Atom Karınca ve Yeni Türkiye"de cemaatler

Ak Parti, yeni genel başkan ve başbakan adayı olarak Ahmet Davut oğlu"nun adını belirledi. Bu tercihi çok isabetli buluyor, Ak Parti"ye, milletimize hayırlar getirmesini diliyoruz. Adının Erdoğan tarafından açıklanmasının ardından yaptığı kısa konuşmadan sonra sosyal medyada çok olumlu bir hava esti. Heyecanlı, yerinde duramayan, sevimli, masum görünüş ve derinden etkisini hemen hissettiren azim ve çalışkanlık, birçokları tarafından fark edildi. Konuşurken dilinin dolaşması, ellerinin titremesi ve ses tonundaki incelik, sanılanın aksine olumlu bir etki bıraktı; ruhundaki samimi dinamizmi hemen herkese yayıverdi. Sosyal medyada "uzun adam"a karşılık Davutoğlu"na en uygun bir tanım aranmaya girişildi. Fizik mühendisi Osman Cücen"in "Atom Karınca" önerisi bana da çok uygun geldi. Davutoğlu Hoca için ileride yapılabilecek en muhtemel tanımlardan birisi, "Atom Karınca" olacaktır. O"nun milletin organik aydınları adına geldiği makamların önemi ve çok söz söylenmeye layık psikobiyografisi hakkında inşallah milletçe bizi çok coşturacağı ilerideki günlerde bahsederiz.

Hazır "atom karınca" demişken biz de şimdi işimize, Yeni Türkiye hayalimizi anlatmaya dönelim. Zira Yeni Türkiye, karınca kararınca hepimiz el birliği edersek ve cesaretle elimizi taşın altına sokabilirsek gerçekleşecek. Yeni Türkiye"de mutlaka zihinlerin netleşmesi gerektiği alanlardan birisi de cemaatlerin devletle ilişkileri ve toplumsal konumlanışları.

Bugüne kadar, haklı olarak, daha ziyade etnik kimlikle ilgili sorunların üzerinde duruldu, dini kimlikle ilgili olarak mütedeyyinlere yapılan baskılardan ve Alevilerin devasa dertlerinden bahsedildi. Oysa bu toplumda mütedeyyinler de Aleviler de yekpare değiller, dini algılamalarında oldukça ciddi farklılıklar var. Toplumun büyük kesiminde dini yaşantı, her hangi bir cemaat (tarikatlar dâhil) içinde ve rehberliğinde değil, aile, akraba, mahalle çevresinde edinilen bilgilerle ve çoğu zaman Diyanet İşleri Başkanlığı"nın rehberliğiyle şekilleniyor. Dini cemaatler ise eski Türkiye"deki tüm baskılara rağmen azımsanmayacak ölçüde hep var oldular; şimdi de varlar. Eski Türkiye siyaseti, dini cemaatlere karşı bir yandan yoklarmış gibi yaparken bir yandan da onları oy deposu olarak gördü, onlar için milletvekilliği ve devlet yönetimi kontenjanları ayırdı. Eski Türkiye siyasetinin bu çıkarcı körlüğü, hem cemaatlere büyük bir haksızlıktı hem de paralel yapı gibi dini görünümlü bir oluşumun devleti ele geçirme çabasını teşhis edebilmekte aciz kaldı.

Yeni Türkiye, ülkemize ve toplumumuza asla yakışmayan bu siyaset anlayışını reddetmek, siyasete demokratik, yapıcı ve kurucu bir muhteva kazandırmak zorundadır. Toplumu ve insanı hem devlete hem piyasaya önceleyen Yeni Türkiye"de devlet, milletin örgütlenmiş hali; hür vatandaşlar ise milletin gücünün ve potansiyellerinin taşıyıcısı olmak durumundadır.

Yeni Türkiye"de devletin sivil toplumla bu arada dini topluluklarla ilişkisinin nasıl olması gerektiğini, 9 Mart 2014"teki "Emaneti ehline veriniz!" başlıklı yazımızda anlatmaya çalıştık. Özetle: "Toplum, hür ve eşit vatandaşların varlıklarını ifa ettikleri ilişkiler ağı olarak görülmeli; insanlar, sivil toplum örgütlerini serbestçe kurabilmeli ve onlara dilediğince katılabilmelidir. Devlet, vatandaşları arasında asla ayrım yapmadığı gibi herkese ve her kesime karşı eşit mesafede ve hakem olmak zorundadır. Yeni devlet, "hakem" sıfatından ayrı olarak liyakate dayanmalı yani meritokrasi ilkelerine göre çalışmalıdır. Sivil toplumdaki tüm taraflar, devletin çatışma-dışı kalması ve meritokrasinin galebesi, emanetin gerçekten ehline verilmesi için elinden geleni yapmalıdır" dedik.

Güçlü bir demokraside devletin sivil toplumla ve bu arada cemaatlerle ilişkisinin nasıl olması gerektiği konusunda kafa yoran herkes, kolaylıkla "hakem devlet" ve "meritokrasi" ilkelerinin vazgeçilmezliğine ulaşabilir. Bu ilkeler, yeni anayasamızın da temelleri arasında yer alacaktır. Ancak eski Türkiye"nin din-devlet ilişkilerindeki karşılıklı göz boyamacılığından tamamen kurtulmak istiyorsak, burada durmamalı, cemaatlerin ne yapması gerektiğinden de bahsetmeliyiz.

Maalesef, eski Türkiye"nin cemaatlere karşı çıkarcı, körleşmiş bakışından toplum da payını aldı. Cemaatler, bir sivil toplum kuruluşu gibi konumlanmak yerine etki halkalarını genişletmeye ve devletten olabildiğince pay kapmaya çalıştılar. İşte, Yeni Türkiye"de değişmesi gereken anlayışlardan birisi de budur. Elbette her dini anlayış taraftarlarını artırmak, siyasette etkili olmak için çabalar. Belli sınırlar içinde kaldıkça bunda bir beis de yoktur. Ama yoksullukla, madunlukla, toplumsal ve psikolojik dertlerle boğuşan bir toplumda cemaatlerden hiçbir çıkar gözetmeksizin bu yaralarımıza derman olmasını istemek de bizim hakkımızdır. Çokça eleştirdiğimiz Batı"da, dini toplulukların faaliyetlerinden örnekler vereceğiz ama muradımız aşikâr olmuştur diye susuyoruz.

Twitter.com/erolgoka