Askere sivil yargı yolu

TBMM'de önceki gece yapılan ve “askere sivil yargı yolunu açan” yasa değişikliği, “darbe tartışmaları”na yeni bir boyut kattı. Söz konusu yasa değişikliğinin “geç kalınmış” bir değişiklik olduğu ifade edildi.

Eski askeri yargıç Ümit Kardaş, bu sorunun Türkiye'nin uzun zamandan beri önemli bir sorunu olduğunu belirterek, Hükümet'in bu konuda çok geç kaldığını söyledi.

Yeni Şafak'a görüş belirten Kardaş, bu değişikliğin yıllar önce yapılması gerektiğini vurgulayarak, “Bu sıkıntıyı ülke olarak uzun süreden beri yaşıyoruz. Yargıdaki bu çift başlılık daha önce giderilmeliydi. Demokratikleşme açısından yapılması gereken çok önemli değişiklik. Ancak bu ne yazık ki şimdiye kadar gözardı edildi. Gece yarısı yapılan bu değişikliğin Anayasa Mahkemesi'nden dönme ihtimali de var” dedi. Kardaş, “Türkiye'nin birincil meselesi, Türk Silahlı Kuvvetleri, emniyet ve jandarmanın şeffaf ve hesap verebilir olmasıdır. Bırakın şeffaf olmayı, rejime, demokrasiye ve hukuk devletine yönelik faaliyetleri önleyemiyoruz, bunlara karşı yargı sürecini işletemiyoruz. Hakikati de bulamıyoruz” diye konuştu.

Kardaş, ağırlaştırılmış müebbet hapis olan ve Askeri Ceza Kanunu kapsamına alınmamış “anayasal düzenini yıkmaya teşebbüs” veya “hükümeti devirme”ye dönük siyasi nitelikli suçların askeri mahalde işlendiği için askeri yargıya teslim edilegeldiğini belirtti.

AK Parti öncülüğünde Ceza Muhakemesi Kanunu'nda (CMK) yapılan değişiklikle, 250. maddede gösterilen suçları işleyen askerlerin, savaş ve sıkıyönetim halleri dışında sivil mahkemede yargılanmasının yolu açıldı. Göreviyle ilgili suç işleyen subay ve astsubaylara doğrudan sivil yargı yolunu açan değişiklik Ergenekon soruşturmasını da ilgilendiriyor.

Gerekçede ise, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin aldığı birçok kararda askeri hakimlerin bağımsız olamayacağı gerekçesiyle Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin ihlal edildiğine dikkat çekildi.

Değişiklik yapılan bu 250. maddenin 3. fıkrasında, “Anayasa Mahkemesi ve Yargıtay'ın yargılayacağı kişilere ilişkin hükümler ile savaş ve sıkıyönetim hali dahil askeri mahkemelerin görevlerine ilişkin hükümler saklıdır” düzenlemesi yer alıyordu. Ancak ikinci bir önergeyle, cümlede yer alan “hali dahil” ibaresi, “halinde” şeklinde değiştirildi.

Öte yandan, yasayı değerlendiren Hukukçular Birliği Başkanı Sinan Kılıçkaya, demokratik ülkelerde olması gerekenin de bu olduğunu söyledi. Askeri mahkemelerin yalnızca disiplin suçlarına bakacağına dikkat çeken Kılıçkaya, “Ama bizde sivilleri dahi yargılayacak durumdaydı. Bu yasa değişikliği ile asker, olması gereken yere çekilmiş oldu” dedi. Kılıçkaya, “80 öncesi darbecileri yargılansın”diyen CHP'nin yasaya karşı çıkarak kendi içinde çeliştiğini vurguladı.

İlk olarak CMK'nın, “Mahkemelerin görevleri kanunla belirlenir” düzenlemesini içeren “Görev” başlıklı 3. maddesine şu fıkra eklendi: “Barış zamanında, asker olmayan kişilerin, Askeri Ceza Kanunu'nda veya diğer kanunlarda yer alan askeri

mahkemelerin yargı yetkisine tabi bir suçu tek başına veya asker kişilerle iştirak halinde işlemesi durumunda, asker olmayan kişilere ilişkin soruşturmalar cumhuriyet savcıları, kovuşturmalar ise adli yargı mahkemeleri tarafından yapılır.”