Moskova'daki patlamalar ve kirli oyun

Rusya'daki son bombalama sağanağının hedefi ve yol açtığı can kayıpları, 1996'dan beri devam eden siyasi ve kriminal cezalandırmalardan farklılık gösteriyor. Rusya'daki bombalamalar siyasi protesto, ganster savaşı ve aşırı-milliyetçiliğin örnekleri gibi gözüküyor. Bu nedenle, ikincil zararları da hesaplanarak her hedef özel olarak seçiliyor. 1996 Başkanlık seçimlerinin hemen öncesi ve sonrasında Moskova'da tamamen siyasi bombalamalar gerçekleşti ve çeşitli olmaylarda 4 kişi öldü ve onlarcası da yaralandı. Cumhuriyet'lerde son saldırılara kadar en çok can kaybına neden olanı, 1998'de Kuzey Osetya'da meydana gelmiş, 53 kişi ölmüş ve 100 kişi de yaralanmıştı. 9 Eylül'de gerçekleşen ilk bombalamada ölenlerin şu anki sayısı 92. Bu rakam Rusya'da 2. Dünya Savaşı'ndan sonra bir patlamanın neden olduğu en büyük ölüm sayısı.

Moskova Belediye Başkanı Yuri Cuzkov da dahil olmak üzere, tüm Rus liderleri Çeçenler'i şamar oğlanı olarak seçtiler. Bombalamaları araştırmak için görevlendirilen ekibin başındaki kişi olan İçişleri Bakanı Vladimir Rushailo da, en önde gelen şüphelilerin Çeçenler olduğunu açıkladı. Başbakan Vladimir Putin'in 13 Eylül'de yaptığı açıklamada bombalamalar "açık bir terörist faaliyet" olarak tanımlanmış ve açıkça Çeçenler suçlanmamıştı ama, buradaki amaç Çeçenistan'da daha fazla güç kullanmayı meşrulaştırmaktı. Putin, eğer Moskova'daki patlamalar ile Dağıstan'daki çatışmalar arasında bir bağlantı olduğu tesbit edilirse "federal hükümetin saldırıyı püskürtmede gerekli gördüğü tüm kaynakları kullanmayı düşüneceğini" açıkladı.

Ruslar, Kafkaslar'da olduğu gibi Moskova'da da Çeçenler'in saldırdığını düşünmek isteyebilirler. Çeçen liderlerden Şamil Basayev, suçlamaları reddeden açıklamasında "Bizim Moskova'daki patlamalarla ilişkimiz yok. Biz asla sivilleri öldürmeyiz. Bu bizim tarzımız değil" dedi. Dağıstan'daki grupların faaliyetleri gözönüne alınırsa, Basayev haklı. Çeçen güçler genellikle askeri ve polisiye güçleri hedef alıyor. Bu ayın başında Buinaksk'daki askeri lojmanlarda meydana gelen patlamada 64 kişi öldü, bunlar arasında askerlerin aileleri de vardı. Aslında hedef bir askeri üstü. Ayrıca Çeçen mücahitler hak iddia ettikleri bölge dışında (Dağıstan ve Çeçenistan) pek eylem yapmıyorlar. Ve son olarak mücahitlerin mücadelelerini duyurdukları bir sözcü ve basın merkezleri olduğuna göre, yaptıkları eylemleri üstlenmelerini beklemeliyiz, ama bu eylemi üstlenmediler. Bu nedenle Basayev'in yönetimindeki mücahitlerin Moskova bombalamalarının sorumluları olduğuna inanmıyoruz.

Organize suçlar bir diğer potansiyel şüpheli. Rus organize suçları kâr ve genişleme amaçlarıyla hareket ediyor. Mafya'nın, özellikle böyle tüm bir apartmanı yerle bir edecek bombalama olayları gibi açık eylemlerle, toplu cinayetler işlediği biliniyor. Bir FBI raporuna göre, Rus mafyasının adam kaçırma, hırsızlık, uyuşturucu trafiği ve anlaşmalı cinayet gibi ekonomik suçları tercih ettiği biliniyor. Apartman bombalamaları özellikle belirlenmiş bir hedefe yönelmiş eylemler değil. Tipik mafya faaliyetlerine ait raporlar bu tarz patlamaların Rus organize suç elemanları tarafından koordine edilmiş olmayacağını gösteriyor. Sivil hedeflere karşı geniş çaplı bombalamalar Rus mafyasının operasyon tarzına uymuyor. Mafyayı ve Çeçenler'i muhtemel şüpheliler arasından çıkardıktan sonra, bu bombalamalardan kimin kârlı çıkacağı sorusu daha ilginç hale geliyor.

Devlet Başkanı Boris Yeltsin'in görevdeki son yılı olması ve Aralık ayında parlamento seçimleri nedeniyle Rusya'daki siyasi durum gergin ve tehlikeli. Kafkaslar'daki savaş bu durumu daha gerginleştiriyor ve bombalamaların Çeçenler tarafından yapılmış olması, Ruslar'ın Çeçenistan'a karşı geniş çaplı bir kampanya başlatmasına imkan verir. Moskova'daki patlamalar ayrıca Duma'yı bahsedilen bölgelerde olağanüstü durum ilan etmeye sevkedebilir. Bunu ilan etmek ile ilgili tartışmalar 14 Eylül'de görüşülecekti. Şu ana kadar, ülkenin büyük çoğunluğu böylesi bir harekete karşı çıkıyordu. Acil durum ilan edilmesi Aralık'ta yapılacak parlamento seçimlerini etkiler. Bu ise, kendisine bağlı bir halef bulana kadar seçimlerin ertelenmesinden memnun olacak olan Yeltsin'e yarar. Yeltsin'in muhaliflerinden eski Başbakan Yevgeny Primakov, uzun zamandır Yeltsin'in siyasi menfaat için olağanüstü durum ilan etmesinden çekiniyordu. Bu son bombalamalar Yeltsin'e bunu yasal olarak yapma imkanını verebilir.