1 trilyon dolar bile avroyu kurtaramaz

Avrupa ülkelerinin krizi bitmiyor. 2008 dünya finansal krizi sonrasında toparlanamayan Avrupa Birliği ülkelerinde borç krizi salgın hastalık gibi bir ülkeden diğerine geçiyor. Geçtiğimiz yıl Yunanistan ile iyice su yüzüne çıkan kriz son olarak İtalya ile birlikte tehlikeli boyutlata geldi ve Avro Birliği'nin dağılma ihtimali düşünülmeye başlandı. Birliğin dağılma tehlikesi birçok uluslar arası yatırım bankası tarafından dile getirilirken son olarak Stratejik Araştırmalar Kurumu (USAK), 'avro krizi'ni değerlendirdiği raporunda birliğin uzun ömürlü olmayacağını belirtti.

Raporda, eğer kapsamlı tedbirler alınmazsa, Avro Bölgesi'nin 'uzun ömürlü olmayacağına' dikkat çekildi. USAK'tan yapılan açıklamada, AB'nin en büyük 'başarısı' avronun derin bir kriz yaşadığı hatırlatılırken, İrlanda, Portekiz ve Yunanistan'ın ardından şimdi de İtalya'nın ateş hattına girdiği belirtildi. Raporda, Avro Bölgesi'nin geleceğine ilişkin, 'dağılma', 'yeniden yapılanma' ve 'yeni şekillenme' olmak üzere üç senaryonun ön plana çıktığına işaret edildi.

İsviçreli yatırım bankası Credit Suisse de hafta içi, bazı yatırımcıların Avro Bölgesi'nin dağılması olasılığını açıkça değerlendirdiklerini duyurdu. Bir Japon aracı şirketinin ise yatırımcılara böyle bir duruma karşı hazırlıklı olmalarını tavsiye ettiği belirtildi.

Japon Mitsubishi UFJ Securities'in müşterilerine gönderdiği notta “Avro Bölgesi'nin çevre ülkelerinden başlamak üzere, avrodan çıkışlar görülmesi mümkündür” dedi. Şirket, Belçika, İtalya, İspanya gibi orta bölge avro devletlerinin tahvillerini değerlendirirken yatırımcıların, Avro Bölgesi'nden çıkış senaryolarını ve bunun getireceği devalüasyonun boyutlarını dikkate almaları gerektiğini kaydetti.

Son olarak 1.7 trilyon dolara ulaşan milli geliriyle Avrupa'nın en büyük dördüncü ekonomisi olan İtalya'nın iflasın eşiğine geldiği haberleri adeta tüm dünyayı sarstı. Yatırımcıların en büyük korkusu İtalya'nın kurtarılamayacak kadar büyük bir ülke olması. Avrupa Merkez Bankası'ndan sızan bilgilere göre, İtalya iflas ederse kurtarmak için gereken para 700 milyar avroyu aşacak. Yunanistan ile ilgili sıkıntılar ise devam ediyor. Ülke geçtiğimiz yıl 110 milyar avroluk Avrupa Birliği-IMF yardımı sonucu hala toparlanamazken şimdi de ek olarak 90 milyar avro aşan ikinci bir kurtarma paketi üzerinde görüşmeler devam ediyor. Avrupa para biriminin geçerli olduğu ortak Avrupa projesinin geleceği ile ilgili endişeler ise uluslararası yatırımcıların endişelerine neden oluyor.

Uzmanlar İtalya'nın bütçe açığı birçok ülkeden daha az olsa da borcunun milli gelire oranının yüksek olduğuna dikkat çekiyor. İtalya'nın toplam borcunun milli gelirine oranı yüzde 120'ye ulaşarak bu ülkeyi Yunanistan'dan sonraki en kötü Avrupa ülkesi haline getiriyor. Yunanistan ın borcunun milli gelire oranı ise yüzde 160'a yaklaşıyor. Ayrıca İtalya Başbakanı Berlusconi nin siyasi skandallarla uğraşması Maliye Bakanı'nı görevden alacağına ilişkin açıklamaları, bu ülkeye duyulan güveni tamamen ortadan kaldırmış durumda. Avro Bölgesi'nin 3. büyük ekonomisi İtalya, Avrupa'ya korku salmaya devam ediyor. Uzmanlar, Yunanistan ya da Portekiz gibi küçük ekonomilerin borç sorununun üstesinden gelinebileceğini ancak krizin İtalya'ya sıçramasının faturasının çok ağır olacağı uyarısı yaparak ülkenin iflasının birliğe maliyetinin 700 milyar avro (987 milyar dolar) olacağını öngördü.

Avro Bölgesi'ndeki dağılma tehlikesinden yine en az Almanya'nın etkileneceği belirtiliyor. Teknik açıdan bakıldığında Almanya'nın Alman Markı'nın yeniden tedavüle sokması büyük bir sorun değil. Alman Merkez Bankası'nda yaklaşık 10 bin iyi eğitimli uzman çalışıyor. Manevi açıdan da Almanların eski para birimine bağlılıkları olası geçişi kolaylaştırıcı bir etken. Almanlar hala banknot ve madeni para şeklinde 14 milyar markı elinde bulunduruyor. Bu Marklar değerini kaybetmiyor. Avrupa Para Birliği çöküp avro yürürlükten kalksa bile Almanya, Belçika, Hollanda ve Finlandiya gibi ülkelerle birlikte güçlü ve istikrarlı para birimine sahip ülkeler arasında olacak. Yani Alman Markı, İspanyol Pesetası, Portekiz Eskudosu, Yunan Drahmisi ve İtalyan Lireti karşısında güçlü bir şekilde değer kazanacak.

Avrupa'daki birçok bankanın İtalya ve Yunanistan'da büyük riskleri bulunuyor. Bunların başında Fransız bankaları geliyor. Fransız bankaları, ellerinde bulunan 392,6 milyar dolarlık İtalyan kamu ve özel sektör borcu nedeniyle büyük bir riskle karşı karşıya bulunuyor. Ülkenin iflası durumunda Fransa da büyük bir krizle karşı karşıya kalabilir. Fransa yine Yunanistan ile ilgili de büyük bir risk altında bulunuyor. Yunanistan'a banka, özel sektör kuruluşları ve hükümet olarak en çok borç sağlayan ülke 56,7 milyar dolarla Fransa oldu. Fransa'yı 33,9 milyar dolarla Almanya, 14,6 milyar dolarla İngiltere, 7,3 milyarla ABD, 4 milyar dolarla İtalya takip etti. Yunanistan'a İsviçre 2,8 milyar dolar, Japonya 1,6 milyar dolar ve İspanya 0,9 milyar dolar borç sağladı.