Trans-Hazar sıkıntısı

ANKARA- Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel'in dün sona eren Türkmenistan'a ziyareti sonrası Trans-Hazar doğalgaz projesinin hızlanması bekleniyor. Türkmen doğalgazını Hazar Denizi'nin tabanından geçecek bir boru hattıyla Azerbaycan ve Gürcistan üzerinden Türkiye'ye ve Türkiye'den Avrupa'ya taşınmasını öngören Trans-Hazar doğalgaz projesinde gecikme yaşanıyor. Türkmenistan devlet başkanı Türkmenbaşı gecikmeyle ilgili bir kaç kez uyarıda bulunmuş, Türkiye'yi gönülsiz olmakla suçlamış ve son olarak da Rusya, projeyi engelleme yolunda adımlar atmaya başlamğıştı. AGİT'in İstanbul zirvesinde imzalanan ve Türkmenistan-Türkiye-Avrupa Doğalgaz Boru Hattı Deklarasyonu olarak tanımlanan anlaşma uyarınca, 2000 Mart ayı sonuna kadar imzalanması beklenen hükümetlerarası anlaşma ve geçiş ülkesi anlaşmalarında henüz bir gelişme yaşanmadı. Hükümetlerarası ve geçiş ülkesi anlaşmalarına yönelik görüşmeler, 18 Ocak'ta Aşkabat'ta, Türk, Azeri, Gürcü ve Türkmen yetkililerin katılımıyla başlamıştı. Anlaşmaların imzalanamaması projenin 2000 yılı içinde inşaasına başlanılmasını tehlikeye sokuyor. Konsorsiyum, 20 Mart'ta projenin maliyeti konusunda Türkmenistan tarafına teklifte bulundu. Fakat proje maliyetinin yüksek bulunması nedeniyle karşı teklifler istendi.

Türkiye'nin öncelikli iki projesinden biri olan Türkmen gazının 2002 yılında Türkiye'ye ulaşması öngörülüyor. Hat, tam kapasiteyle devreye girdiğinde, Türkiye, yılda 16 milyar metreküp doğalgaz alacak. Hattın yapımını üstlenen ABD sermayeli General Electric Capital ile Bechtel firmaları tarafından oluşturulan PSG Konsorsiyumu'na, Türkmenistan'da doğalgaz yataklarını işleten Shell firması da katıldı.

Projeyi hızlandırmak için Türkmenistan'a giden Demirel, bu ülkenin en önemli meselesinin doğalgaz rezervlerinin ekonomiye kazandırılması olduğunu vurgulayarak şöyle konuştu: "Biz istiyoruz ki Hazar Geçişli Doğalgaz Boru Hattı Projesi hayata geçsin. Onların bunu yapacak konsorsiyum ile birtakım meseleleri var. Bu meseleleri çözeceklerini umuyorum. Konsorsiyum ile Türkmenistan arasındaki müzakereler devam ediyor. Türkiye 2002 yılı sonunda gazı almaya hazırdır. Türkiye'nin buradaki fonksiyonu, boru hattını yapmak değil, gazı almaktır."