Arjantin'de Endülüs Sanatı

Şehirdeki altı metro hattında farklı temalarda süslemeler kullanılırken, 1935'te inşa edilen "C" hattındaki metro duraklarının duvarlarında İspanya'nın farklı bölgelerinden manzaralar bulunuyor.

Independencia durağındaki duvar süslemelerinde, İspanya'da 781 yıl hakimiyet süren Müslümanlara ait mimari ve estetik unsurları içeren manzaralar ve çinilerin kullanılması, durağa diğerlerinden farklı bir özellik kazandırıyor.

Independencia durağındaki sanatsal unsurların, mimar Martin S. Noel ve mühendis Manuel Escasany tarafından yapıldığı bilinse de duraktaki duvar süslemeleri ve dekorasyonda asıl yetkili ismin İspanyol mühendis Don Rafael Benjumea Burin olduğu belirtiliyor.

İspanya'nın Endülüs özerk bölgesindeki Sevilla kentinde doğan Burin'in, şehirde İslami dönemden kalan estetik mirastan ve özellikle çini sanatından etkilendiği ifade ediliyor.

Burin, bu nedenle Endülüs mimarisinin yanı sıra İslam sanatının en önemli yapıları arasında bulunan Granada'daki (Gırnata) Elhamra Sarayı ile özdeşleşen "La Galibe İllallah" düsturu ve diğer İslami motiflerin yer aldığı çinilerin orijinal kopyalarını, metro duraklarındaki süslemelerde kullanılmak üzere BuenosAires'e getirdi.

Duvar süslemelerinde Kurtuba Camisi manzarası da var

Independencia metro durağındaki "İspanya'dan Manzaralar" konulu duvar süslemelerinin bir tarafında, Endülüs bölgesinde öne çıkan Granada, Cordoba (Kurtuba), Ronda, Paos ve Huelva şehirlerinden manzaralar ve Emevi Devri'nde 786'da I. Abdurrahman tarafından yaptırılan ancak 13'üncü yüzyılda kiliseye çevrilen Kurtuba Camisi ve Gırnata'daki Elhamra Sarayı bulunuyor.

Durağın diğer tarafındaki duvar süslemesinde ise 1090-1229 yıllarındaki Muvahhidler Devri'nde, Endülüs'te idari merkez olarak kullanılan Sevilla'dan (İşbiliye) panoramik görünüm, süslemede de Muvahhidler Devri'nde 1220'de İşbiliye şehrinin nehir tarafındaki surlarını takviye etmek amacıyla inşa edilen Altın Kule (La Torre del Oro) yer alıyor.

Ayrıca şehrin sokak tasvirlerinde, kapı ve pencereleri at nalı kemerli, kubbeleri kaburgalı kemerlere oturan binalar gibi İslam mimarisinden İspanya'ya kalan karakteristik özellikler dikkati çekiyor.

Yine aynı hattaki San Juan ve Moreno metro duraklarında da İslami motifler içeren çiniler buluyor. Süslemelere dair Arjantin İslam Merkezi Tarihi Çalışmalar Direktörü Ricardo Elia, "Allah'tan başka galip yoktur" (La Galibe İllallah) yazısının Arapça kaligrafi şeklinde dünyada sadece Buenos Aires'teki bu metro durağında yer aldığını söyledi.

1900'lü yıllardan itibaren şehrin bazı bölgelerine Endülüs kaynaklı İslam sanatının görünür olmaya başladığına işaret eden Elia, "Buenos Aires'teki bazı binalarda bu sanatı yansıtan çini süslemelerine ya da bahçe tarzlarına rastlamak mümkün. Ancak 'Allah'tan başka galip yoktur' kaligrafisi, şehirde başka bir yerde yok" diye konuştu. Metro yönetiminin, birkaç yıl önce duraklara süslemelerle ilgili bilgi içeren tabelalar koyduğunu hatırlatan Elia, buna rağmen çoğu kişinin süslemeleri anlamlı bir yazı değil, resim olarak algıladığını belirtti.

Her gün Independencia metro durağını kullanan 22 yaşındaki öğrenci Leonardo Musso da anlamını bilmese de süslemelerin durağa diğerlerinden ayrı bir karakter yüklediğini ifade etti.

Döneme dair rivayetlere göre, Endülüs Emevilerinin devamı olarak Güney İspanya'da, Beni Ahmer Sultanlığı Devleti'ni kuran Nasri hanedanından I. Muhammed bin Yusuf, bir zafer sonrası Gırnata'ya döndüğünde halk tarafından "El Galip" sloganlarıyla karşılandı. Muhammed bin Yusuf ise halka, "Allah'tan başka galip yoktur" diye cevap verdi. Halk da sultanın sözlerini duyunca hep bir ağızdan "Allah'tan başka galip yoktur" (La Galibe İllallah) diye bağırmaya başladı.

Rivayetlerde, bu sözlerin daha sonra I. Muhammed bin Yusuf döneminin en önemli düsturu haline geldiği vurgulanıyor. Farklı bölümlerinde bugün hala "La Galibe İllallah" yazısının işlemeli olarak görünür olduğu Elhamra Sarayı'nın temelleri de 1232'de yine I. Muhammed bin Yusuf zamanında atıldı.