2004, GYO'lar için atılım yılı olacak

Gayrimenkul, ülkemizde yıllardır devam eden enflasyonist ortam nedeni ile her zaman popüler bir yatırım aracı oldu. Bu nedenle Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı da (GYO), son yılların en gözde konularından biri. Sistemin mantığı basit. Öncelikle gayrimenkula yatırım yapacak bir şirket kuruluyor. Bu şirket alıyor, satıyor, kiralıyor ya da müteahhitlik şirketleri aracılığıyla yaptırıyor. Belli bir portföy büyüklüğüne ulaşınca şirketin yüzde 49'u halka açılıyor. Türkiye'de Gayri Menkul Yatırım Ortaklığında yaşanan olumlu gelişmeleri ve bundan sonra yapılması gerekenleri GYODER Başkanı Kurşat Tuncel'le sorduk.

GYO şirketleri ilk kez 1995 yılında Türkiye gündemine girdi. İlk ortaklık ise bundan 2 yıl sonra kurulabildi. O zamandan bu yana 9 ortaklık Borsa'da kote oldu. Bu süreç sermaye piyasalarının gelişimine paralel oldu, kurumsal yatırımcıların oluşturulmaya başlanması Borsa'nın belirli bir olgunluğa ulaşması ile başlayabildi. Halen de bu gelişim devam etmekte. Özellikle vergisel yapıda KDV dezavantajı gibi bazı handikapları devam ettiği için çok hızlı bir gelişim gösteremeyen sektör, özellikle deprem sonrası kurumsallaşmanın ve gayrimenkulde markanın önemi arttıkça öne çıkmaya başladı.

GYO şirketleri yatırımcıların birikimlerini bir havuzda toplayarak bu fonları değerli ve yüksek getirili gayri menkullere, geliştirme projelerine ve menkul kıymetlere yatırırlar. Böylece küçük yatırımcıların düşük montanlı tasarrufları profesyonel ellerde kurumsal gayrimenkul yatırımlarına dönüştürülmüş olur. Yatırımcılara vergisiz ve yüksek bir gelir sağlanırken yatırımlara sürekli olarak Borsa'da değerlenme ve likidite edilme imkanı sağlanmış olur. Ayrıca çeşitlendirilmiş bir portföy daha düşük bir yatırım riski sağlar. Diğer yandan bu şirketlerin tüm faaliyetleri SPK ve Borsa denetiminde olup, işlemleri de kayıt altındadır.

Ülkemizde toplam 9 adet GYO şirketinin 2003 yılı sonu itibariyle toplam net aktif değeri 1.2 katrilyon TL, Borsa değerleri toplamı ise 600 trilyon TL'dir. Yüz milyarlarca dolarlık gelişmiş ülke piyasalarıyla karşılaştırılmasında daha çok yolun başında gibi gözüksek de yalnızca 6 yılda alınan mesafe yine bu ülkelerle karşılaştırıldığında oldukça dikkat çekicidir. Ayrıca özellikle 2004 yılının bir yatırım yılı olacağını en az 2-3 yeni ortaklığın aramıza katılabileceğini ve net aktif değerleri toplamının 2 milyar doları aşabileceğini düşünüyoruz.

GYO'ların portföylerinde yüzde 14 oranında nakit ve menkul kıymetler, yüzde 19 oranında gayrimenkul geliştirme projeleri , yüzde 67 oranında ise arsa, arazi, bina, ofis, konut, iş merkezi gibi varlıklar bulunuyor. Mevcut portföylerde konut yüzde 5, alış veriş merkezleri yüzde 10 oranındayken, devam eden yatırımların yaklaşık yüzde 49'unu alış veriş merkezi yatırımları oluşturuyor. Bu veriler genellikle GYO'ların ticari gayrimenkul ağırlıklı yatırımlar yaptıklarını gösteriyor ki bu da dünyadaki eğilimlere paralel bir durumdur.

Deprem sonrası GYO'lara ilgi daha da arttı. Konutta artık herkes güvenilirlik, yaşam tarzı ve marka arıyor. GYO'lar bunu sunuyorlar piyasaya. Hiçbir GYO'ların, belirli prosedürleri atlama şansı olsa dahi, yasal ve güvenlik önlemlerini almaması ve yapılması gerekenleri göz ardı etmesi düşünülemez bile. Bugün GYO şirketlerinde gayrimenkul piyasasının en üst düzey elemanları çalışıyor. Genel olarak bakıldığında GYO tarzı iş yapma biçimi ile geleneksel iş yapma biçimleri arasında radikal farklar olduğu görülebilir. Bugün GYO şirketlerinin yaptığı projeler içinde dünya çapında ödül almış olanlar var, yurtdışından ziyaret edilip örnek olarak incelenenler var, Çünkü GYO'lar uluslararası standartlarda çalışıyorlar.

GYODER yalnızca GYO'ların üye olduğu bir dernek değil tüm gayrimenkul sektörünü kapsayan ve Türkiye'nin en büyük kuruluşlarından oluşan 80'i aşkın üyesi olan bir dernektir.

Dernek gayrimenkul sektöründe kurumsallaşmayı teşvik, sektörün eğitim ve kalite standartlarını yükseltmek ve üyeler arasında etkili bir ilişki ağı kurabilmek ve şirketlerin faaliyetleri konusunda lobi yapabilmek amacıyla teşkil edilmiştir.

RÖPORTAJ: FAHRİ SARRAFOĞLU

----------------- imza------------------

----------------- imza------------------