'Öteki insanlar'ın savaşı

Dışardan bakıldığında, barış ve müdahale için uygun bir mevsim. Geçtiğimiz birkaç hafta içerisinde Afrika'nın en kirli savaşlarından üçünü bitirecek anlaşmalar yapıldı: Kongo'da, Sierra Leone'de ve Etiyopya ile Eritre arasında. Sağduyu ve kendine hakim olma biraz da dışardan gelen destekle beraber Hindistan'la Pakistan arasında Keşmir konusunda bir çatışmayı önledi. Ve Kosova'da Batı Sırp etnik temizliğini durdurdu. Dünya sakin görünüyor. İster Keşmir, Kongo, Etiyopya ve Eritre'de olduğu gibi diplomatik yollarla ister Kosova ve Sierra Leone'de olduğu gibi askeri müdahelede bulunarak şiddetin durdurulması için çalışanlar cesaretlenmişlerdir. Barış yapıcılar huzurludur.

Peki gerçekten öyleler mi? Kafası karışmışlar 'evet', azizler 'hayır' diyeceklerdir. Onların sağladığı barış genelde yanlış bir barış, arabulucular ayrılınca şiddetin yeniden ortaya çıktığı geçici bir durum. Kongo'da pekçok kağıt parçası imzalanmış olmasına rağmen, çatışmalar hiç durmadı. Kimse Pakistan ve Hindistan'ın Keşmir konusunda uzun yıllardır devam eden mücadelelerinin sona erdiğini sanmasın, onların gelecekteki çatışması her an yaşanabilir ve nükleer silahlar da kullanılabilir. Kosova için de, Nato'nun sağladığı "barış" katliamlarla sürekli kesiliyor ve iyimserler bile yabancı askerler çatışanlanları yıllarca belki de onyıllarca ayırmadıkça kanlı olayların devam edeceğini düşünüyorlar.

Kontrol edilmezse dünyayı yokedebilecek bir Batı-Doğu çatışmasına yol açacak potansiyeli olan çok az savaşın olduğu bu günlerde, savaşları bitirmek ve böylece sorunları tamamen çözmek daha iyi olmaz mı? Bunun için uygun bir teklif, Foreign Affairs'in yeni sayısında Washington'daki Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi'nden Edward Luttwak tarafından yapıldı. Luttwak'ın amacı barışı yaymak. Barış yapıcıların çoğu kez ateşkes ve diğer anlaşmaları yaparak, çatışmayı suni olarak dondurduğunu ve zayıf tarafı barış için taviz vermeyi reddedecek şekilde koruyarak savaş durumunun devamlı hale gelmesine neden olduklarını söylüyor. Luttwak'a göre ABD çok taraflı müdahalelere önderlik yapmak yerine onlara karşı gelmeli, BM de olaylara uzak durmalı. Çünkü güçlü tarafın kesin bir zafer kazanmasını engelleyerek savaşların tek faydalı fonksiyonunu -barış getirmeyi- engelliyorlar.

Luttwak'a göre müdahale edilmeseydi Yugoslavya'nın tüm çirkin savaşları Nijerya'daki Biafran Savaşları gibi (1967-70) bitmiş olacaktı. Bu savaşta tam 1 milyon kişi öldü. Balkanlar'da 1990'lardaki ölümler de en az onlar kadar çirkin olsa da, 120.000'i geçmedi. 1994'te Ruanda'da, Hutu çoğunluğu yaklaşık 700.000 Tutsi'yi katlederken dünya seyirci kaldı. Ama soykırım cinayetleri durdurmuyor. Bu iddiayı ciddiye alsak, dünya gerçekten daha iyi bir yer olabilecek mi? Sonuna kadar savaş bazen barış getirir ama adaletsiz bir barış. (Tüm savaşları bitiren savaş, I. Dünya Savaşı, bunun nelere yol açabileceğini gösterdi) Buna karşın, adil bir müdahale eğer daha az adaletsiz olan bir sonuç üretebiliyorsa, belki sadece uzun vadeli bir barış getirebilir.