Finans krizi en zayıf halkaya yükleniyor

Çanlar hala otomotiv için çalıyor. Önceki gün açıklanan 1-15 Ocak dönemine ait otomotiv ihracat rakamları endişe verici boyutta. Veriler gösteriyor ki, bu yılın 1-15 Ocak tarihindeki ihracat rakamlarında 2008'in aynı dönemine göre yüzde 70'e varan bir gerileme yaşanmış. Her ne kadar rakamlardaki bu denli büyük gerilemenin gerekçesi olarak Ford Otosan, Oyak R. ve Tofaş gibi otomotiv devlerinin üretimlerine ara vermesi gösterilse de asıl neden tüketim isteksizliğinin kırılamamış olmasında yatıyor.

Avrupa'da otomotiv pazarı durma noktasına geldi. Bu zincirsel bir devir daim aslında. Zincirin ilk halkasında insanlar biraz da içgüdüsel tepkilerle 'Ekonomik durum daha da kötüleşebilir' tedirginliği içinde harcamalarını en aza indiriyor. Tüketim kısılınca firmalar ürettikleri malı satamıyor. Ürettiği malı satamayan firma, daha az üretiyor. Daha az ürettiği için daha az işgücüne ihtiyaç duyan firma ilk tasarruf tedbiri olarak (harcamalarını kısan) işçisine kapıyı gösteriyor. Ve sonuç olarak zincirin ilk halkasındaki 'Durum daha da kötüleşebilir' öngörüsü gerçekleşiyor. Bu zincir bir devir daim halinde içinden çıkılmaz bir kısır döngü oluşturuyor. İsteyen bunun adına tavuk-yumurta paradoksu desin... İhracat rakamlarına geri dönelim ve Avrupa pazarından bahsedelim. Gerçi konunun analizi çok defalar dillendirildi. Yerli otomotiv endüstrisi için Avrupa pazarı büyük önem taşıyor. Çünkü üretimin çok büyük bir bölümünü Avrupa ülkelerine satıyoruz. İç pazardaki tüketim, en iyi dönemde bile sektör firmalarını ayakta tutmaya yetmiyor. Dış pazardaki durgunluk ise korkutucu boyuta ulaştı. İşin kötü tarafı, ufukta durumun düzeleceğine dair herhangi bir ışık da görünmüyor. Bunu en somut olarak dile getiren Avrupa Birliği Komisyonu'nun Sanayiden Sorumlu Başkan Yardımcısı Gunter Verheugen oldu.

Verheugen, geride bıraktığımız hafta yaptığı açıklamada Avrupa otomotivinin durgunluktan kurtulabileceğine dair bir garanti yok' dedi ve ekledi: "Otomotiv endüstrisinin görünümü en hafif deyişle acımasız. Bu milyonlarca değilse bile yüzbinlerce işçiyi etkileyecek..."

Artık genlerimize işlenmiş 'İyi diyelim, iyi olsun' düsturuyla yukarıdaki karamsar tabloya rağmen biz yine pembe gözlüklerimizi takalım. Maliye Bakanı Kemal Unakıtan, hafta içinde bir dizi tedbir-destek uygulamasını eyleme koyacaklarını açıkladı. Bakan Unakıtan'ın destek planı içinde sözünü ettiği ilk sektörün Türkiye'nin lokomotifi otomotiv olması, sektör temsilcilerini umutlandırdı. Şimdi herkes Bakan Unakıtan'ın planının eyleme dönüşmesini bekliyor.

Diğer bir olumlu gelişme ise bankaların sektöre destek mahiyetindeki kampanyaları. Örneğin Fortis, oto kredisi faiz oranını düşürdü. Fortisbank, lira bazında 3-48 ay vadede yüzde 1,95 olan oto kredisi faiz oranını yüzde 1,83'e çekti. Bankanın nakit kredide ise 3-36 ay vadede faiz oranı yüzde 2,10'dan 1,95'e indirildi. TEB ise Motorlu Taşıtlar Vergisi'nin Ocak taksitini bankanın internet şubesine veya telefon şubesinden ödeyenlerin, tüm marka ve model araçlarına Bosch Car Service'den ücretsiz check-up hediye edeceğini duyurdu. Merkez Bankası'nın mevduat faizlerini indirmesi önümüzdeki dönemde kredi faizlerine de yansıyacaktır. Kredi faizlerinin aşağı çekilmesi tüketim isteğini artırabilir. Bu noktada bankaların otomotive yönelik cazip kampanyalara girişmesi ise hem kredi piyasasına hem de otomotiv piyasasına ilaç gibi gelir.