Kafkaslar'da yeni senaryolar

Washington- Azerbaycan'da çok zengin yeni doğalgaz yatakları bulunmasının ardından, Hazar havzası enerji stratejisini gözden geçiren ABD, konuyla ilgili en üst düzeydeki yetkilisi Enerji Bakanı Bill Richardson'ı kilit bir gezi için bölgeye gönderiyor. Gezisine 18 Ağustos'ta başlayacak olan Richardson, Türkiye, Azerbaycan ve Türkmenistan'ı ziyaret edecek ve muhtemelen Gürcistan'a da uğrayacak. ABD yönetimine yakın kaynaklar ve Washington'daki uluslararası enerji uzmanları, Azerbaycan'ın Hazar'daki Şahdeniz bölgesinde 700 milyar metreküplük yeni doğalgaz yataklarının keşfedilmesinden sonra Washington'ın, Türkmen gazı yerine Azeri gazının Türkiye üzerinden Batı'ya ulaştırılmasına ağırlık verebileceğini bildirdiler. Türkmenistan gazının Hazar denizinin altından geçmesi planlanan bir boru hattıyla Batı'ya ulaştırılmasının yüksek maliyet ve Hazar'ın statüsü üzerindeki tartışmalar nedeniyle zorluklar içerdiğini belirten kaynaklar, Azeri gazının devreye girmesiyle Hazar denizi altından geçecek boru hattına gerek kalmayacağı için hem fiyatın ucuzlayacağına, hem de Hazar deniziyle ilgili zorluk çıkaran Rusya ve İran'ın itirazlarının aşılacağına dikkati çektiler.

Azeri gazının bulunmasının bölgenin enerji denklemini değiştirdiğine işaret eden kaynaklar, Richardson'ın gezisi sırasında bu gelişmeyi bölge liderleriyle değerlendirme imkanına sahip olacağını belirttiler. Buna göre, Türkiye'ye uzanması öngörülen doğalgaz boru hattının öncelikle Türkmenistan yerine Azerbaycan'dan başlayabileceğini ifade eden kaynaklar, ancak Orta Asya ülkelerinin batıya entegrasyonunu amaçlayan Amerikan projesi çerçevesinde Türkmenistan'ın tamamen gözardı edilmesinin beklenmediğini de kaydettiler.

Kaynaklar, bu durumda boru hattının önce Azerbaycan'dan başlayabileceğini, Türkmenistan'ın da daha sonra projeye entegre edilebileceğini ifade ettiler. Ancak kaynaklar ve enerji uzmanları, her durumda önceliğin Azerbaycan'a geçmesinin beklendiğini belirttiler. Azeri gazı projesinin gerçekleşmesi halinde aynı güzergahı takip etmesi planlanan Bakü-Ceyhan petrol boru hattı projesinin de "elinin güçleneceği" ABD hükümetine yakın kaynaklarca ifade edildi. Azerbaycan'ın Şahdeniz'deki doğalgaz yataklarıyla ilgili aralarında Amerikan şirketlerinin de bulunduğu bir konsorsiyum oluşturarak önümüzdeki haftalarda gaz satışı için Türkiye'ye resmen başvurması bekleniyor. Richardson'ın söz konusu bölge ülkelerini ilk defa birarada ziyaret edeceğine dikkati çeken enerji uzmanları, konuya ABD Enerji Bakanı'nın bizzat el koymasının hem Bakü-Ceyhan'ın, hem de doğalgaz projelerinin gerçekleşmesine doping etkisi yapacağını vurguladılar.