Biten güven para musluğunu açtırdı

Geride bıraktığımız hafta Avrupa Merkez Bankası (AMB), piyasalara dolar likiditesi sağlamak üzere Kanada, ABD, İngiltere, Japonya ve İsviçre merkez bankalarıyla anlaştı. Tıpkı bundan üç yıl önce yatırım bankası Lehman Brothers'in iflas ettiği günlerdeki gibi bankaların birbirine güveni kalmadığı için atılan bu adımla merkez bankaları koordineli bir operasyonla ticari bankalara daha fazla para vermeyi kararlaştırdı. Amaç, finans piyasalarındaki gerginliği giderip, muhtemel bir kredi sıkıntısını önlemek. Dünya merkez bankaları bu hamleyle ekonomik büyümenin teşvik edileceğini vurguluyor.

Merkez bankaları dolar üzerinden yapılan ve swap adı verilen faiz işlemlerinin maliyetini de 5 Aralık itibariyle 50 baz puan düşürmeyi kararlaştırdı. Böylece Avrupa'nın ticari bankaları daha ucuz maliyetle dolar borçlarını arttırabilecek. Aynı zamanda merkez bankaları arasında ikili faiz sözleşmeleri de yapılabilecek. Amaç, farklı para bölgelerinde piyasanın gereklerine uygun olarak her türlü döviz likiditesini arttırmak. Açıklamada, bu müdahalenin, finansal piyasalardaki gerginliği hafifletmeyi ve hane halkları ile işletmelerin kredi tedarikindeki sıkışıklığın etkilerini gidermeyi ve böylece ekonomik faaliyetin güçlenmesine yardımcı olmayı hedeflediği vurgulandı. Piyasayı ucuz paraya boğma kararı borsalarda ise coşkuyla karşılandı. Tüm dünya borsalarında yüzde 5'i aşan primler görüldü.

Bu adım ticari bankaların paraya daha ucuz ve kolay ulaşması anlamına geldiği için karar ilk önce olumlu olarak değerlendirilirken, sonrasında uzun vadede enflasyon tehlikesini yeniden tetikleyebileceği korkusu harekete geçti. Uzmanlar şimdi merkez bankası parasının bol ve ucuz olmasının enflasyonu ve ardından da krizi yeniden tetikleyebileceği korkusunu yaşıyor. Atılan adımı kısa vadeli anı kurtarmaya yönelik alınan karar olarak nitelendiren bir banka stratejisti, “Merkez bankalarının almış olduğu bu karar kısa vadede şüphesiz olumlu etkilerde bulunacaktır. Özellikle yıl sonu yaklaşırken piyasalarca Noel Baba rallisi olarak nitelendirilen iyimser bir seyre de neden olabilir. Ancak, bu iyimserlik asıl yapılması gerekenlerin ikinci plana atılmamasını da gerektiriyor zira krizin başladığı günden bu yana likidite desteği adına merkez bankalarından çok kez benzer nitelikte önlemler gördük. Bu önlemler çözüm yaratmaktan ziyade çözüm için gerekli adımların atılması için zaman yaratmaya yarıyor. Bu nedenle sonrasında orantısız bir iyimserlik beklemek doğru olmayacaktır” diye konuştu.

Daha önce de merkez bankaları koordineli olarak benzer adımlar atmıştı. Amerikan yatırım bankası Lehman Brothers'in iflas ettiği 8 Ekim 2008'den birkaç gün sonra dünyanın en büyük altı merkez bankası gösterge faizini düşürdü. Atılan bu adım borsalardaki paniği geçici olarak önlese de finans krizi küresel bankacılık krizine dönüştü. Yıldırım müdahale aynı zamanda para piyasalarındaki gerginliğin had safhada olduğuna, ticari bankaların taze para bulamaz duruma geldiğine, yatırımcının parasına sımsıkı sarıldığına ve bankaların arasındaki karşılıklı güvensizliğin kredi sıkıntısını arttırdığına işaret ediyor.

Bankaların ortak harekatı dünya borsalarında da büyük yankı buldu ve endekslerdeki yükseliş oranı yüzde 10'u aştı. Almanya'da DAX endeksi yüzde 10,73, Fransa'da CAC 40 yüzde 10,72, İngiltere'de FTSE 100 yüzde 7,47, ABD'de S&P 500 yüzde 7,39, Nasdaq yüzde 7,59, Dow Jones yüzde 7,01, Japonya'da Nikkei yüzde 5,93 ve İMKB ise yüzde 7,24 yükseldi.