Avrupa'nın üçüncü kalesi Portekiz de yıkıldı

Geçtiğimiz ay görevinden istifa edeceğini açıklayan Portekiz Başbakanı Jose Socrates, önceki gün televizyondan halka yaptığı konuşmada, ülkenin finansal durumunun hızla kötüleştiğini, bu durumun üstesinden gelmek için uluslararası finansal yardım isteyeceğini açıkladı. Socrates, 'Portekizlileri bilgilendirmek istiyorum. Hükümet bugün, ekonomimizi ve finansal sistemimizi, ülkemizin finans durumunu sağlama almak için finansal yardım istemeye karar verdi' dedi.

Finansal kurtarma istemekten kaçınmak için bir yıldır sürdürülen mücadeleden vazgeçtiklerini belirten Socrates, 'Hiçbir şey yapılmazsa her şey kötüye gidecek. Kurtarma son çareydi' diye konuştu. Portekiz anayasasının geçici görevli bir başbakana finansal yardım talebinde bulunmasına izin verip vermediği şüpheleri nedeniyle Socrates'in, finansal yardım isteyip istemeyeceği konusunda karışıklık söz konusu. Ancak Socrates konuşmasında, muhalefet partileri liderlerinin kararını destekleyeceğini umduğunu ifade etti.

Portekiz'in borçlanma maliyetleri Eylül 2009'dan itibaren hızla artarken, uluslararası derecelendirme kuruluşları ülkenin kredi notlarını düşürmüştü. Moody's, önceki gün Portekiz'in 'A3' olan uzun vadeli devlet tahvili kredi notunu bir kademe düşürerek 'Baa1'e çekmiş, not görünümünü ise 'negatif' olarak belirlemişti. Standard & Poor's da (S&P) geçen hafta, Portekiz'in uzun vadeli kredi notunu 'BBB'den 'BBB-'ye, Fitch de iki hafta önce kredi notunu 'A+'dan 'A-'ye indirmişti.

Parlamentoda tasarruf planına karşı çıkarak ülkenin hızla finansal yardım talebinde bulunma sürecine sürüklenmesine katkısı olan ana muhalefet partisi Sosyal Demokratlar da finansal yardım talebini desteklediğini açıkladı. Portekiz'in IMF ile finansal yardım görüşmelerinin, hükümetin geçici ve 5 Haziran'da erken genel seçim yapılacak olması nedeniyle Yunanistan ve İrlanda'ya göre daha zor geçebileceğine dikkat çekiliyor. Lizbon yönetiminin, finansal yardımı alması için daha sıkı tasarruf tedbirleri uygulaması gerektiği de belirtiliyor.

Portekiz, içinde bulunduğu darboğazdan çıkmak için üç yılda gayri safi yurtiçi hasılanın (GSYH) yüzde 4,5'ine denk düşen ek kesintiler yapılması planlanıyordu. Pakette, emekli maaşlarının dondurulması ya da bin 500 avrodan fazla alanların maaşlarında yüzde 5 ila yüzde 10 kesinti yapılması, sağlık, eğitim harcamalarının ve mahalli idarelerin bütçelerinin kısıtlanması gibi maddeler yer alıyordu. Portekiz hükümeti, ek önlemlerin, bu yıl bütçe açığını GSYH'nin yüzde 4,6'sına ve gelecek yıl da AB'nin belirlediği yüzde 3'e çekmek için gerekli olduğunu savunuyordu. Portekiz'in bütçe açığı, geçen yıl gayrisafi yurtiçi hasılanın (GSYH) yüzde 8,6'sı düzeyine ulaştı. AB, uzun süredir Portekiz'den, çalışma yasalarını değiştirmesi, bürokrasiyi azaltması ve kamu sektöründe çalışan sayısını düşürmesini istiyordu.

Başbakan Socrates konuşmasında, ülkesinin ne kadar finansal yardıma ihtiyacı olduğu konusunda bilgi vermezken, piyasa uzmanlarına göre, bu yardım miktarının 60 ila 80 milyar avro olması bekleniyor. AB ve IMF'nin sağlaması beklenen yardımın süresi de tahminen üç yıl olacak. Bu arada IMF önceki gün yaptığı açıklamada, Portekiz'den henüz finansal yardım talebi gelmediğini belirtildi. Açıklamada, 'Ancak Portekiz'e yardım etmeye hazırız' denildi. AB Komisyonu Başkanı Jose Manuel Barroso da, 'Portekiz'in yardım talebini mümkün olduğunca çabuk inceleyeceğiz' açıklaması yaptı. Öte yandan AB Maliye Bakanlarının yarın ve sonraki gün Macaristan'ın başkenti Budapeşte'de yapacağı toplantıda Portekiz'in finansal yardım talebini ele alması bekleniyor. Lizbon yönetimi kendi durumunun, geçen yıl AB ve IMF'den 110 milyar avro yardım alan Yunanistan ile 85 milyar avro yardım alan İrlanda'dan farklı olduğunu savunuyordu. Bütçe açığı ve borcunun bu ülkelerden daha az olduğunu bildiren Portekiz, varlık fiyatlarında bir balon bulunmadığını ve bankalarının mali durumunun sağlam olduğunu ifade ediyordu.