Son Arnavutlar da göçüyor

Priştine- Kosova'nın başkenti Priştine'de kalan son Arnavutlar, ellerinde küçük bavullarla yıllardır üzerinde yaşadıkları topraklarını terk etmek için sıraya dizilmişler. Her 5 dakikada bir sıra ilerliyor, yeni gelenler sıranın başına geçiyor. Sıradakiler arasında yabancı topraklara gitmenin endişesini taşımayan tek kişi olan genç bir kadın, "Bİlmiyorum, bu kaçış işe yarıyacak mı?" diye soruyor. Kayıt bölümünün önündeki yeşil sınır çizgisini göstererek, "Onlar şu bölümü biz de bu bölümü kullanıyoruz. Polis gelip tamam ayrılabilirsiniz ya da basitçe ayrılamazsınız diyor, o kadar" diyor. Küçük forum kağıtları Kosovalılar için hayat ile ölüm arasındaki sınırı oluşturuyor. 3 aydır her sabah acaba bugün mü sürüleceğiz ya da gittiğimiz yerde güvende olacak mıyız endişeleri ile uyanıyor Kosoavalılar. Fazıl adlı bir Kosovalı, "Komşu köylerdeki insanların başına ne geldiğini hiç birimiz bilmiyoruz. Drogodan'da bazıları geceyarısı esrarengiz bir şekilde yokoldu. Üsküp ya da Arnavutluk'a gittikleri söyleniyor. Ama oradan şiddetli silah sesleri geliyordu" diyor.

Kosova'nın tarihi güzelliklerinden antik kenti Prizren, NATO'nun bombalamaya başlaması ile yerle bir olmuş. Halkın yıkık evleri terketmesi ile bir çok köy ve kasaba hayalet şehirlerine dönüşmüş. Ancak geçen hafta Svetje köyü, KKO'ya katılmak isteyen onlarca genç Arnavut erkeği yeniden hareketlendi. Yakındaki Podujevo ve Mitrovica kasabaları da yakılmış ve yağmalanmıştı. Yine de kimi sokaklarda dolaşan, bisiklet binen tek tük insanlara rastlamak mümkün. Pirzren'de ise hayat tamamıyla durmuş, etrafta yalınızca Sırp askerler kol geziyor. Bir Kosovalı Sırpların kendisine eğer NATO kara müdahelesi yapar da tankları gönderirse ilk onu tankın önüne atacaklarını söylediklerini ifade ediyor korkuyla. Sırp polisinin yağmalanan dükkanlardaki malları kendilerine geri sattığını söylüyorlar. Ayrılmak isteyen Kosovalılar'a Sırplar izin vermiyor. Svetje'den olan bir köylü Üsküp'e gitmek için uğraştığını ama Sırpların onu Priştine'de geri çevirdiğini söylüyor.

Uzakta yanan iki evden yükselen dumanları işaret eden şoför endişeli bir şekilde evlerle ilgili bir şey bilmediğini söyleyerek, önündeki yolun daha tehlikeli olup olmadığını soruyor. Akrabalarının öldürülmesini görenler göçe başlamış, kimileri de Sırplara karşı savaşmak için KKO saflarına katılmayı tercih etmiş, evlerine geri dönenlerin de olduğu söyleniyor. Reutes muhabirinin Belgrad'daki ofisinde görüştüğü Kandiç, Mitrova'daki insanlara 15 Nisan'da Arnavutluk'a gitmelerinin söylendiği, yola çıktıklarında ise Sırp askerlerinin savaş bitti anlaşma sağlandı diyerek onları geri çevirdiklerini söylüyor. "Ordu arabalarla onları Mitroviça'ya geri götürdü. Evlerine döndüklerinde ise Sırp çeteler evlerine girerek onları kovdu. 100 mark bilet parası ödeyerek Mitrovica'dan Karadağ'a gitmeye çalışıyorlar" diyor. Sırp çeteler insanları döverek evlerinden kovuyor, Sırp ordusu yola çıkan Arnavutlar'ı geri döndürüyor. Evlerine döndüklerin de ise Sırp çeteleri tarafından katlediliyorlar.

Silahlı Sırplara rağmen Pirştine harekatın başladığı günlere nazaran daha sakin görünüyor. Arnavutlar'ın bir çoğu ise gitmekle kalmak arasında bir seçim yapmakta zorlanıyor. Ayrılmak için form dolduran Kosovalı bir kadın, "Priştine Arnavutlar için bitti. Hepimiz çok korkuyoruz" diyor. Bir kaç aile evlerini terkederek beraber yaşamaya başlamış. Aylardır yardım almayan şehirde yiyecek sıkıntısı çekiliyor. Açlık tehlikesinin başgöstermesi de insanların topraklarını terketmesinde etkili oluyor. Makedonya'ya giren son muhacir kafilesi ise yardım görevlilerin Miloseviç'in Kosova'daki her Arnavut'u süreceği görüşü korkularını daha büyütüyor.

Kimi Kosovalılar'ın kayıt yaparak ayrılmaları Miloseviç'in onların ayrılmasını istemediği izlenimini vermeyi hedefliyor. Ancak birçoklarının kimliklerine el konulduğunda bunların topraklarına nasıl geri gönderileceği sorusu uluslararası topluluğu endişelendiriyor. Kimileri sürülmelerinden dolayı Belgrad'ı protesto etmek için kayıt yaptırmamış, sınırı geçtiğinde evraklarını imha edenler de var. Eğer bir anlaşma halinde Yugoslav sınır polisi yerinde kalırsa, sığınmacıların bir çoğu için geri dönüş hayal olur. Kosova'nın Arnavut nüfusu hiç bir zaman Sırplar'ın dokuz katı olmaz. Eğer bir anlaşma sağlanırsa Bosna'da olduğu gibi sığınmacıların dönüşü mümkün olmayabilir. ------- ARA BASLIK ------------------