Türk Boğazları'nı masaya yatırdılar

Londra- Coğrafi konumu gereği dünyanın en stratejik noktalarından birinde bulunan İstanbul ve Çanakkale Boğazları'nın, özellikle Rusya, Bulgaristan, Kıbrıs Rum Yönetimi ve Yunanistan gibi ülkelerin çıkarları için petrol boru hattı gibi kullanılmasına Türkiye'nin kesinlikle razı olmayacağı belirtildi. Hazar petrollerinin paylaşımı için yoğun bir uluslararası yarış sürdüren Batı, bu petrollerin hangi rotalardan Avrupa ve ABD'ye götüreceğinin hesabını yaparken, giderek güçlenen Bakü-Ceyhan boru hattı projesinin hayata geçirilmesini istemeyen bazı ülkeler, Türk Boğazları'nı petrol boru hattı gibi kullanarak İstanbul ve Marmara bölgesini tehlikeye atıyorlar.

Londra'da Uluslararası IBC konferans şirketinin organizasyonunda gerçekleştirilen Akdeniz ve Karadeniz Petrol-Gaz Zirvesi'nde Türk Boğazları masaya yatırıldı. Zirveye çeşitli ülkelerden temsilciler ve 17 petrol şirketi katıldı. 26-29 Nisan tarihleri arasında Millennium Gloucester Hotel'de gerçekleşen zirveye, Türkiye'yi temsilen Londra Büyükelçiliği Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) Daimi Temsilcisi, Müsteşar Mithat Rende katıldı. Rende, mültivizyon ve haritalar eşliğinde, konferansa katılanlara, Türk Boğazları'nın muhtemel bir tanker kazasında oluşacak çevre kirliliği ve 12 milyon insanın yaşadığı Türk sanayiinin başkenti İstanbul ve halkının başına gelecek tehlikelere dikkat çekti. Türk Boğazları'nda 1936 Montrö Antlaşması'yla gemi seyir ve trafiğinin emniyet altına alındığına değinen Rende, antlaşmada yer alan Boğazlar'dan 'zararsız geçiş' prensibinin 'serbest geçiş' olarak algılanılmasından Türk hükümetinin duyduğu rahatsızlığı dile getirdi.

Oldukça stratejik bir noktada bulunan Türk Boğazları'nın çok kıvrımlı ve dar olduğunu belirten Rende, bundan dolayı 200 metreden büyük gemilerin geçişinde yeni trafik düzeninin belirlendiğini belirtti. Bu düzenlemeye göre genelde likit petrol taşıyan büyük tankerlerden birisi Boğazlar'dan geçiş yaparken, diğer tarafta bekleyen 200 metreden büyük tankerlere bekleme zorunluluğu getiriliyor. Boğazlar'dan geçen tankerlerin taşıdığı yüklerde özellikle son 15 yılda dramatik şekilde değişiklik olduğunu belirten Rende, eskiden ağırlığı kuru yük oluştururken, şimdi özellikle Rusya, Ermenistan, Ukrayna üzerinden Batı'ya taşınan petrol ve ürünlerinin, tankerlerin yeni yüklerini oluşturduğuna dikkat çekti. Rende, Türk Boğazları'nda 1948 yılından günümüze 403 büyük kazanın meydana geldiğini belirtirken, alınan önlemler ile son 5 yılda kaza oranlarında düşüş yaşandığını kaydetti.

Türkiye'nin sadece kendi inisiyatifi ile Trafik Ayrım Şemaları (TSS) oluşturup bunu IMO'ya sunarak Boğazlar'da, karada olduğu gibi gemi trafik sistemi kurduğunu belirten Rende, 40 milyon dolarlık Gemi Kontrol Sistemi (VTS) ile önümüzdeki yıllarda Boğaz trafiğinin radar kontrolüne geçirileceğini kaydetti. Rende, Rusya'yı kastederek Hazar petrollerinin Batı'ya sevk edilmesinde Türk Boğazları'nı kullanmak üzere konsept ve proje üreten ülkelerin bu fikirlerinin Türkiye tarafından kabul edilemez olduğunu belirtirken, İstanbul gibi UNESCO tarafından koruma altına alınmış bir kentin ve Marmara bölgesinin petrol uğruna tehlikeye atılmayacağının altını çizdi.

Konferansın ilk günü Akdeniz'deki doğal gaz pazarına ayrılırken, Orta Asya petrolleri ve Türk Boğazları'nın konu edildiği zirvenin ikinci ve üçüncü gününde ise, Hazar Petrolleri Konsorsiyumu'ndan Yardımcı Direktör Fred Nelson, Ramco Petrol Şirketi İdare Müdürü Micheal Burchel, Menas Ltd. adına direktör Dr. Charles Gurdon konuşmacı olarak yer aldı. Öte yandan, bu önemli zirvenin İstanbul Kempinsky Hotel'de yapılmasından PKK yüzünden vazgeçilerek, Londra'ya alınmış olması da kayda değer notlar arasında yer alıyor. ------- ARA BASLIK ------------------