İsrail normalleşmek istiyor

i

Uluslararası düzeyde İsrail seçimlerine gösterilen ilgi kimin geleceğinden daha çok Netanyahu'nun kaybetmesi yönündeydi. Uluslararası konjonktür artık İsrail'de Netanyahu gibi sertlik yanlısı bir lider istemiyor, ılımlı gözüken bir liderden yana tavır koyuyor. Filistin Yönetimi de Barak'ın gelmesi taraftarıydı. Avrupa'nın birçok başkenti gibi Amerika da Netanyahu'nun gitmesini istedi. İç ve dış dengeler Netanyuhu'nun gitmesi Barak'ın gelmesinde hemfikirdi. Bu da seçim sonuçlarına yansıdı.

İsrail 1948'den 1990'a kadar kurulma süreci yaşadı. 1990'lardan sonra Amerika'nın tekelinde yürütülen barış süreciyle birlikte bölgede doğal bir devlet olma ihtiyacı hissetti. Barış sürecindeki öncelikli çabalar İsrail'in doğallaştırılması yönündeydi. İsrail bu topraklarda rahat yüzü görmüyor. Netanyahu kazansaydı, sert politikasını sürdüreceği için çatışma hali sürecek, Amerika'nın başlattığı süreci tehlikeye sokacaktı. Dengeler yeniden şekillenecekti. Filistin temsilcisi Saib Erikat ile görüştüğümde bunun altını çizerek "Netanyahu kazanırsa Ortadoğu'da dengeler değişir, sadece Filistin ve İsrail'de değil bölgedeki radikal hareketler güç kazanır. Bu da bölgeyi kaosa doğru sürükler" demişti. Ayrıca Arafat da zor durumda kalacaktı. Barak'ın kazanması hem Filistin Yönetimi'ni, hem Batı'yı, hem de İsrali'in kendisini rahatlattı. İsral artık "Bu topraklarda bu halimizle biraz da korkusuz yaşayalım" diyor.

Barak İsrail tarihinde en fazla madalyası olan asker. Bir dönem Genelkurmay Başkanlığı yaptı. Filistinli lider isimlerin tasfiyesini istiyenlerin başında geliyor. 1973'te Lübnan'da üç direnişçiyi öldürdü. Daha da önemlisi 1988'de FKÖ'nün Tunus'taki karargahına düzenlediği saldırıda Arafat'ın silah arkadaşı Ebu Cihad'ı öldürdü. Filistin halkı Barak'ın geçmişini çok iyi biliyor. Filistinliler yarın "En yakın silah arkadışını öldüren bir insan ile nasıl el sıkışıyorsun?" dediğinde Arafat'ın nasıl bir cevap vereceği merak konusu. Barak seçimlerin ardından ilk açıklamasında Kudüs'ten vazgeçmeyeceğini söyledi. Kudüs aslında Filistin ile İsrail görüşmelerinin can alıcı noktası. Geçici müzakerelerde gündeme getirilmeyerek, nihai görüşmelere bırakıldı. Erikat da "İsrail ile barış, başkenti Kudüs olan bağımsız bir Filistin devletinin kurulmasıdır" diyor. Şimdi bu şartlarda barışa nasıl ulaşılacak. Bir taraftan Barak Kudüs'ü terketmeyeceğini söylüyor, diğer taraftan Filistin Yönetimi geri adım atmak istemiyor.

Bu Filistin tarafının göstereceği tepkiye bağlı. Arafat "Tamam biz Kudüs'ten de vazgeçtik gelin barış yapalım" derse iki taraf arasında sorun kalmaz. Ancak bu kez Kudüs'ten asla vazgeçmeyen Filistinli gruplar devreye girer. Burada önemli olan Barak iki taraf arasında en azından görüşmeleri başlatacak. Bu taraflar için acil bir ihtiyaç. Görüşmelerin başlaması bir yumuşamayı da beraberinde getirecek.

Filistin Özerk Yönetimi dışında Filistinliler'i birkaç kategoriye ayırmamız gerekiyor. 1948 topraklarında yaşayan Filistinliler, İsrail vatandaşı olduğundan kısmen seçimlere katıldı. 1967 topraklarında ya da Özerk Yönetim idaresinde yaşayanlar Barak'ın bir değişikliğe yol açmayacağını söylüyor. Netanyahu'nun ardından Barak'a olumlu bakan tek bir Filistinli'ye rastlamadım. 'Barak ve Netanyahu bir paranın iki yüzü gibi, kim kazanırsa kazansın bizim için bir şey değişmeyecek' diyorlar. HAMAS, İslami Cihad gibi direniş hareketlerinin ortak görüşü de bu yönde.

İsrail öncelikle bölgede doğal devlet olmanın peşinde. Bunu da Filistinliler ile başlattığı ve kendi lehine olan barış sürecini sürdürerek, G.Lübnan'dan çekilerek sağlayabilir. İsrail kamuoyunda çekilme yönünde baskı var. Kadınlar çocuklarını Lübnan'a ölüme göndermek istemiyor. İsrail artık savaştan çıkıp halkına huzurlu bir hayat sağlamak istiyor. Tabii ki burada diğer bir belirleyici unsur da karşı tarafın sergileyeceği tavır.

Netanyahu'nun yenilgisi nedeniyle fanatiklerin gerilediği görşüne katılmıyorum. Seçimlerde en büyük sürprizi yapan aşırı-sağcı Şas, parlamentoda Netanyahu'nun yerini alacak. Radikal Yahudiler'in partisi oy oranını tahmin edilenin çok üstüne çıkarttı. Şas lideri Deri yolsuzluktan hüküm giymesine rağmen, partisi 10 olan milletvekili sayısını 17'ye çıkararak ciddi bir başarı gerçekleştirdi.

Araplar ilk kez farklı partilerden 11 kişiyi Knesset'e gönderdi. 4'ü kendisini İslamcı olarak tanımlıyor. 120 milletvekililik bir parlementoda az sayıdaki bir milletvekili de çok önemli işler yapabilir. Gerçi Barak hükümeti kurmakta çok fazla zorlanmayacak. Likud'a ihtiyaç duymadan koalisyon kurabilecek. Şas büyük ihtimalle hükümete katılacak. Zira onun hangi sayıda milletvekili çıkartırsa çıkartsın hükümete girmesi gibi bir geleneği var.

------- ARA BASLIK ------------------