Beyaz camın kara büyüsü

Hayatımıza yarışmaların girmesiyle tecavüz, taciz, hırsızlık, cinayet gibi adli olaylarla geçmişi dolu insanlar medyada daha çok konuşulur oldu, ünlendi. Bunun sebebi neydi? Programların izlenmesi açısından böyle yapılıyor, diyebilir miydik? Peki halkın geçmişi sıradışı olaylarla örülü insanları bakış açısını nasıl açıklayacaktık? Bütün bu soruların cevabını ararken iletişimciden vatandaşa, psikologdan sosyologa kadar bütün ilgililerin görüşüne başvurduk.

İletişim Bilimci Haluk Şahin "Bunun bir beyin yıkamışlık aşaması olduğunu düşünüyorum. Çağımız bir gösteriş çağı. Herkesin en azından 15 dakika ünlü olmak istediği biliniyor. Bu 15 dakika içinde aklına gelen her türlü soytarılığı yapıyor" diyor. Şahin'in bu konudaki değerlendirmesi şöyle: "Televizyon bize memnun olmadığımız gündelik yaşam yerine bir alternatif yaşam boyutu öneriyor. Son yıllarda reality şow adı verilen 'Biri Bizi Gözetliyor' türünden programların çoğalması ve bu furyanın yarışmalar şeklinde çıkması aynı eğilimin bir sonucu. Mahallenin, ailenin ve çevrenin eski türden işlevlerini yerine getirmediği bir dünyada televizyonun karşımıza koyduğu bu alternatif yaşam boyutu, bol baharatlı geçmişleri, o hayatı ilginç kılmanın araçlarından biri haline geliyor. O hayat daha ilginç hale geldikçe biz de asıl hayattan uzaklaşıyor, beyinsel ve maddi enerjimizi o alternatif ve yapay hayata yönlendiriyoruz. Bu bize biçilen bir rol ve biz bu oyunu seve seve oynuyoruz. Sıkıcı, dar ufuklu gündelik yaşamımızda onların hayatlarının mutlaka ilginç olması gerekir."

İletişim Bilimci Yard. Doç. Dr. Hülya Uğur Tanrıöver ""Genelde halk tarafından daha çok ilgi çeksin diye televizyon programları için bu tür hayatlar tercih ediliyor" diye yorumluyor konuyu. "Hiçbir olay olmayan diziyi kimse seyreder mi?" sorusunu cevaplayan Tanrıöver şöyle devam ediyor: "Medyada görünme ihtiyacı olanlarda daha fazla rağbet görmek için aktarmak ya da abartmak durumunda kalıyorlar. Bu yarışmaların olumsuz eleştiri konusu olacak birçok tarafının yanında faydalı olan bir iki tarafı da var. Özel hayatı veya mahremiyeti ne yazık ki kamu alanından çok dışlanmış insanların özel hayata ilgileri çok fazladır. Çünkü siyaset, eğitim, edebiyat gibi konuşacak çok fazla birşeyleri yoktur. Ama bu tür programları izleyerek ilginç hayat hikayelerini konuşan, tartışan insanlar fikir yürüterek beyin jimnastiği yapıyorlar. İkinci bir yararı ise tartışılmayan, üstü örtülü birçok konu özellikle özel hayatın konuşulmasının ardından bu programlar sayesinde, kamuya taşınarak tartışılması sağlandı. Örneğin önceden evde dayak yiyen, işyerinde tacize uğrayan kadın çok fazla tartışılmıyor konuşulmuyordu. Yeni yarışmaların yeni adayları da kendinden öncekilere benzer şeyler yapacaklar. Bu bir mizansendir. Popüler kültür hayatları böyle sahneye koyar. Buna şaşmamak gerekir."

Psikolog Tuba Erdönmez "Pop- Star gibi yarışmalarda ilginç olanın, farklı bir yaşam öyküsü taşıyan kişinin öne çıkması, tartışılması bilinçaltında olsa da kişinin biraz daha sivri davranışlar yapmasına motivasyon sağlar" diyor. Erdönmez "Bu davranışlar da ahenge, toplumla kurulan iletişimde sorun yaratır. Çocuk üzerinde o kadar etkili olmaz ama gençler üzerinde daha çok etkili olur. Kimlik kazanma çabası ile örnek alabilir. İnsanın varoluşsal kaygısı ile ilgili" görüşünde

FIRINDA işçi olarak çalışan Murat Gemici: Zamanında yapılmış bir hatanın, olayın açıklanması aslında o kadar önemli değil. Ben zaten etkilenmiyorum hayat hikayelerinden. Sadece sesini iyi ya da kötü olarak düşünüyorum. Ses dışında da yarışmalarda herşey konuşuldu. Birtek yarışmalarda da yapılmıyor. Ünlü olmak isteyen herkes kendine acıklı bir hikaye buluyor.

ECZACI olan Sevgi Çamurdan adlı vatandaş ise konuyla ilgili şunları söylüyor: Bence insanlar yarışmalara katılabilir ama illaki geçmişleri ile yargılanıp bir tarafa itilecek zorunda değiller. Önemli olan yalan söylememeleri. Örneğin cezaevinde kalmak çok iyi birşey değil ama sürekli cezaevinde kaldığı ajite edilerek hem kişiye hem kanala reyting sağlanması doğru değil aksine sıkıcı oluyor. Ama bizim halkımızda hep mağdurun yanında olmak vardır. Aslında bu hiç de doğru değil.

SEVDA ALKAN, İSTANBUL

----------------- imza------------------

----------------- imza------------------