Katliam aydınlanıyor

1982 yılında Hama kentini 27 gün bombalayan ve 40 bin kişiyi ödüren Hafız Esad yönetiminin başka katliamlar da yaptığı ortaya çıktı. Suriye'nin Tedmür (Palmira) bölgesinde içinde binlerce kişinin bulunduğu toplu mezarlar ortaya çıktı. Toplu mezarlar, Hama katliamının dışında Suriye'de başka katliamların da yapıldığınının kanıtı olarak kabul ediliyor. Hafız Esad'ın kardeşi Rıfat Esad'ın komutasındaki Suriye ordusu, Şubat 1982'de kuşattığı ve günlerce dünyadan tecrit ettiği Hama kentini 27 gün boyunca tank, top ve ağır silahlarla dövmüş ve böylece Esad yönetimi Ortadoğu tarihinin en kanlı katliamlarından birine imza atmıştı. Hama'da kadın, çocuk ve yaşlılar dahil 40 bin sivil katledildi.

15 bin kişinin kaybolduğu katliam sırasında kentteki evler, camiler, kiliseler ve tarihi eserler yerle bir edildi. Hama katliamının dışında, Hafız Esad döneminde işlenen katliam ve cinayetler hakkında ise fazla bir bilgi bulunmuyor. Ancak, İngiltere'de yayımlanan The İndependent gazetesi yazarlarından Robert Fisk'in, Suriye'de Hama dışında, Tedmür şehrinde işlenen başka bir katliamı daha gündeme getirmesi, Suriye'de işlenen katliamların iç yüzünü ortaya çıkardı.

700 İhvan üyesi katledildi

Tedmür katliamının arkasında da yine Hafız Esad'ın emriyle hareket eden kardeşi Rıfat Esad bulunuyor. 27 Temmuz 1980 yılında, Rıfat Esad ve 120 askeri, 10 helikopterle birlikte Suriye'nin sahra kentlerinden Tedmür dışındaki hapishaneye indiler ve hapishanenin içine dalıp koğuşlarda bulunan yüzlerce kişiyi kurşun yağmuruna tuttular. Koğuşlardan "Allahu Ekber" nidalarından başka bir ses duyulmadı. O dönem Tadmur Hapishanesi'nde, politikacılar, yazarlar, şairler, entelektüeller, bilginler, hukukçular, doktorlar ve mühendisler bulunuyordu. 40 dakika içinde hapishane koridorları kan gölüne dündü. Hama'da olduğu gibi, Tedmur Hapishanesi'nde de hedef İhvan-ul Müslimin üyeleriydi. Katliamda sadece İhvan mensubu 700'ün üzerinde kişi hayatını kaybetti.

Öldürülenler daha sonra hapishaneye yakın tepenin eteğinde açılan toplu mezara gömüldüler. Tanıklar, o bölgede Hafız Esad döneminde öldürülen binlerce kişinin gömüldüğü toplu mezarlar bulunduğunu belirtiyor. Ancak Suriye ordusu yıllardır bölgeye hiç kimseyi yaklaştırmıyor.

Suriye'de telaş, mezarlar taşındı

Robert Fisk'in konuya ilişkin yazısından sonra etekleri tutuşan Suriye yönetimi, Beşşar Esad'ın amcası Rıfat Esad'ın ve babası Hafız Esad'ın işlediği katliamları örtbas etmek için apar topar bölgedeki kalıntıları yok etmeye başladı. Pazar günü tepenin etrafı buldozerlerle kazıldı ve toplu mezarlardaki cesetler kamyonlara yüklenerek bilinmeyen bölgelere taşındı.

Suriye İnsan Hakları Komitesi (SHRC), önceki gün Beşşar Esad'a gönderdiği iki mektubun birinde toplu mezarların açılmasını isterken diğerinde Suriye'ye giden el-Kuds el-Arabi gazetesi yazarlarından İngiliz vatandaşı Hilal Abdurrezak Ali'in serbest bırakılmasını istedi. Toplu mezarları araştırmak için Suriye'ye giden Hilal'in tutuklanıp hapse atıldığı ve işkenceye maruz kaldığı belirtiliyor. Geçen ay Suriye gizli servisi tarafından kaçırılan ancak Beşşar Esad'ın emriyle serbest bırakılan Suriyeli gazeteci Nizar Nayyuf'un da Tedmur katliamının şahitlerinden biri olduğu belirlendi.

Cinayetlerin kitabını yazdı

1960 doğumlu olan Muhammed Selim Hammad, 1980 yılında Şam Üniversitesi'nde mühendislik okumak için Ürdün'den Suriye'ye geldi. Hammad, o dönemde hükümet yanlısı bir öğrencinin komplosuna düşer ve tutuklanıp Tedmur Hapishanesi'ne gönderilir. Tam 11 yıl ailesine dahi haber verilmeden bu hapishanede tutulur ve inanılmaz işkencelere şahit olur. Tedmur zindanlarında şahit olduğu tüm olayları ve yaşadığı günleri kitaplaştıran Hammad'ın kitabı, katliamları anlatan en önemli belge niteliğinde. Kitaba, "http://www.shrc.org/books/

tadmur.saleemhamad/index.htm." adresinden ulaşmak mümkün.