1 Ekim'de yeni bir dönem başlıyor

Sosyal Sigortalar ve GenelSağlık Sigortası Kanunu'nun 1 Ekim'de tümüyle yürürlüğe girmesiyle sosyal güvenlikalanında yeni bir dönem başlayacak.Bundan böyle SSK'lılar 4/a'lı, Bağ-Kur'lular 4/b'li ve Emekli Sandığıiştirakçileri 4/c'li olarak anılacak.

Sigortacılık alanında getirilen bazı düzenlemelere göre, kendi nam vehesabına çalışanlar (Bağ-Kur'lular), iş kazası ve meslek hastalığı ile analıkhalinde ayakta tedavilerde günlük kazancının üçte ikisi, yatarak tedavide iseyarısı oranında geçici iş göremezlik ödeneği alabilecek. Malullük aylığı için daha önce en az yüzde 66 çalışma gücü kaybı aranırken, yeni dönemde bu oran yüzde 60'a indirilecek.

Tarım Bağ-Kur'luları ve köy muhtarlarına 15 günlük prim karşılığı 30 günlük hizmet kazanma olanağı sağlanacak. 15 günlük esas alınan prim tutarı, heryıl bir gün artırılarak 15 yıl sonra 30 gün üzerinden prim alınacak.Türkiye ile sosyal güvenlik sözleşmesi yapmamış ülkelere Türkiye'deki mevzuata göre kurulmuş işletmelerce götürülen işçiler için sadece kısa vadeli ve Genel Sağlık Sigortası (GSS) kapsamı zorunlu tutulacak, dilerlerse isteğe bağlısigortaya devam etmeleri sağlanacak. Prim oranları yüzde 13,5-19'a düşürülerek,prim yükü azaltılan işverenlerin uluslararası alanda rekabet güçleri artırılacak.Bu durumdaki sigortalıların bakmakla yükümlü olduğu aile fertleri daha öncesağlık yardımından faydalanamazken 1 Ekimden itibaren sağlık yardımıalabilecekler. Kendi nam ve hesabına çalışanlar yüzde 20 sağlık, yüzde 20 sigorta primi ödemekteyken, yeni dönemde toplamda yüzde 40 olan prim oranı yüzde 33,5'e indirilecek. Cenaze yardımı, emzirme ve evlenme ödeneği almayan kendi nam ve hesabına çalışanlara, 1 Ekim'den itibaren cenaze yardımı, cenaze ödeneği ile evlenecek haksahibi yetim kız çocuklarına aylığının 2 yıllık tutarı evlenme ödeneği verilecek.

Başkasının sürekli bakımına muhtaç derecede özürlü çocuğu bulunan kadınsigortalılara, 1 Ekimden sonra geçen hizmet sürelerinin dörtte birinin hem primödeme gün sayılarına eklenmesi hem de emeklilik yaşından indirilmesisağlanacak.Kadın sigortalılar, doğumdan sonra işten ayrılmış olmaları ve çocuğunyaşaması şartıyla en fazla 2 defa azami 4 yıllık süreyi borçlanabilecek.Emekli Sandığı iştirakçilerinin eş ve çocuklarına ölüm aylığıbağlanabilmesi için en az 10 yıllık hizmet şartı aranırken, yeni dönemde 5 yıl vedaha fazla hizmeti olan iştirakçinin ölümü durumunda hak sahiplerine ölüm aylığıbağlanacak.

Emekli aylıkları enflasyon değişim oranı kadar artırılacak, emeklilere refahtan pay verilmeyecek. Emekli aylıklarının hesaplanmasına ilişkin kazançların güncellenmesinde, 1 Ekimden sonraki çalışılan süreler için gelişme hızının yüzde100'ü yerine yüzde 30'u dikkate alınacak. SSK kapsamında 1 Ekimden önce sigortalı olan ya da emekliliği hak edenler için, emeklilik sonrası çalışmaya devam etmeleri durumunda yüzde 30 oranında sosyal güvenlik destek primi ödenecek. Emekli aylıklarının kesilmesi söz konusu olmayacak. Sosyal güvenlik destek priminin yüzde 7,5'ini çalışan, geri kalan kısmınıi şveren karşılayacak. Ayrıca yapılan işin niteliğine göre yüzde 1-6,5 iş kazasıve meslek hastalığı primi yine işveren tarafından ödenecek. Çalışan isterse, sosyal güvenlik destek primi yerine diğer sigorta kollarının primlerini ödeyip emeklilikteki aylığını artırabilecek. 1 Ekim'den sonra sigortalı olup emekliliği hak eden biri, sosyal güvenlikdestek primi ödeyerek çalışamayacak. Emekli biri çalışmak istediğinde emekliaylığı kesilecek.Emekli olup yine kendi nam ve hesabına iş yapan kişiler, emekli aylığı kesilmeden yüzde 12 oranında sosyal güvenlik destek primi ödeyerek çalışabilecek. Bu oran, kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren her yıl 1 puan artırılarakyüzde 15'e çıkacak.

Askerlik borçlanmasının koşulları 1 Ekim'den sonra ağırlaşacak. Mevcutuygulamada askerlik borçlanması için borçlanılacak her bir ay için asgari ücretin yüzde 20'si tutarında ödeme yapılması gerekiyorken, 1 Ekim'den sonra bu oran yüzde 32'ye yükselecek. Ayrıca borçlanma miktarının ödenmesine ilişkin sürede kısaltılacak. Mevcut uygulamada ödemeler 6 aya kadar taksitle yapılabilirken, yeni uygulamada ödeme süresi 1 ayla sınırlı olacak.

Halen çalışmakta olan tüm sigortalıları kapsayacak şekilde, iş kazası ve meslek hastalığı nedeniyle yüzde 25 ve daha yukarı oranda sakat kalan işçilere bağlanan gelirlere uygulanmakta olan alt sınır kalkacak. Böylece 1 Ekim'den sonra sakat kalan işçiye ödenecek gelir, 1 Ekim'den önceki miktarın önemli oranda gerisinde kalacak. Gazeteciler, matbaa işçileri, gemi adamları, uçuş personeli, kaynakçı, şeker sanayi çalışanları, posta dağıtıcısı gibi meslek gruplarının “yıpranma hakkı” olarak bilinen fiili hizmet süresi zammı kaldırılacak. Kamuda çalışan işçilere yapılan ilave ödemelerden de prim kesintisi yapılacak, diğer ödemeler de prime tabi olabilecek.

Çalışan ya da kurumdan aylık alan çocuksuz dul eşe bağlanacak ölüm aylığıoranı yüzde 75'ten yüzde 50'ye düşecek.İşçiler için malullük ve ölüm aylığını hak etmek için 5 yıllıksigortalılık süresini doldurmak ve 900 gün prim ödemiş olmak şartı, halençalışanları da kapsayacak şekilde 10 yıllık sigortalılık süresini tamamlamış vebin 800 gün prim ödemiş olma şeklinde yeniden düzenlenecek.İsteğe bağlı sigortalılık uygulamasında da değişikliğe gidilecek. Mevcutuygulamada, isteğe bağlı sigortalı olabilmek için SSK'da bin 1080 gün (3 yıl),Emekli Sandığı'nda 3 bin 600 gün (10 yıl) çalışmış olmak gerekiyor. Ayrıca emekliolana kadar da sağlık hizmetlerinden yararlanılamıyor. Yeni düzenlemeyle isteğebağlı sigortalı olabilmek için gerekli olan çalışma şartı kaldırılıyor. Artıkdileyen, isteğe bağlı sigortalı olabilecek ve sigortalı olduğu sürece sağlıkhizmetlerinden yararlanabilecek. Bu düzenlemeyle, part­time (kısmi zamanlı)çalışanlar ile usta öğreticilere de ay içinde eksik kalan günlerini isteğe bağlıolarak tamamlayabilecek.1 Ekimden itibaren isteğe bağlı sigorta primi ödeyenlerin ve yeni ödemeyebaşlayacakların prim ödedikleri süreler, Bağ-Kur sigortalılığından sayılacak.İsteğe bağlı sigorta primi ödeyenler açısından, emekli olmak için gerekli primgün sayısının artmasını gündeme getirecek.Mevcut uygulamada, kocanın, ölüm aylığı için gerekli prim gün sayısınasahip olmaması durumunda, eşi askerlik hizmetini borçlanabilirken, 1 Ekimdensonra askerlik borçlanmasıyla ölüm aylığı bağlama durumu ortadan kalkacak.Sendika ve konfederasyonların başkan ve yönetim kurulu üyelerinin zorunlusigortalı sayılması nedeniyle bu kişiler için de prim ödenecek.

Genel Sağlık Sigortası ile tüm vatandaşlar sağlık riskleri ve sağlık harcamaları yönünden güvence altına alınacak. Ülkede ikamet eden tüm kişiler (vatansızlar ve sığınmacılar dahil) Genel Sağlık Sigortası'ndan yararlandırılacak.

Bağ-Kur'luların sağlık hizmetlerinden yararlanmaları için gerekli olan240 günlük prim gün sayısı 30 güne indirilecek. Böylece çiftçiler ve esnaf,sigortalı olduktan 1 ay sonra sağlık hizmetlerinden yararlanabilecek.

Mevcut uygulamada Bağ-Kur'luların, sağlık hizmetlerindenyararlanabilmeleri için hiç prim borçlarının bulunmaması gerekirken, 60 günlükborcun bulunması halinde bile sağlık yardımlarından yararlanmaları imkanıgetirilecek.Ayrıca iş kazası, meslek hastalığı, acil haller gibi durumlarda,Bağ-Kur'lunun sağlık hizmetlerinden yararlanabilmesi için, borcunun olupolmadığına bakılmayacak.SSK'lıların sağlık hizmetlerinden yararlanması için gerekli olan 90 vebakmakla yükümlü oldukları için gerekli olan 120 günlük prim gün sayıları 30'aindirilecek.Sağlık hizmetlerinden yararlanılabilmesi için 1 yıl içinde 30 gün primödeme şartında, askerlik, grev gibi nedenlerle geçen süreler son 1 yıl hesabındadikkate alınmayacak.İşten ayrılan sigortalılar, prim borcu olup olmadığına bakılmaksızın 6 aysüreyle sağlık hizmetlerinden yararlanabilirken, bu süre 90 güne düşecek.

Aile içindeki kişi başı geliri asgari ücretin üçte birinden az olanların,vatansızlar ve sığınmacıların, 65 yaş veya özürlü aylığı, şeref aylığı, vatanihizmet aylığı, terörle mücadele aylığı alanların, harp malullerinin, SosyalHizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu tarafından bakılan çocukların, köykorucularının, dünya ve olimpiyat şampiyonlarının Genel Sağlık Sigortası primleridevlet tarafından karşılanacak.Çalışması nedeniyle sigortalı olmayan veya ailesinde sigortalıbulunmayanlardan, aile içindeki kişi başına geliri; asgari ücretin üçte biri ileasgari ücret arasında olanlar 24 YTL, asgari ücret ile asgari ücretin iki katınakadar olanlar 73 YTL, asgari ücretin iki katından fazla olanlar 146 YTL ödeyereksağlık hizmetlerinden istisnasız yararlanabilecek.Bu uygulamaya geçiş sürecinde Yeşil Kart uygulaması 2 yıl daha devamedecek, bu sürenin sonunda yürürlükten kaldırılacak.Kısmi süreli çalışan işçiler ay içinde 30 günden eksik Genel SağlıkSigortası primini kendisi, yoksulluğunu kanıtlarsa devlet ödeyecek.

18 yaşından küçükler, herhangi bir şart aranmaksızın sağlıkhizmetlerinden yararlanabilecek. Bu kapsamdakiler, 18 yaşından sonra ise kendiadlarına veya anne-babaları üzerinden Genel Sağlık Sigortası kapsamında olmayadevam edecek.1 Ekimden sonra 18 yaşını dolduran kız çocukları anne-babalarının sağlıkyardımından yararlanamayacak. Ancak, halen 18 yaşından büyük olup anne-babasınınsigortalılığı nedeniyle sağlık hizmetlerinden yararlanmakta olanların, çalışma veevlenme gibi hallerle durumları değişmezse bu hakları sürecek. Bağ-Kur'lu hastanın yol ve refakatçi giderleri Sosyal Güvenlik Kurumutarafından karşılanacak. Mevcut uygulamada, sadece SSK ve Emekli Sandığı mensuplarının yol ve refakatçi giderleri kurumca karşılanıyor.Yurt içinde yapılamayan tetkikler yurt dışında yapılabilecek.

Aşılar, kanser tarama testleri gibi kişiye yönelik koruyucu sağlıkhizmetleri de ilk defa sağlık sigortası kapsamına alınarak Sosyal Güvenlik Kurumutarafından karşılanacak.Her yaştaki sigortalıların diş protez bedelleri, Sağlık Hizmetleri Fiyatlandırma Komisyonunca tespit edilecek fiyatlar üzerinden karşılanacak.Özel sağlık hizmet sunucularının alabilecekleri fark ücretine sınırlama getirilecek. Hastaneler, belirlenen fiyatın en çok yüzde 30'u kadar fark ücretialabilecek. Kamuya ait sağlık hizmeti sunucuları ise sadece otelcilik hizmeti veistisnai sağlık hizmetlerinden fark ücreti alabilecek, bunun dışındaki sağlıkhizmetlerinden fark ücreti alamayacak. Sosyal Güvenlik Kurumu ile sözleşmesi bulunsun ya da bulunmasın bütünsağlık hizmeti sunucuları, acil hallerde, vatandaşlardan herhangi bir fark ücretitalep edemeyecek. Kurumla sözleşmesi bulunmayan sağlık kuruluşlarına acil hallerdışında gidilmesi durumunda, tedavi bedelini sigortalı ödeyecek.Sağlık Hizmetleri Fiyatlandırma Komisyonu, tıp eğitimini, hizmet basamağını, alt yapı ve kaynak kullanımı ile maliyet unsurlarını dikkate alarak sağlık hizmeti sunucularını fiyatlandırmaya esas olmak üzere ayrı ayrı sınıflandırabilecek. Kurum, sağlık hizmet sunucularına erişimde sevk zinciri uygulamasına gidebilecek. Ayaktan tedavilerde 2 YTL katılım payı alınacak.

Birinci basamak sağlıkhizmetlerinde bu katılım payını almamaya ya da daha düşük miktarlar tespitetmeye, kurum yetkili olacak.Kurum, devlet hastaneleri ve üniversite hastanelerinde yapılanmuayenelerde ise sevkli olarak başvurulup başvurulmadığı dikkate alınarak katılımpayı tutarını yarıya indirebilecek veya 5 kat artırabilecek.Katılım payı alınmayacak kişi ve haller ise şöyle:-İş kazasına uğrayan veya meslek hastalığına tutulan genel sağlıksigortalısı,-Askeri tatbikat ve manevralarda sağlanan sağlık hizmetleri,-Afet ve savaş hali nedeniyle sağlanan sağlık hizmetleri,-Aile hekimi muayeneleri,-Kişiye yönelik koruyucu sağlık hizmetleri,-Kurumca belirlenen kronik hastalıklar,-Kurumca belirlenen hayati öneme haiz ortez, protez, iyileştirme araç vegereçleri,-Organ, doku ve kök hücre nakline ilişkin sağlık hizmetleri,-Sağlık hizmeti alan genel sağlık sigortalısından veya bunların bakmaklayükümlü olduğu kişilerce, sağlık hizmetinin gerçekten alınıp alınmadığının,sigortalı ile hak sahiplerinin malullük, iş göremezlik raporlarında belirtilenrahatsızlıklarının mevcut olup olmadığının kurum tarafından tespiti için yapılansevkler nedeniyle,-İstiklal Madalyası verilmiş bulunanlara, şeref aylığı alan kişiler ilebunların eşleri,-Vatani hizmet tertibi aylığı alan kişiler,-Nakdi tazminat ve aylık bağlananlar,-Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Kanunu hükümlerine görekorunma, bakım ve rehabilitasyon hizmetlerinden ücretsiz faydalanan kişiler,-Harp malullüğü aylığı alanlar ile Terörle Mücadele Kanunu kapsamındaaylık alanlar,-Vazife malulleri,-Harp okulları ile fakülte ve yüksek okullarda, Türk Silahlı Kuvvetleri hesabına okuyan veya kendi hesabına okumakta iken askeri öğrenci olanlar ileastsubay meslek yüksek okulları ve astsubay naspedilmek üzere temel askerlikeğitimine tabi tutulan adaylar,-Polis Akademisi ile fakülte ve yüksek okullarda, Emniyet Genel Müdürlüğü hesabına okuyan veya kendi hesabına okumakta iken Emniyet Genel Müdürlüğühesabına okumaya devam eden öğrenciler.