Zarar Bakü-Ceyhan'a

"Beyaz Enerji Operasyonu" sadece Türkiye'yi sarsmakla kalmıyor, uluslararası çevrelerde de yakından izleniyor. Stratfor tarafından yayınlanan konuya ilişkin analizde gelişmelerin Bakü-Ceyhan'ı tehdit ettiği vurgulandı. Analiz şöyle: Hırçın bir yolsuzluk karşıtı kampanya Türkiye'nin siyasi kurumlarını sarsarken, ABD'nin Hazar enerji politikalarına da darbe vuruyor. Beyaz Enerji olarak bilinen son operasyon, Enerji Bakanlığı'ndaki üst düzey yetkililer arasındaki yolsuzlukları ortaya çıkardı. Enerji sektöründe yaşanan skandalların ABD destekli Bakü-Ceyhan petrol boru hattına yönelik olasılıkları tehlikeye atabileceği belirtiliyor. Başbakan Bülent Ecevit, ANAP'lı Cumhur Ersümer'e Enerji Bakanlığı'nı teslim ederek büyük bir riski göze aldı. Ecevit hükümeti, İçişleri Bakanı Saadettin Tantan tarafından yürütülen ancak, ülkenin güçlü ordusu tarafından da desteklenen yolsuzluk karşıtı kampanya yüzünden, karalanma riski ile karşı karşıya kaldı.

Tantan'ın bankalardaki yolsuzluklarla ilgili son harekatı olan Fırtına Operasyonu, bir yandan yatırımcılar arasında paniğe yol açarak ülkenin iyileşmeye başlayan ekonomisine darbe vururken, diğer yandan da Süleyman Demirel'in yeğeninin de aralarında bulunduğu çok sayıda güçlü işadamlarının tutuklanmasını sağladı. Beyaz Enerji Operasyonu ise daha büyük balıkların oltaya düşmesine yol açarken, Türkiye'nin enerji sektöründe Rusya ile olan işbirliğinin de buharlaşmasına neden olabilir.

Beyaz Enerji soruşturması devlet kontrolündeki enerji şirketlerindeki yolsuzluk iddialarıyla birlikte başlarken, bir anda çok daha büyük suçlamalara dönüştü. Mavi Akım doğal gaz boru hattının inşaatı sırasındaki iç bağlantılara yönelik haberler Türk kamuoyunda şaşkınlık oluşturdu.

İddialara göre, Mavi Akım'daki yolsuzluklar Enerji Bakanlığı'ndan da yüksek yerlere ulaşıyor. Başbakan Yardımcısı Mesut Yılmaz, kardeşi işadamı Turgut Yılmaz'ın proje görüşmelerine katılmasına izin vermekle suçlanıyor. Hatta henüz doğrulanmayan iddialara göre Turgut bu anlaşmadan kâr sağladı.

Suçlamalar bu aşamada Mavi Akım'ı etkilemesi pek olası görünmese de, Türkiye'nin enerji sanayiinde yakın bağları bulunan ANAP için seçimlerde kötü sonuçlar doğurabilir. Bu durum aynı zamanda Azeri petrolünü Türkiye'ye taşıyacak olan Bakü-Ceyhan boru hattı için ABD'nin çabalarına desteğin önemli bir kaynağını elimine edebilir. Washington'ın, Rusya veya İran üzerinden güzergahlara karşı çok daha pahalı olan Bakü-Ceyhan'dan yana tavrı zayıf durumdaki Hazar ülkeleri olan Azerbaycan ve Gürcistan'ın istikrarı yakalamasına yardım etme isteğini yansıtıyor. Bölgedeki önemli Amerikan müttefiği olan Ankara'nın güçlü desteğinin de bu konuda büyük yardımı olacaktır. Bakü-Ceyhan boru hattı, inşaatını haklı çıkarmak için ağır sübvansiyon gerektiriyor. Hat için büyük istek gösteren Clinton yönetimi, yine de inşaat için para yardımında bulunma konusunda hiçbir girişimde bulunmadı. Türk vergi mükelleflerinin yardımları, daha az şeffaf olan sistemde gelecek vaadediyor olsa da, ülkenin enerji sektöründeki yolsuzlukların temizlenmesi, Türk politikacıların böylesi bir adım atma konusundaki isteğini azaltabilir. Beyaz Enerji Operasyonu, Bakü-Ceyhan'ın zaten çok az olan avantajlarından birini daha ortadan kaldırıyor: Türkiye'deki yatırımlara verilen güçlü destek.

Türkiye açıkça Güney Kafkaslar'daki istikrarsızlık yüzünden enerji ihtiyaçlarının tehlikeye düştüğünü görmek istemediğini ortaya koyuyor. Mavi Akım hattını su altında iki kilometreden daha fazla yürütme kararı projeye büyük külfet ekleyecek ve bu durum hattın depremden hasar görmesi halinde kesinlikle sorunlara yol açacaktır. Hatta Gazprom, Gürcistan üzerinden karadan taşımayı daha tercih edilebilir bulduğunu belirtirken Ankara da kendi gaz kaynaklarını geliştirmeye yönelik durumu kabullenir bir harekette bulundu. Hem Mavi Akım'ın başarısı hem de Bakü-Ceyhan'ın başarısızlığa doğru istikamet alışı, bir yandan küçük Hazar devletlerinin devam eden marjinalizasyonuna işaret ederken, diğer yandan da bölgenin üç güçlü aktörü olan Rusya, İran ve Türkiye'nin Washington'a rağmen kendi çıkarlarının peşine düşme niyetinde olduklarını vurguluyor.