Bankaların kredi yarısı ekonomik risk taşıyor

YAKUP KOCAMAN / İSTANBUL

Bankaların rahatlıkla 15-20 yıl kredi vereceklerini ilan etmelerini, yurtdışı piyasalardan 10 yıl vadeye kadar YTL bazında çok ucuz krediler temin etmelerine bağlayan bazı bankacılık uzmanları ise konut kredisinde vadelerin 20 yıla çıktığının söylenmesine rağmen kullandırılan kredilere bakıldığında 15-20 yıllık kredilerin miktarının çok az olduğunu, verilen kredilerin vadelerinin henüz 4-5 yıllık vadelerde yoğunlaştığını hatırlatarak, istikrar devam ettiği sürece bunun bir risk oluşturmayacağını ifade ediyor.

Önceki gün Dünya gazetesindeki köşesinde konuya değinen yazar Tevfik Güngör, konut kredilerinde 2005 yılının ilk 6 ayında görülen yüzde 139 oranındaki artışa dikkat çekerek, "Şimdilerde bankalar arasında konut kredisi yarışı başlamıştır. Bankalar on yıl-yirmi yıl vade ile sabit faiz ile konut kredisi dağıtmaktadır. Bir ay, üç ay vadeli mevduatın, on yıl-yirmi yıl vadeli konut kredisine bağlanması, bankalar açısından büyük bir risktir" yorumunda bulundu. Güngör, BDDK'yı da uyararak, "Bankaların kaynakları ile kredilerinin vadelerinin arasındaki uçurum hem bankaların hem sistemin krize uğramasına yol açabilir. Bu riski bankalar göze alabilmektedir. Fakat olan bitene BDDK'nın seyirci kalmaması, bu tür gelişmelerin iyi değerlendirilmesi gerekir" dedi.

Müstakil Sanayici ve İşadamları Derneği (MÜSİAD) Araştırmalardan Sorumlu Genel Başkan Yardımcısı Melikşah Utku ise, kısa vadeli mevduatla uzun vadeli kredi verilmesi konusunda, "İstikrar devam ettiği sürece sorun yok, ancak kriz anında krizi daha da derinleştirebilir" dedi. Utku, eskiden beri finans sistemine güvenmeyen Türk halkının parasını genellikle yastık altında tuttuğunu, bankalara yatırdığında da hemen çekebilecek şekilde bir aylık mevduatı tercih ettiğini belirterek, "Ancak bu bir ya da üç aylık mevduatlar yıllarca bankada kalıyor. Kriz halinde hemen çekebilmek için uzun vade tercih edilmiyor. Öte yandan aylık ya da üç aylık bazda ana para üzerinden düzenli bir gelir elde etmeye çalışılıyor. Bankalar buna ve yurtdışından sağladıkları uzun vadeli düşük faizli sendikasyon kredilerine de güvenerek 15-20 yıl vadeli konut kredisi verebileceklerini söylüyor" dedi.

Herhangi bir sıkıntıda bankalardan yüklü miktarda para çekilmesi halinde likidite sorunu yaşanabileceğine, diğer taraftan bankaların içerde kredi vermek için yurtdşından borçlanırken açık pozisyona düşme tehlikesine işaret eden Melikşah Utku, "Varlığa dayalı menkul kıymet kağıtlarının alınıp satılacağı mortgage sisteminin uygulamaya geçmesi halinde riskin büyük kısmı kalkar. Uzun vadeli kredilerde mevduat-kredi vadesi uyumu mortgage sisteminin başlaması ile rayına oturabilir" diye konuştu.

----------------- imza------------------