"Kaynak" ile "ırmak" arasında el-Cezire ve film festivali-1

Müslümanlar, çağa geç kaldılar. Çağlarını kuramadılar. Çağlarını kuramadıkları için çağrılarını da koruyamadılar. Tersi de doğru elbette.

O yüzden çağı nasıl "yakalayabileceklerini" de, nasıl aşabileceklerini de bilmiyorlar. Daha da vahimi, çağ fikirleri de, çağı "yakalama", çağı aşma fikirleri de yok Müslümanların.

O yüzden çağa yakalandılar. Hazırlıksız yakalandılar üstelik de.

O yüzden çağın taarruzlarına maruz kalıyorlar, çağın ağlarına takılı/p kalıyorlar sürgit.

Ve o yüzden çağın ağları ve ağrı"ları, her yanlarını kuşatıyor, türlü arızalara yol açıyor. Çıktıkları bütün yolcukları yarıda bıraktırıyor.

Yolları, kendi yolları değil zira. Başkalarının çoktan geçip gittikleri yanyollar yalnızca.

Çağı tanımadıkları için, çağı tanımadıklarını ilan edemiyorlar, kendi çağrılarının çağını kurma yolculuğuna çıkamıyorlar.

Teknoloji, bilim, sanat ve medyayla -yani formlarla- kurdukları ilişki, çağa geç kalmanın, çağa, çağın taarruzlarına maruz kalmanın, kısacası çağa -hazırlıksız- yakalanmanın yol açtığı arızalarla malûl.

Çağın teknolojisi, sanatı, bilimi, medyası, modern ve postmodern çağın zihin setlerinin, algılama biçimlerinin, duyma, düşünme ve yaşama kalıplarının kaynağını oluşturan normların hem ürünü, hem de yeniden-üreticisi formlar.

Yani teknoloji de, sanat da, bilim de, modern / postmodern normların ürettiği ve bu normları yaşatmak için geliştirilen çağın formları.

Özetle: Medeniyetlerin iki temel ekseni var: Normlar ve formlar. Ya da bizim medeniyet dilimizle söylersem, asıl"lar ve usûl"ler.

Asıllar / normlar, medeniyetlerin temel-koyucu eksenidir; usûller / formlarsa, temelleri-koruyucu ekseni.

Normlar ve formlar / asıllar ve usûller şeklinde teorileştirdiğim ikili yapı, İbn Haldun"un tarih felsefesinde, asabiye teorisi üzerinden temellendirilir.

Burada asıl / norm olarak belirlediğim temel-kurucu ekseni, İbn Haldun, sebeb asabiyesi; usûl / form olarak belirlediğim temelleri-koruyucu ekseni ise nesep asabiyesi olarak belirler.

Ve nesep asabiyesinin varlığını sürdürebilmesinin yolunun, sebep asabiyesinden geçtiğini söyler.

Çünkü sebep asabiyesi, -kendi kavramlaştırmamla ifade edecek olursam- yaratıcı ruh"tur; ana kaynak: Kur"ân.

Nesep asabiyesi ise kurucu iradedir; ana kaynak"tan fışkıran, gürül gürül akan ırmak: Sünnet-i Seniyye.

Eğer ırmak akmıyorsa, ana kaynak"la irtibatı kesildiği içindir. Zira ırmak akıyor olsa, ana kaynak, âb-ı hayat sunmaya devam eder…

Özetle, medeniyetler, dolayısıyla toplumlar, varlıklarını, temel-koyucu normları vasıtasıyla değil, temelleri-koruyucu "formları" vasıtasıyla sürdürürler.

Batı uygarlığının ana kaynağı kirlendi; "toksik maddelerle" fena hâlde zehirlendi. Batılılar bu gerçeği gördükleri için, özellikle Nietzsche"den itibaren, postmodern süreçte, ana kaynağın kullanılamaz olduğunu farkettiler. Ve hiç olmayacak bir duaya âmin demek zorunda kaldılar.

Kirli, zehirli ana kaynaktan gelen ırmağı (formları) ana kaynak (norm) katına yükselttiler.

Bu, hikâyenin bittiğini, anlatılacak bir hikâye olmadığını / kalmadığını itiraf ve ilan etmekten başka bir şey değil, elbette ki.

Bugün, programda, safari vardı. Ben bu fikirleri yazıya dökebilmek için El-Cezire Film Festivali"nin jürisindeki diğer arkadaşlarla safari"ye gitmedim. Onlar şu an safari keyfi sürüyorlar… Bense, safari"ye gitmemek için direnmenin, sahici fikrin izini sürmenin lezzetini tadıyorum, size de tattırmaya çalışıyorum…

Birazdan festivalin yan etkinliği olarak düzenlenen fuardaki kitapçıları "talan edeceğim"!

Katar Kültür Bakanlığı"nın yayını El-Duha dergisinin ve yayımladığı kitapların suyunu çekmemesi için, bir an önce yazıyı bitirmeye bakmalıyım. Katalogda gördüğüm, "İslâm: Beyne"l-İlm ve"l-Medeniyye" başlıklı özel sayıyı kaçırmamalıyım.

Dün (Cuma günü) akşam, 9. El-Cezire Uluslararası Belgesel Film Festivali, Katar Kültür Bakanı, El-Cezire"nin müdürü ve festivalin organizatörü Abbas Arnaud"un katılımıyla başkent Doha"da Sheraton Oteli"nde mütevazi bir törenle açıldı. El-Cezire"nin "patron"u Câsim es-Sânî, açılışta kısa ve özlü bir konuşma yaptı. Törende, Suriye"de şehit düşen bir El-Cezire muhabirine (ailesine) onur ödülü verildi.

El-Cezire, haber televizyonculuğunda Arap dünyasında bir devrimin adı artık. Bendenizin jüri üyesi olarak katkıda bulunduğum belgesel film festivali ise dünyada türünün önemli örneklerinden biri.

1392 filmin katıldığı, 205"inin yarıştığı bu yılki festival, dört gün sürecek ve beş dalda ödül verilecek. Bugün akşam, ödüller sahiplerini bulacak.

Yarınki yazıda festivali ayrıntılı olarak mercek altına alacağım. İzini süreceğim soru şu olacak: Gerek el-Cezire televizyonu, gerek film festivali, gerekse bütün bir Arap sineması, "kaynak" ve "ırmak" metaforlarıyla teorileştirdiğim yolculuğun neresinde duruyor? Çağa geç kalan Müslümanların çağı yakaladıkları bir süreci mi temsil ediyor, çağa yakalandıkları bir süreci mi? Yoksa başka bir şeyi mi?