NATO yerine AGİT

MOSKOVA- Moskova'nın İstanbul zirvesinden beklentileri, NATO karşıtı politikaları ile paralellik gösteriyor. Batı'nın, dünya güvenliğini de etkileyecek yeni Avrupa güvenlik sisteminin merkezine NATO'yu oturtmak istediğini, bu politikanın, NATO'nun genişlemesinde ve son olarak Kosova'da kendisinin onayı olmaksızın güç kullanılmasında da izlendiğini düşünen Moskova, alternatif olarak, "AGİT merkezli bir Avrupa güvenlik sistemi" istiyor ve NATO'nun da, askeri kanadının zayıflatılmalarak AGİT merkezli yeni Avrupa güvenlik sisteminde bir alt unsur olarak yer almasını talep ediyor. Bu politikasını İstanbul'da imzalanacak Avrupa Güvenlik Şartı'nın içeriğine koydurarak Batı'ya onaylatmaya çalışacak olan Moskova, bu nedenle de, İstanbul zirvesinin sonuçlarının, "21. yüzyılda Avrupa ve Dünya'nın daha güvenli olup olmayacağı üzerinde belirleyiciliğinin bulunacağını" düşünüyor. Rus Dışişleri Bakanı İgor İvanov, NATO'ya dayalı Avrupa güvenlik sisteminin kendisine karşı "ayrımcılık" olacağını, kendisini dışlayan böyle bir Avrupa sistemi ile kalıcı istikrar ve güvenlik sağlanamayacağını belirterek, "Avrupa'da bir grup devletlerin güvenliği, diğerlerinin güvenlik çıkarlarına zarar verecek şekilde sağlanamaz" diyerek, AGİT'in, "Avrupa ülkelerinin tümünün çıkarlarını ayrım gözetmeksizin koruyacak yeni işlevlerinin" İstanbul'da belirlenmesi taraftarı olduklarını kaydetmişti. Rusya Dışişleri Bakanlığı, 1996 yılı Aralık ayında Lizbon'da yapılan AGİT zirve toplantısından önce yaptığı açıklamasında, Lizbon'da, "NATO'nun genişlemesi ve bu örgütün Avrupa güvenlik mimarisinin merkezinde olması yönünde her türlü cümlenin karar belgelerine geçmesini veto hakkını kullanarak engelleyeceğini" açıklamıştı. Rusya buna karşılık, Avrupa'nın güvenlik sisteminin merkezinde AGİT'in yer almasını, NATO'nun bu sistemin bir alt parçası olmasını savunan görüşlerini gündeme getirerek, "Lizbon'da öncelikle, AGİT'deki atılım için önerilerini belgelere geçirmeye, dolayısıyla isteklerinin tartışılma sürecinin başlamasını sağlamaya" çalışmıştı.

AGİT içerisinde konsensus ile karar alındığı için, bu belgenin içeriğinin tam olarak ne Batı'nın, ne de Rusya'nın istediği gibi çıkması söz konusu değil. NATO üyesi olmayan Rusya, Avrupa Güvenlik Şartı'nın, Avrupa güvenliğinde Moskova'nın da söz sahibi olacağı şekilde çıkmaması halinde, belgeyi İstanbul'da veto edebileceğini de belirtiyor. Rusya, "veto haklarının bulunduğunu" anımsatma gereği duydu. Rusya Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Vladimir Rahmanin de, ülkesinin Batı ile olan sorunlarını dört madde halinde saydı ve bunların üçünün, Avrupa Güvenlik Şartı'nın içeriği ile ilgili olduğunu söyledi.