İslamcılar kapitalist veya sosyalist olabiliyorlar, ama niçin karizmatik"olamıyorlar

Ben bu soruyu henüz Orta 3''e giderken, sınıfta 45 kişinin önünde sormuştum!"

Yavuz Yaman

Türkiye''de sanat konusunda hassas olanların (!) değişmez tartışma konusu olan ezan, aslında Son Peygamber dışında pek kimsenin ciddiye almadığı siyahi bir kölenin (sanat) eseriydi.

Günde beş kez müslümanlara namaz vakitlerini hatırlatmak sorun olduğunda; Habeşli Bilal, nev-i şahsına münhasır, orijinal bir fikir ''seslendirerek'', herkesi geride bıraktı, sorunu çözdü. Kimsenin yerinde gözü yoktu, bir garip olarak bu fani dünyada kendi yerini kendi buldu, müezzinlik makamına geçmekle kalmadı, tarihe de geçti.

Bu olaydan sonra, Habeşli Bilal, Hz. Bilal oldu. Bugünün Türkçesiyle söylemeye çalışırsak: Hazreti Bilal, kuşkusuz daha önce zincirlerinden kurtulmuştu. Fakat kendi eseri olan ezan denen o "yaratıcı fikir"le, her şeyi efendisine soran kölelik zihniyetinden tam manasıyla kurtuldu. Şahsi fikirleri ve tercihleriyle şahsiyetini buldu, ''karizmatik'' bir müslüman oldu. Önce, fikirlerimize değer veren Peygamber "Efendi"mizi, sonra bütün insanları etkiledi. Etkilemeye de devam ediyor...

Türk Dil Kurumu sözlüğü, karizmatik kelimesine karşılık olarak, ''etkileyici'' anlamını vermeyi tercih etmiş.

Fransızcadan Türkçeye geçmiş "karizma" kelimesi kulak tırmalıyorsa, ''gösterişe düşkün'', ''artist'', ''poz vermesini bilen'', ''çok şık giyinen'' gibi yüzeysel çağrışımlar akıllara geliyorsa, klasik Türkçedeki karşılığını bulmaya çalışalım.

Karizmatik kelimesinin yerine, benim tercihim ve teklifim: Nev-i şahsına münhasır.

Yani, kendine has özellikleri olan, ''has''sasiyetleri olan, etkilenen ve etkileyebilen kişiler, karizmatik olabilirler.

''Karizmatik'' İslamcıların yokluğunda, onların yerinde oturanların, göz önündeki "örnek insan"ların ne eksiği olduğunu keşfetmeye çalışalım.

Kimse inkâr edemez; efendi insanlar; ama çok azı gerçek bir beyefendi. Kimseyi kırmak aklımızın ucundan bile geçmez; kadın değil ''hanım''lar; ama çok azı gerçek bir hanımefendi. Yazılar yazıyorlar; araştırmacı-yazar, eğitimci-yazar, gazeteci-yazar diyorlar kendilerine; ama çok azı (üslup sahibi) yazar. Sanatın her dalında eser veriyorlar, ama çok azı sanatçı.

Profesör, dekan, rektör oluyorlar; ama çok azı ilim adamı.

Kitap okumanın öneminden bahsediyorlar; kendileri kitap okuyarak burs aldıkları için, bunu ''görev'' zannediyorlar; oysa çok azı kitapsız yaşayabilir.

Başlıktaki soruyu unutmadık... Ama ondan önce, başlıktaki "İslamcılar"ın kim olduğunu iyice açıklığa kavuşturalım.

Bu topraklarda, İslam ile ilişkisini korumaya ve güçlendirmeye çalışan herkese İslamcı denir. Şalvarlı, çember sakallı, badem bıyıklı, matruş, başörtülü veya başı açık olmak, modayı takip etmek veya beyaz çorap giymek, çatalı sol eliyle kullanmak veya kullanmamak, namaz kılmak veya kılmamak sonucu değiştirmez. Sonuç değişmez.

Bu durumu Cem Karaca''nın "Tamirci Çırağı" şarkısına uyarlayabiliriz:

-İslamcısın sen, İslamcı kal, kıl dedi namazını!

Şaka bir yana, sözü fazla uzatmaya gerek yok, başlıktaki soruya yalın bir cevap vermek mümkün: İnsanoğlu, kavşakta bir tercihte bulunduğunda...

Hz. Bilal gibi kendi yolunu kendi seçtiğinde...

O yolda bedeller ödediğinde, "ol"abilir.

Hiç kimse şahsiyetimizi bize veremez, insan ancak –soyut veya somut- yolculuklardan sonra kendisini bulabilir; şahsiyetini kazanabilir, kendine has özellikleri olabilir.

Paris Türkçesiyle söylersek: karizmatik olmak istiyorsan; tek başına yolculuklara çıkmalısın ve o yolculuklardan boş dönmemelisin.

Kimisi yolculuktan getirdiği hediyelerle insanları etkiler, kimisi yol hikayesiyle, yolda öğrendikleriyle...

Yanlış anlaşılma ihtimali yüksek olsa da, gerçeği söylemek hepimiz için daha hayırlı: Tur rehberleri veya muhterem hocaefendiler eşliğinde yapılan "tur"larla, insan sadece ''turlamış'' olur.

Bu yolla nereye varabiliriz ki, adı üstünde, tur!

Kelime oyunu da değil bu, kelimenin anlamı: hakikat.

Floransa''da turlamak insanı ne kadar sanatçı yaparsa, Mekke''de turlamak da insanı o kadar Bilal yapar.

Söylemeye gerek var mı, yaşlılar tabii ki konumuzun dışında. Kaybolurum korkusuyla gruptan ayrılmayanlar, rehberi kaybetmemek için bütün dikkatini ona verenler, turla gideceği yerde ''sorunsuz ve sorusuz'' ortam arayanlar, başka bir derdi olmayanlar, bu kadarına da şükretsinler.

Kural evrensel: Kaybolmadan bulamazsın. Yalnız değilsiniz. Tedbiri elden bırakmayan, gittiği şehrin sokaklarında kaybolmayı göze alamayan, bildiklerinin dışına çıkamayan Falih Rıfkı Atay da, bu sebeple olsa gerek, bu topraklarda turist gibi turlayıp durmuştu, ne Floransa''da ne de Kudüs''te bir şey bulabilmişti:

"Floransa ne kadar bizden değilse, Kudüs de o kadar bizim değildi. Sokaklarda turistler gibi dolaşıyoruz..."

Falih Rıfkı Atay, yaşadığı dönemde önemli biriydi, "Çankaya" sayesinde etkiliydi, ama etkileyici (karizmatik) değildi. Kavşak aynı kavşak, gerisi size kalmış: o zaman ''etkili'' olan Falih Rıfkı Atay mı olmak istersiniz, yoksa her zaman ''etkileyici'' olan Refik Halid Karay mı olmak istersiniz?Aradaki farkı daha iyi görmek isteyenler, en azından "Sürgün"ü (okumayı) göze almalılar.