Türkiye, genç istihdamında tarihi bir hamle başlattı. "Tecrübem yok diye iş bulamıyorum" diyen gence staj ve iş imkanı desteği geliyor. Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın duyurduğu ve Çalışma Bakanlığı'nın hayata geçirdiği GÜÇ Programı ile hem okuyup hem para kazanmak, mezun olur olmaz işbaşı yapmak artık hayal değil. 6 ay boyunca net asgari ücret desteğinden stajyer maaşlarına kadar, genç işsizliği tarihe gömmeyi hedefleyen dev paketin içinde neler var? İşte madde madde yeni dönemin fırsatları...
Gençlerin staj imkanıyla mesleki tecrübe kazanmasını, iş yaşamını tanımasını, istihdama kolay katılımını ve iş gücü piyasasında kalıcı olmasını amaçlayan GÜÇ Programı'nın tanıtımı, 6 Ocak'ta Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın katılımıyla yapıldı. "Staj Destek", "Geleceğim Meslekte", "NEET İşgücü Uyum", "İşe İlk Adım" ve "İŞKUR Gençlik" olmak üzere 5 ana programın çatısı olan GÜÇ Programı ile gençlerin erken yaşta iş deneyimi kazanmaları, becerilerinin iş gücü piyasasının ihtiyaçlarıyla uyumlu hale getirilmesi ve nitelikli istihdama yönelmeleri amaçlanıyor.
Toplam 445,1 milyar lirayı aşan kaynağa sahip GÜÇ Programı ile yaklaşık 3 milyon gencin iş gücü piyasasına kazandırılması hedefleniyor. Program kapsamında 750 bin meslek lisesi öğrencisinin bire bir takip edilmesi, 2026-2028 Orta Vadeli Program'da hedeflenen yüzde 7,8 işsizlik oranının altına inilmesi ve OECD ortalaması yüzde 11,5 olan genç işsizlik oranının Türkiye'de daha düşük seviyelere çekilmesi öngörülüyor.
GÜÇ Programı'na dair merak edilenleri 5 soru:
1- Staj konusunda hangi adımlar atılacak ve imkanlar sağlanacak?
Staj desteği kapsamında lise ve üniversite öğrencileri için staj olanakları tek çatı altında toplanıyor. İŞKUR'un yürüttüğü Staj Portalı ile Ulusal Staj Programı'nın entegre edilmesi sayesinde, öğrencilerin stajlara erişimi kolaylaşıyor, kamu ve özel sektör işverenlerinin stajyer kontenjanları daha etkin biçimde takip ediliyor.
Gelecek 3 yılda 800 bin öğrenciye staj imkanı sağlanması, staj dönemlerinde ücret ve sigorta primlerine yönelik desteklerle gençlerin iş hayatına daha güçlü bir başlangıç yapmaları hedefleniyor. 2022 yılından bu yana staj desteği için 80 milyar lira ödeme yapılmış olması, bu alandaki kamu desteğinin ölçeğini ortaya koyuyor. Gelecek dönem için ayrılan ilave 26,2 milyar lira kaynakla staj kapasitesinin daha da artırılması amaçlanıyor.
2- Öğrencilerin işverenlerle buluşması için neler yapılacak?
Meslek lisesi ve meslek yüksekokulu son sınıf öğrencilerine yönelik "Geleceğim Meslekte" Programı ile gençler henüz öğrenciyken, işverenlerle bir araya gelecek. Program kapsamında, öğrenciler bire bir kariyer danışmanlığı hizmetleriyle desteklenecek, imalat sektörü başta olmak üzere iş gücü ihtiyacının yoğun olduğu alanlara yönlendirilecek.
Ayrıca, meslek liseleri ve meslek yüksekokulları son sınıf öğrencilerine özel kariyer fuarları ve toplu iş görüşmeleri düzenlenerek gençlerin doğrudan işverenlerle temas kurması sağlanacak. Program kapsamında 3 yılda 750 bin gence bireysel kariyer desteği verilmesi, bu sayede iş arama süresinin kısaltılması ve mezuniyet sonrası alan dışı istihdamın azaltılması amaçlanıyor.
3- Eğitimde ve istihdamda yer almayan gençlere neler sunulacak?
Ne eğitimde ne de istihdamda yer alan gençlere yönelik NEET İşgücü Uyum Programı (NİUP) ile 3 yılda 450 bin gencin yeniden üretim sürecine kazandırılması hedefleniyor. Yarı zamanlı ve esnek bir çalışma modeli sunan program, gençlerin temel beceriler kazanmasını ve çalışma hayatına adım adım uyum sağlamasını amaçlıyor.
Program kapsamında gençler, kamu kurumlarıyla işbirliği içinde sosyal hizmetler, bakım-onarım ve yeşil dönüşüm gibi alanlarda uygulamalı görevler üstleniyor, günlük harçlık ve kısa vadeli sigorta desteğiyle süreç boyunca destekleniyor. Bu program için 107,3 milyar lira kaynak ayrılması öngörülüyor. NİUP, sosyal dışlanma riski taşıyan gençlerin hem ekonomik hem de toplumsal hayata yeniden katılımını güçlendiren önemli bir uyum modeli olarak öne çıkıyor.
4- Gençlerin ilk işleriyle buluşması için nasıl bir destek sağlanacak?
İlk kez iş hayatına atılacak 18-25 yaş arası gençler için "İşe İlk Adım" Programı kapsamında ücret ve sigorta primi desteği sağlanacak. Program çerçevesinde, gençlerin ilk işe girişlerinde net asgari ücrete karşılık gelen ücret ve sigorta primleri, 6 aya kadar İşsizlik Sigortası Fonu'ndan karşılanacak.
Bu destekle genç istihdamının önündeki mali engellerin azaltılması ve özel sektörün nitelikli genç iş gücüne daha kolay erişmesi hedefleniyor. Üç yılda 750 bin gencin yararlanması planlanan program doğrultusunda toplam 215,8 milyar liralık kaynakla özel sektörle güçlü bir işbirliği kurulacak.
5- Üniversite öğrencilerinin iş deneyimi kazanması için neler yapılacak?
Üniversite öğrencilerine yönelik İŞKUR Gençlik Programı ile 2028 yılı sonuna kadar 1 milyon öğrenciye ulaşılması hedefleniyor. Öğrenciler, ders dışı zamanlarda haftada 1 ila 3 gün esnek çalışma modeliyle sürdürülebilir kampüs faaliyetlerinden dijital dönüşüme, sosyal ve kültürel çalışmalardan girişimciliğe kadar yaklaşık 30 farklı alanda deneyim kazanabilecek.
Program kapsamında öğrenciler gelir elde ederken aynı zamanda iş disiplini ve mesleki deneyim kazanacak. Özellikle genç kadın işsizliğinin yüksek seyrettiği bir dönemde, kapsayıcı yapısıyla öne çıkan program için 95,8 milyar lira kaynak ayrıldı.
