Amerika'ya ilk göç eden Türk 'Malatyalı bir ağa'

Yeni Şafak
00:0018/05/2004, Salı
G: 25/05/2017, Perşembe
Yeni Şafak
Arşiv
Arşiv

1860-1920 yılları arasında Osmanlı tebasından 1 milyon 200 bin kişi ABD ve Amerika kıtasının değişik yerlerine göç etti. New York'a ilk giden Türk ise Ali Ağa isminde bir Malatyalı

---------------------------------- manset -------------------------------------------
---------------------- manset ---------------------

Emekli Tümgeneral Rıza Küçükoğlu'nun koordinatörlüğünde Ege Üniversitesi'nden Prof. Dr. Sedat Dişçi'nin yürüttüğü araştırmalarda, ABD'ye gelen ilk Türklere ait Detroit'te beş, New York'ta ise bir mezarlık tespit edildi. Türklerin ilk olarak 1860-1920 yılları arasında ABD'nin çektiği göç dalgası sırasında bu ülkeye geldiklerini kaydeden emekli Tümgeneral Küçükoğlu, bunların iş bulmak amacıyla gelip, sonra dönemeyince burada evlenen, bazılarının da bekar olarak hayatını sürdüren insanlardan oluştuğunu kaydetti.

Göç edenlerin 150 bini Müslüman ve Türk'tü

Bu dönemde Osmanlı tebasından yaklaşık 1 milyon 200 bin kişinin ABD'ye ve Amerika kıtasının değişik yerlerine geldiğini ifade eden Küçükoğlu, bu insanların yüzde 15'inin Müslüman ve Türk olduğunu kaydetti. Küçükoğlu, şunları söyledi:

"Prof. Dr. Sedat Dişçi, bu dönemde 60 bin civarında Türk ya da Müslümanın ABD'ye geldiğini tespit etti. Ancak, gelen Osmanlı tebasının Müslüman kısmının 150 bin kadar olduğu tahmin ediliyor. Bu ciddi bir rakam. Şayet bunların çocuklarına, torunlarına ulaşılırsa, ABD'de ciddi bir Türk kimliği ortaya çıkabilir. Örneğin, Irak'taki harekatı komuta eden merkez komutanı Orgeneral Abizaid'in dedesi de Lübnan'dan gelen bir Osmanlı vatandaşı. Biz şimdi bu insanları bölge bölge, mezar mezar dolaşıyoruz. Prof. Dişçi, bunları bir belgesel haline getirmeye çalışıyor. Üniversitelerde sempozyumlar ve derneklerle ortak etkinlikler yapılıyor. Bilimsel düzeyde araştırılan bu konu, zaman içinde televizyon filmleri ve belgeseli haline de getirilecek."

1940'tan sonra Trabzonlular Amerika'ya gitmeye başladı

New York'ta 1930'larda kurulan Hars Birliği Genel Sekreteri Orhan Kurtuluş'un verdiği bilgilere göre, Türkler için mezarlık yeri satın alan Hars Birliği, ilk olarak Türk kültürünü korumak, Türkler arasında dayanışma ve din hizmetlerini yürütmek gibi amaçlarla 1933 yılında kurulmuş. New York'a ilk giden Türk ise Ali Ağa isminde bir Malatyalı. Ancak, Ali Ağa daha sonra Pennsylvania'ya yerleşmiş. Hars Birliği'nin kurulmasına önayak olan kişi ise Cumhuriyet döneminde Elaziz'den (Elazığ) gelmiş olan Mehmet Ağa olmuş.

1928'de düzenlenen bir toplantıya 500 civarında Türk katılmış ve bu toplantıya Mustafa Kemal Atatürk de bir telgraf göndermiş. Kurtuluş'a göre, o dönemde göçmen yasaları kolaylıklar tanıdığı için daha fazla insan gelmeye başlamış. 1940'tan sonra daha çok Trabzon ve Rize civarından denizcilikle uğraşanlar ABD'ye gitmiş. Bunların bazıları ABD'de evlenmiş. Bazıları çocuklarına Türk kültürünü aşılamış, bazısı ise bunu başaramamış. Hars Birliği tarafından 1968 yılında Queens'te Atatürk ilkokulu kurulmuş ancak okul 1976'da kapanmış. Bir ara kendisi de kapanan Hars Birliği, 2003 yılında yeniden canlandırılmış. Hars Birliği'nin bugünkü başkanlığını, birliğe 1954 yılında üye olan Hamit Demirkan yapıyor

Aydın: Herbiri Osmanlı havuzundan bir damla
Devlet Bakanı Mehmet Aydın, ABD'deki temaslarının son gününde, 1800'lü yılların sonunda ABD'ye giden ilk Türklerin New York'taki mezarlığını ziyaret etti. Aydın, mezarlığı ortaya çıkaran "Amerika'da İlk Türk Göçmenler: 1860-1921" projesini yürütenlere de teşekkür etti. Türklere ait 250'ye yakın mezarın bulunduğu New York'a bağlı Lynbrook'taki Rockville Mezarlığı'nı ziyaret eden Aydın, ABD'ye kadar gelmiş Türk-Müslüman göçmenleri, "Osmanlı havuzundan birer damla"ya benzetti. "Buraya ilk gelen Türklerden birinin mezar taşında, 'Bir Türk olarak geldim, hep bunun gururuyla yaşadım' yazıyor olması gerçekten göz yaşartıcı" diyen Aydın, şöyle konuştu: "İş bulabilmek için bazıları isimlerinin önüne bir yabancı isim de koymak durumunda kalmış. Ama hep Türk gibi yaşamışlar ve ahiretleri için de kendilerine bir mekan hazırlamışlar."


----------------- imza------------------

----------------- imza------------------



#Arşiv
#Yeni Şafak Arşiv