Alarko'nun Kazakistan seferi

ALATON İLE KAZAKİSTAN HATIRASI: Arkadaşımız Ali Murat Güven, Ortaasya'nın en modern havalimanlarından biri olan Astana Uluslararası Havalimanı'nın açılış töreninde, Alarko Holding Yönetim Kurulu Başkanı İshak Alaton ile bu özel hatıra fotoğrafını çektirdi.

ALİ MURAT GÜVEN / ASTANA-KAZAKİSTAN

"Kazakistan'ın hörmetli lideri, muhterem devlet başkanı Nursultan Nazarbayev! Bu projeyi, taahhüt ettiğimiz tarihten tam dört ay önce alnımızın akıyla tamamladık ve şimdi de gururla tarafınıza teslim ediyoruz. Sözünün eri ve işinde titiz bir Türk firması olarak, ülkenizdeki yeni projelerde de bizlere görev vermenizi heyecanla bekleyeceğiz."

Kazakların kurt lideri Nursultan Nazarbayev'in keyifli bir gülümsemeyle dinlediği bu cümleler, geçtiğimiz günlerde, ülkemizden binlerce kilometre uzaklarda, Kazakistan'ın başkenti Astana'daki yeni havalimanının henüz çil çil durumdaki duvarlarında çınlıyordu. Kazak devlet ricalinden hemen herkesin tam kadro yer aldığı açılış töreninde, güçlü bir alkış toplayan bu sözlerin sahibi ise Alarko'nun -sosyal demokrat kimliğini her fırsatta vurgulayan- yarım yüzyıllık patronu İshak Alaton'du. "Düz" bir işadamı olmanın çok ötesine geçmiş renkli kişiliği ve toplumsal olaylardaki entelektüel çıkışlarıyla kamuoyunun sıkça gündemine gelen Alaton, her cümlesinin üzerine özenle basarak ve tane tane Kazakçaya çevirterek yaptığı "milliyetçi tonu yüksek" konuşmasını tamamladığında, Başkan Nazarbayev tarafından önce samimi bir edâyla kucaklandı. Ardından da 78 yaşındaki muhatabının elini hararetle sıkan Kazak lider, ona doğru başını birkaç kez sallarken âdeta "Hadi yine iyisiniz. Başlarda sizin oradan gelenler beni epeyce kızdırdılar, ama şimdilerde artık doğru düzgün yatırım yapmayı öğreniyorsunuz" der gibiydi.

NAZARBAYEV'DEN ÖVGÜLER : Açılış törenine katılan Kazakistan Devlet Başkanı Nursultan Nazarbayev, Alarko grubunun tüzel kişiliğinde Türk iş dünyasına övgüler yağdırırken, müteahhitlerimizin yakın gelecekte Kazakistan'daki daha başka büyük projeleri alabileceğinin de sinyallerini verdi.

Alarko tarafından inşa edilen Astana Uluslararası Havalimanı'nın geçen Çarşamba günkü açılış töreninde, bir grup Türk basın-yayın organının temsilcisi ile birlikte Yeni Şafak da Kazakistan'ın başkentindeydi.

Yanıltıcı bir bahar havası görüntüsüne karşın gündüzleri -50 dereceyi bulan ölümcül Güney Sibirya soğuğu altında, Türk ve Kazak işçilerinin ortak emeğiyle 28 ay gibi kısa bir sürede tamamlanan kompleks, bölgesindeki en ileri teknolojiye sahip havalimanı olma özelliğine sahip. Alaton, törenden sonra kendisiyle yaptığımız sohbette "Aslında Başbakan Erdoğan da bu projeyi çok yakından izliyor ve açılış törenine katılmayı arzu ediyordu. Ancak, Nazarbayev uçuşların başlatılması için biraz acele etti; tören tarihi Erdoğan'ın Asya-Pasifik gezisiyle çakışınca, biz de Kazak lidere Erdoğan'ın selam ve sevgilerini getirmekle yetindik" açıklamasını yaptı.

Kazakistan'da geçirdiğimiz 48 saat zarfında sohbet etme fırsatı bulabildiğimiz Kazak ya da Türk hemen herkes, âdeta sözbirliği etmişçesine üç aşağı-beş yukarı aynı konuya değinmekteydi: 1990'ların başlarındaki bağımsızlık sürecinden sonra Türkî Cumhuriyetlere hücum eden ilk dalga Türk girişimcilerinin düşüncesizce hareketleri ve sonrasında oluşan "Türkiye antipatisi"

Alaton ile ikili sohbetimizde bu tesbiti dile getirdiğimizde kendisi, "Ben de sizleri bu önemli gerçeği yerinde tesbit edebilmeniz için Astana'ya özellikle davet ettim" diyor ve şöyle devam ediyordu: "Bizlerin hem Alarko, hem de diğer ciddi Türk müteahhitlik şirketleri olarak, bu geniş coğrafyada şakaya gelmez bir misyonumuz var. O da 1990'ların başında bir gül gibi açıp sonra da süratle solan Türkiye-Türkî Cumhuriyetler arası ilişkileri yeniden sabırla onarmak ve altın çağına ulaştırmak. Bundan birkaç yıl önce olsaydı, bir Türk müteahhitlik şirketi 200 milyon dolarlık böyle bir projeyi Nazarbayev'den biraz zor alırdı. Ama bakınız, bugün kendisi bütün güvenlik ve protokol kurallarını altüst ederek törende iki saate yakın kaldı. Onun normalde en önemli bir açılışta bile yarım saatten fazla kaldığı görülmemiştir. Tören sonrasında da bana 'Sizinle daha yapacak çok işimiz var' dedi. Türk deyince Ortaasyalıların yüzünün asıldığı günlerden işte bugünlere ulaştık."

Alaton, sözü ilk dalga girişimcilerin yaptığı ticarî ve insanî hatalara getirdiğimizde, her zamanki "dengeci" tarzıyla bu konuda uzun uzadıya konuşmak istemiyor. Ama suçlamalara şöyle bir yaklaşım getirmeden de edemiyor: "Doğrudur, buraya gelip bazı hatalar yaptılar. Finansal olarak hazırlıklı değillerdi. Çoğunun yerel hukuk danışmanları yoktu, dolayısıyla bölge ülkelerindeki kanunî boşlukları yeterince bilmiyorlardı. Türkiye'deki tecrübeleri de böyle büyük projeleri sırtlamak için yetersizdi. Ama ben salt kendi insanımı bu durumun tek sorumlusu olarak göremem. Bu ülkelerin yöneticileri de o dönemde henüz gerçek bir devlet ciddiyetinden yoksundular. 2000'lerden sonra Alarko ve Enka gibi şirketlerin buralara adım atmasıyla işler yavaş yavaş değişmeye başladı. 2000'de Türkmenistan'ın başkenti Aşkabat'daki uluslararası havalimanını yaptık. Türkmen Devlet Başkanı Saparmurat Türkmenbaşı orada sergilediğimiz performanstan çok memnun kaldı.

GENÇ BAŞKENTİN PRESTİJİ : Başkent unvanını 1998 yılında Almatı'dan devralan Astana, herşeyiyle sıfırdan ve özenle kurulmuş genç bir şehir. Alarko'nun inşa ettiği modern havalimanı, yarım milyonu aşkın nüfusa sahip Astana'nın bölge başkentleriyle arasındaki gelişmişlik farkını daha da açmasını sağlayacak. Havalimanının mimarisinin en tipik özelliği ise Kazak kültürünü yansıtan turkuaz renkli devâsa kubbesi

Astana Havalimanı, bizim Kazakistan'daki ilk taahhüdümüz değil. Daha önce Semipalatinsk'de, İstanbul'daki ikinci Boğaz Köprüsü'ne denk uzunlukta bir asma köprü inşa ettik. Onu da planlanan süreden önce bitirdik ve hem kalitesi, hem de tamamlanma hızıyla Kazak medyasında sansasyonel bir biçimde yer buldu kendisine. Kazakların bize derin bir güven duyması da işte o projeyle başladı. Artık Türk deyince buradaki insanların aklına küçük vur-kaç firmaları değil, işini düzgün ve zamanında yapan saygın uluslararası markalar geliyor. Alarko'nun bu olumlu dönüşümdeki büyük payından ötürü ben de son derece gururluyum."

"Görünen o ki siz burada yalnızca müteahhitlik değil aynı zamanda da bir tür yeni Turancılık hareketi yürütüyorsunuz" dediğimizde ise basıyor kahkahayı Alaton. "İlginç bir benzetme oldu bu" diyor, "Ama aslında doğru, bir tür iktisadî Turancılık bu. Yalnızca köprü, havalimanı ya da bakanlık binası değil, aynı zamanda da yepyeni bir dostluk süreci inşâ ediyoruz. Bu da bizim için basit kâr hesaplarının ötesinde, çok önemli bir başka misyon."

Son olarak, "Siz bir TÜSİAD üyesisiniz. TÜSİAD ise hükûmete karşı çoğunlukla sert ve eleştirel bir tavır izliyor" diyoruz, "Ak Parti'nin iki yıllık performansına yönelik değerlendirmeniz TÜSİAD ile paralel mi, yoksa sizin daha öznel bir yaklaşımınız var mı?"

Alaton bunun üzerine biraz düşünüyor, diyeceklerini iyice tartıyor ve sonunda da şunları söylüyor: "Bana, dünyanın dört bir köşesinden sık sık çokuluslu şirketlerin yöneticileri gelir. Son zamanlarda istisnasız hepsi karşıma oturur oturmaz şu soruyu sormaktalar: 'Nedir Türk hükûmetinin vaziyeti? Gidişattan memnun musunuz? Bu ekipte parlak bir gelecek görüyor musunuz?'

Ben de bütün yabancı muhataplarıma aynen şu cevabı veriyorum: 'Astonishingly good!' Yani, 'İnsanı hayrete düşürecek ölçüde iyi!'

Adamların gözleri faltaşı gibi açılıyor bu cevap karşısında. Alaton gibi soldaki bir adam muhafazakâr bir iktidar hakkında bunu nasıl söyler diye. Bir de tabiî alışmışlar karşılarında sürekli Türkiye'yi kötüleyen tipler görmeye.

Benim bu olumlu yaklaşımımın iki temel nedeni var. Birincisi 'Kol kırılır yen içinde kalır' sözündeki erdeme inanırım ve kendi ülkemin yöneticilerini yabancılara şikayet etmem. İkincisi de sürekli felaket telallığı yaparak gündeme gelmeyi arzulayan bir işadamı değilim. Ben umuda ve iyimserliğe inanırım. Biz bize konuşacak olursak, elbette ki hâlâ halledilemeyen bazı ekonomik ve siyasal meselelerimiz var. Ben kendi adıma bazı bakanların performansının Başbakan ve Dışişleri Bakanı'nın çok gerisinde kaldığını düşünüyorum. Ama elbette ki bizim gördüğümüz şeyleri sayın Başbakan da görüyordur ve mutlaka gereğini yapacaktır. Benim görevim onun bu samimi motivasyonunu yıkmak değil, iş dünyasının bir temsilcisi olarak ona sürekli cesaret vermek..."

----------------- imza------------------

----------------- imza------------------