğer yanda ise, ifade özgürlüğüne yönelik yorumları nazik olarak tanımlanabilecek olan basın organlarının kendileri. Birkaç hafta önce CNNTürk televizyonuna bir günlük kapatma cezası verildi. CNN'in Türkiye'deki ortağı Doğan Medya Grubu'nun sahibi bulunduğu gazeteler bir anda kanalın savunucusu konumuna geçti. Bu gazetelerin kızgınlığının gücü konusunda biraz tereddütlüyüm.

15 ay kadar önce, Doğan Grubu'nun gazetelerinden Hürriyet CNN'deki Öcalan'la ilgili yorumum yüzünden bana saldırıya geçmişti. Türkler'in İtalya'yı protesto için spagettileri çöpe attığı bir dönemde meydana gelen olayın ardından benim görüşlerim Türkiye'yi sırtından vurmak amacını güden, kötü adam olduğuma dair bir intiba ortaya çıkarmıştı. Hürriyet'in köşe yazarlarından biri daha da ileri giderek, Osmanlı uzmanı olan eşimi, devlet arşivlerinden belge çalmakla suçlamıştı. Bu durum sanki bir çeşit intikam alma ve eşim Caroline'in kariyerini ve bizim Türkiye'de kalma isteğimizi yok etmek için hazırlanmış bir yalan gibiydi. Aslında bu bir Türk geleneği ile tam örtüşüyordu: Jurnalci kelimesi gazeteci anlamına gelmez ancak, 19. yüzyılın sonlarında Sultan II. Abdülhamid zamanında polise bilgi verenler için kullanılırdı. Bunun gibi yarı-doğru ve yanlış bilgilendirmeler toplum içinde ölmesi çok güç olan fikirlerin yeniden sempatik hale gelmesini sağlıyor.

Sonunda üst düzey bir bürokrata başvurduktan sonra bize yönelik saldırılar son buldu. Bu arada Hürriyet Gazetesi'nin Yayın Yönetmeni'ne gönderdiğimiz mektuplar cevaplanmadı bile. Caroline, şahsi tazminat davasını kazanırken, savcıyı da köşe yazarları hakkında adli takibat yapma konusunda ikna etti. Ancak ironik bir şekilde benim davamın düşmesini sağlayan af yasası bu davanın da düşmesini sağladı. Ancak eşim işi Doğan Grubu'nun gazetelerinde, televizyonlarında ve radyolarındaki etik entegrasyonu sağlamak için yeni oluşturduğu Konsey'e götürdü. Konsey konuyu ele almaya yanaşmadı. Olay ayrıca diğer basın organlarında da fazla yer almadı. Hatta benim yargılanmam kendi çalıştığım gazete olan Sabah'ta bile haber yapılmamıştı.

İyi bir günde ve sağdan esen siyasi rüzgarın arkasında Türkiye'nin seçilmiş hükümetinin özgür bir basını tercih edeceğine inanıyorum. Ancak bunun için basının kendisinin yeni rolüne hazır olup olmadığı sorusu akla geliyor. Türk basını üzerindeki en önemli kısıtlamalardan biri finans sahiplerinin çıkarlarını korumak üzerine kurulu. Bir örneği ele alalım: Hürriyet'in Yayın Yönetmeni, çalıştığı gazetenin de sahibi olan büyük şirketin devlet teşviklerini garantiye almak için bir Devlet Bakanı'yla yakınlığı söylentileri üzerine kendi sütununda kendini savundu. Medya, maddi çıkar sağlamak için siyasi destek sağlayarak bekçi köpeği gibi davranamaz. Özelde, basın camiasındaki üst düzey yöneticiler, özgürlüklerini feda ettiklerini itiraf ediyorlar.

Türk hükümeti son dönemde, devlet idaresindeki petrol istasyonları zincirini (POAŞ) satışa çıkardı. İhaleye katılan 4 konsorsiyumdan üçü medya patronlarına aitti. Basınla alakası bulunmayan grubun bir yöneticisi bana, ihaleyi kendilerinin kazanması halinde diğer grupların elindeki basın organlarının hedefi olmaktan korktuğunu söyledi. Türkiye'nin güvenliğinin coplarla ve stratejik ittifaklarla sağlanmadığı veya harita üzerindeki rolünün önemli olmadığı ancak halkının refah, demokratik değerler ve insan hakları taleplerinin önemli olduğu günler doğacaktır. Ve Türkiye bu yeni cesur küresel çağda kirli çamaşırlar ve yalaka gazetecilikten arınmış bir şekilde sıcak bir hoşgeldinle karşılanacaktır.