Türkiye istedi UNESCO kabul etti

Devlet olarak tanınmak üzere Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'ne başvuran ancak hala cevap alamayan Filistin, üyelik yolunda ilk büyük zaferi elde ederek BM Bilim, Eğitim ve Kültür Teşkilatı UNESCO'ya kabul edildi. Dün yapılan oylamada Filistin'in üyelik başvurusu oy çokluğuyla kabul edildi. Oylama sonuçlarının açıklanması üzerine üye ülkeler Filistin'i ayakta alkışladı. Salondan Fransızca 'Vive la Palestine-Yaşasın Filistin' sesleri yükseldi. Yapılan törende Filistin bayrağı UNESCO'ya üye devletlerin bayrakları arasına asıldı. Ad okunarak yapılan oylamaya UNESCO'nun 185 üyesinden 173'ü katıldı. Bunlardan 107'si 'evet', 14'ü 'hayır' oyu verirken, 52'si 'çekimser' kaldı. Olumsuz oy veren ülkeler arasında ABD, İsrail, Kanada, Almanya, Hollanda, Romanya'nın yanı sıra bazı küçük Afrika ve Latin Amerika ülkeleri yer aldı.

Arap-İslam ülkelerinin yanı sıra Çin, Rusya, Brezilya, Hindistan gibi büyük ülkeler ile Asya, Afrika ve Latin Amerika ülkelerinin çoğunluğu Filistin'e destek verdi. AB üyelerinden İspanya, Yunanistan, İrlanda, Belçika, Avusturya, Malta, Danimarka, Macaristan ve Hırvatistan, Filistin'in üyeliği lehine oy kullandı. Güvenlik Konseyi oylamasında 'hayır' diyeceği bilinen ve UNESCO'da da çekimser oy kullanması beklenen Fransa da son anda 'evet' oyu verdi. Oylamada ortak tutum almaya çalışan, ancak bunu başaramayan AB oyları üçe bölünürken, İslam İşbirliği Teşkilatı üyesi ülkelerden fire olmadı. İngiltere başta olmak üzere AB üyelerinin bir kısmı ve Japonya, Kore gibi bazı ülkeler çekimser kalmayı tercih etti.

Türkiye, Filistin'in UNESCO üyeliğini öneren karar tasarısının ortak sunucuları arasında yer alarak Filistin'e aktif destek verdi. 'Geçen hafta Türkiye adına Genel Konferansta yapılan konuşmada, Filistin'in UNESCO'ya kabulünün barışa katkı teşkil edeceği ve UNESCO'nun itibarını ve kapsayıcılığını artıracağı' ifade edilmişti. UNESCO'ya kabul edilme, devlet olma özelliğinin de kabulü anlamına geliyor. Zira, UNESCO'ya sadece devletler üye olabiliyor.

Filistin'in üyeliği ardından ABD yönetimi,Kasım ayında UNESCO'ya yapmayı planladığı 60 milyon dolarlık mali desteği kestiğini açıkladı. UNESCO bütçesinin yüzde 22'sini karşılayan ABD'nin henüz 2011 yılı katkı payını da ödememiş olması nedeniyle 2012'de UNESCO bütçesinde 150 milyon dolarlık bir açık meydana gelmesi beklenildiği iddia edildi.

Tam üye olmasının ardından Filistin'in, Kudüs'teki kutsal mekânların UNESCO'nun hazırladığı dünya kültürel miras listesinde kendi adına kaydedilmesi için de başvuruda bulunması bekleniyor. UNESCO Yürütme Kurulu ayrıca, Filistin'deki eğitim ve kültür kurumlarının durumu ile başta Kudüs olmak üzere “İşgal Altındaki Topraklardaki kültür mirasının durumu” konusunda İsrail'i uyaran beş ayrı karar almıştı. Bu kararlar İsrail'in UNESCO ile işbirliği yapmaması nedeniyle uygulanamıyor. Filistin'in UNESCO'ya üyelik başvurusunun görüşülmesi 1989 yılından bu yana erteleniyordu. Filistin UNESCO'da gözlemci olarak bulunuyordu.

Uşak Uluslararası Hukuk Araştırmaları Merkezi uzmanı Doç. Dr. İbrahim Kaya, Filistin'in UNESCO üyeliğini hukuki açıdan değerlendirdi. Kaya, Filistin'in devlet olarak tanınmasını kolaylaştıracağını ancak BM üyesi olmadığı için Genel Kurul toplantılarına katılıp oy vermesinin söz konusu olmadığını belirtti. Filistin'in alternatif yolları denemek zorunda bırakıldığını kaydeden Kaya, “Sanki süreç zamana yayılıyor. Zaman içinde durum ne olacak ona bakılma çalışıyor. Zaman içinde belki İsrail ve ABD'yi tatmin edecek kapsamlı bir çözüm bulunabilir” diye konuştu. SETA Ortadoğu Uzmanı Selin Bölme ise UNESCO üyeliğinin kabul edilmesinin beklenen bir durum olduğunun altını çizerek, üyeliğin birtakım haklar doğurduğunu ama nihai sonuca bakıldığı zaman İsrail ve Fİlistin sorununun çözümüne yönelik büyük bir anlam ifade etmediğini kaydetti. Bundan sonraki süreçte ciddi adımlar atılması gerektiğini belirten Bölme, “BM'ye üye olma süreci Güvenlik Konseyi'nin tekelinde olduğu sürece o anlamda bir sonuç doğurmayacaktır” dedi.