EPDK lisanslarına ilişkin niçin "tekzip" yok?

Metin Münir (Milliyet) Yuvarlakçay üzerinde kurulması düşünülen elektrik santralının beraberinde büyük bir çevre felaketi getireceğini defalarca köşesinde duyurmaya çalıştı. Söz konusu santral projesi son haliyle düşünce aşaması olmaktan çıkmış, harekete geçen proje kısa sürede binden fazla ağacı yere indirmişti bile.

Proje gerçekleşince şöyle bir “pastoral manzara” ortaya çıkacakmış: “Çayın kaynağına yakın bir yerde küçük bir baraj yapılacak, su yatağından alınıp iki küsur kilometre uzunluğunda bir kanaldan elektrik üretileceği yere akıtılacaktı.”

Bildiğiniz gibi en başta o yörede “disiplin” altına alınması düşünülen sudan yararlanan 14.000 kişi isyan etti. Çünkü söz konusu çaydan içme sularını temin etmenin yanısıra narenciye bahçelerini, seralarını, sebze bahçelerini de suluyorlardı.

Bu sakıncalı projeden sonunda vazgeçildi… Projeyi yürüten Akfen Holding''in sahibi Hamdi Akın, eleştirileri-itirazları dinledikten -ve de ilk elde bin ağacı kestikten- sonra bu işten vazgeçtiğini açıkladı.

Hamdi Akın''ın bu kararı haliyle içinde Metin Münir''in de yer aldığı -küçük de olsa- bir çevre tarafından takdirle karşılandı. Haksız değildiler şüphesiz; projenin çevreye maliyeti bin ağaçla sınırlı kalmıştı. Ancak insan olup bitene bakıp sormadan edemiyor: Gazetelerde yer alan reklamlarında kendisini “temiz enerji”nin bir savunucusu ve sağlayıcısı olarak sunan Akfen Holding, bu işten vazgeçmesi için neyi bekledi? Holdingin yüksek yöneticilerinin yöreye gidip yöre halkının itirazlarını dinleyip patrona aktarması ve sonuç olarak projenin durdurulması karanının alınması niçin bu kadar gecikti?

Neyse de, sonuç (şimdilik?) iyi: Yöre halkı memnun, ağaçlar memnun, narenciye bahçeleri memnun…

Benim -yazının başlığından da belli olduğu gibi- bu yazıda altını çizmek istediğim husus başka. Başka dediysem, aslında konu yine bu çaylar-dereler üzerine kurulmak istenen elektrik santralleriyle ilgili; ama bu sefer bu baraj-santrallerin yapımı için verilen “lisanslar”dan söz edeceğiz.

Bu konuyu da Metin Münir''in bir başka yazısından (“EPDK lisans vurgununda milyar dolarlık pasta”, Milliyet, 1 Mayıs) hareketle dikkatinize sunacağım.

Münir''in yazısını -muhakkak ki birçok okuru gibi- ben de büyük bir ilgi ve de şaşkınlıkla okudum. Ve yine -mutlaka- birçok okuru gibi ben de yazının yayımlandığı günden itibaren Milliyet yazarının köşesinde yayımlanması istenen bir “tekzip” metni aradım. Ama böyle bir metinle karşılaşmadık ne yazık ki… Yazının yayın tarihi 1 Mayıs, benim elinizdeki yazıyı yazdığım tarih 7 Mayıs. Ama hâlâ ortada bir tekzip vs yok…

Münir''in yazısı şu cümle ile açılıyordu: “Baraj ve santral lisansları fırsatçıları ve vurguncular için milyar dolarlık bir kazanç kaynağı haline geldi.”

Bu cümleden hareketle bu baraj-santral işinin haddinden fazla kârlı bir iş olduğu yolunda bir izlenim edinmeyin. Çünkü yazarın sözünü ettiği “kazanç”, sadece söz konusu lisansları elde edebilmekten kaynaklanıyormuş. Sistem şöyle işliyormuş:

“Çantacı, akarsulardan elektrik elde etmek üzere devletten baraj ve santral lisancı alan ama yatırım yapmaya ne gücü ne de niyeti olan kişidir. Amacı, elindeki lisansı gerçek yatırımcıya satmak ve havadan para kazanmaktır. Bunu mümkün kılan, EPKD ile DSİ''nin kurduğu lisanslama sisteminin gerçek ile sahte yatırımcıyı ayırt edecek bir süzgece sahip olmaması, vurgunculuğu kolaylaştırmasıdır.”

Görüyorsunuz, “iddia” müthiş! “Gülünç derecede” lisans bedelleri (11 liradan başlıyor!) ödeyen ve lisansları elde eden lisanscılar, lisanslarını “karaborsa”da çok yüksek fiyatlarla satıyorlarmış. Münir, bu çerçevede bir şahit de gösteriyor: AkfenHES Yatırımları ve Enerji Üretimi A.Ş. Genel Müdürü (Saffet Atıcı) şirketin 20 lisansa 60 milyon lira ödediğini söylüyormuş.

Münir, bugüne kadar EPDK''nın dağıttığı 600 civarındaki hidroelektrik santralı (HES) lisansının yüzde 90''nının “çantacılar” elinde olduğu bilgisini de veriyor.

Yazıda konuya ilişkin başka bilgiler de var ama biz burada keselim.

Söylediğim gibi, Münir''in yazısında yer alan bu son derece şaşırtıcı bilgiler şöyle iyisinden bir “tekzip metni”ni hak etmiyor mu? Etmez olur mu hiç. Milliyet yazarı ortaya “çantacılar” tabir edilen yeni bir “sınıf”ın çıktığını ve ortada çok büyük ölçüde hak edilmemiş kazançlar dolaştığını yazıyor.

Siz ne dersiniz-yaparsınız bilemem ama ben bu bilgileri okuduktan sonra kendimi şöyle bir konuma yerleştirdim:

Münir''in yazısında (hem de “şahitli”) yer alan bilgilere -ortada bir “tekzip” olmamasına rağmen- yine de ihtiyatla yaklaşıyorum. (Daha doğrusu böyle yaklaşmak istiyorum!) Enerji Bakanlığı''nın söz konusu yazıyı elinde olmayan sebeplerden dolayı “atladığını”, konuyu benim de hatırlatmamdan sonra açıklığa kavuşturacağını sanıyor, daha doğrusu diliyorum… “Yok daha ne!” diyesi geliyor insanın; “Memleketin az sayıdaki çayının-deresinin disiplin altına alınması yetmiyormuş gibi bu işkolu bir de çantacılara mı emanet edilmiş?”

Bir “tekzip”, şöyle ikna edici, iyisinden bir tekzip lütfen… Derelerdeki alabalıklar aşkına!