Tesbih'in tarihi serüveni

Tarihi kayıtlara 16. yüzyılda girdiği belirtilen ve Osmanlı döneminde de İstanbul beyefendisinin kıyafetinin aksesuarı olarak kullanılan tespih, günümüzde ise belirli dini sözleri tekrarlamak veya oyalanmak için kullanılıyor.

Genellikle akik, altın, gümüş gibi madenler, hayvanların boynuz, kemik ve dişlerinden ya da sert, hoş kokulu ve elyafı güzel olan ağaçlardan üretilen tespihler, Karadenizli kazaziye ustaları tarafından ise ayrı bir işçilikle üretiliyor.

Karadenizli kazaziye ustaları, farklı taşlardan yapılan tespihlere gümüş ya da altından püskül olarak bilinen kamçının yanı sıra durak ve imame üreterek müşterilerine zarif bir tespih sunuyor.

İpek veya naylon tel üzerine burularak sarılan saç teli inceliğindeki gümüş tellerle yapılan yöresel el sanatı olan kazaziye işçiliğinden elde edilen bir tespihi üretmek isteyen usta, saç teli kalınlığında olan 8 mikron boyutundaki yaklaşık 2 kilometrelik gümüş teli, el emeği ve göz nuru ile işleyerek yaklaşık bir haftada üretebiliyor.

Trabzon'un kazaziye ustalarından Hamdi Levent Seyhan, yaptığı açıklamada, Türkiye'nin birçok yöresinde görülen kazaziye işçiliğinin ülkeye İpekyolu aracılığıyla Kafkaslar üzerinden geldiğini belirterek, kazaziyenin oldukça zor bir el sanatı olduğuna işaret etti.

Kazaziye işçiliği bir tespih üretmek için öncelikle 8 mikron kalınlığında saf bir gümüş tel elde edildiğini, ardından bu telin bir ipek tel üzerine özel bir çıkrık ile sarılarak işlenebilecek bir tel haline getirildiğini belirten Seyhan, elde edilen altın ya da gümüş tel ile tespihin yanı sıra kolye, bileklik gibi takı malzemeleri de ürettiklerini anlattı.