İran ve Umman'ın, Hürmüz Boğazı'nın yönetimi için iki ülkenin ortaklaşa idari ücret toplamasını içeren bir teklifi ABD'ye sunduğu ileri sürüldü. Söz konusu planın kabul edilmesi halinde, savaş öncesinde kargo gemilerinin herhangi bir ücret ödemeden geçtiği boğazın statüsünde köklü bir değişiklik yaşanacak.
Geçen ay imzalanan mutabakat zaptı uyarınca ABD ve İran, gemilerin 60 gün boyunca boğazdan güvenli ve serbestçe geçmesi konusunda anlaşmıştı.
Anlaşmaya göre, bu sürenin ardından kritik su yolunun yönetimi, İran ve Umman'ın diğer Basra Körfezi ülkeleriyle yapacağı görüşmelerle belirlenecek.
Umman Dışişleri Bakanı Sayyid Badr bin Hamad Al Busaidi, bu hafta verdiği bir röportajda, gemilere zorunlu geçiş ücreti uygulanmasını desteklemediklerini belirtti.
Bakan Al Busaidi, zorunlu geçiş ücretleri ile Malakka ve Singapur boğazlarındaki modellere benzer şekilde, hayati su yolunun bakımı için nakliye şirketlerinden alınacak gönüllü ücretler arasında bir ayrım yapılması gerektiğini ifade etti.
Görüşmelere yakın kaynaklar, planın yakın zamanda ABD'ye iletildiğini belirtirken, Orta Doğulu bir yetkili ise olası mekanizmalar konusunda ABD'ye danışılmasına rağmen Umman'ın henüz resmi bir teklif sunmadığını aktardı.
ABD'den zorunlu ücrete itiraz
Müzakerelere yakın bir kaynak, ABD'li müzakerecilerin teklifle ilgili endişeleri olduğunu ancak konuyu Ummanlı yetkililerle görüşmeyi planladıklarını bildirdi.
Kaynak, Umman'ın nakliye trafiğinden zorunlu ücret alınmaması yönündeki taahhüdünü koruduğunu ve taslakta zorunlu bir geçiş ücretinin yer almadığını vurguladı.
Beyaz Saray Sözcüsü Anna Kelly yaptığı açıklamada, "Başkan Trump, uluslararası bir su yolu olan Hürmüz Boğazı'ndan İran'ın ücret talep edemeyeceğini açıkça belirtmiştir." ifadesini kullandı.
Dünya petrol ve doğal gaz arzının yüzde 20'sinin taşındığı boğazın ücretli hale getirilmesi fikrine Trump yönetimi yetkilileri karşı çıkıyor.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, geçen hafta gerçekleştirdiği Orta Doğu ziyareti sırasında, "Hiçbir ülkenin uluslararası bir su yolundan geçiş ücreti veya vergi almasına izin verilemez. Mevcut uluslararası hukuk budur" açıklamasında bulundu.
Orta Doğulu bir yetkili, İran'ın ücret toplanması konusunda ısrarcı olduğunu ve Amerikalıların eninde sonunda bunun bir versiyonunu kabul edeceğine inandığını iddia etti.
Yetkili, toplanacak fonların uluslararası toplum ve Uluslararası Denizcilik Örgütü ile istişare içinde toplanabileceğini, kabul edilmesi halinde ise İran ve Umman arasında paylaşılacağını belirtti.
Fonların Malakka Boğazı'ndaki gibi çevre risklerinin değerlendirilmesi, kurtarma çalışmaları ve teknik destek için kullanılabileceği kaydedildi.
