Bozulan siyasete yeni denge

Ankara- Büyük baskılarla seçimlere giren, hukukun kendisine karşı adeta bir silah gibi kullanıldığı FP, bunca baskıya rağmen yine başarılı bir sonuç elde ederken, MHP, bizzat yönetici ve tabanının bile beklemediği bir başarı elde etti. Seçimler, sağın iki partisi için de hüsran oldu. DYP, ANAP'ı bindelik oranlarla geçerken iki partinin toplamı ancak yüzde 29 oldu. Solun en eski partisi CHP ise Meclis dışında kaldı.

FP Genel Başkan Yardımcısı Çiçek, gecenin ilerleyen saatlerinede bir basın toplantısı yaparak durum değerlendirmesinde bulundu. Çiçek, Genel Merkezleri'ne gelen sonuçlara göre değerlendirme yaptıklarını ifade ederek sol oylarda bir artış olmadığını ancak CHP'den DSP'ye bir oy kayması görüldüğünü belirtti. Çiçek, merkez sağda çok ciddi bir çöküşün de ortaya çıktığına dikkat çekerek "Milletin muhafazakar oylarında ciddi bir artış görülüyor. Seçmen temayülü geleneksel değerleri öne çıkaran partilere doğru gerçekleşmiştir. Önceki seçimlerde merkez sağa verilen oyların MHP'ye yöneldiğini görüyoruz" dedi. Cemil Çiçek, seçmenlerin genel ve yerel seçimlerde aynı partiye oy vermediğine de işaret ederek, "Seçmen kişiyi ve hizmeti öne çıkarıyor. Örneğin bizim İstanbul ve Ankara'da belediye başkanlığı oylarımız genel seçimlerden daha yüksek görülüyor" diye konuştu.

Seçimlerde hiç ummadıkları bir sonuç alan MHP'liler sonuçların gelmesinin ardından parti genel merkezini bayram yerine çevirdiler. MHP Genel Başkanı Bahçeli Genel Merkez'e 9.30 sularında geldi. Bahçeli'yi MHP Genel Merkez binası önünde büyük bir partili topluluğu "Devletin başına Devlet geçecek", "Başbakan Devlet" şeklinde sloganlarla karşıladı. Bahçeli daha sonra bir basın toplantısı düzenledi. Bahçeli, seçim sonuçlarının henüz bir netlik kazanmadığını, değerlendirme yapmak için erken olduğunu ancak MHP'nin 18 Nisan seçimlerinin sürpriz partisi olduğunu söyledi. Bahçeli seçim sonrasında oluşacak meclisten hoşgörü ve uzlaşma içerisinde istikrarlı bir hükümet çıkartılabileceği inancı içinde olduklarını dile getirdi. Bahçeli MHP'deki yükselişi ise "95'den bu güne kadarki siyasi ortam tutarsızlık ve siyasi krizler ortaya çıkarmıştır. Bu nedenle halkımız yeni bir değerlendirme yapmıştır. Teveccühlerini de MHP'den yana kullanmışlardır" dedi. 18 Nisan seçimlerinin huzur içinde yapıldığını ve Türk milleti için büyük bir önem taşıdığını belirten Bahçeli, "18 Nisan önemli bir seçimdi. Demokrasimiz ve milletimiz açısından bir dönüm noktası olabilir. Seçimlerin huzur içinde yapılmasında katkısı olan Cumhuriyet hükümetine teşekkür ediyorum" dedi.

28 Şubat Süreci'nin ürünü olarak Meclis'in dördüncü partisi olmasına rağmen tekbaşına iktidara gelen DSP'de de sevinç hakimdi. İktidar olanaklarını seçimlerde sonuna kadar kullanan DSP'de gece boyunca partililerin genel merkeze akını vardı. DSP Genel Merkezi'nin birinci katını basın bürosu olarak ayıran yetkililer, Genel Merkeze ulaşan seçim sonuçlarını basına ilettiler. DSP lideri Bülent Ecevit, açıklanan sonuçların kendilerini şaşırtmadığını ifade ederek, "Bu tablo birinci parti olarak çıkacağımızı gösteriyor. Bütün gözlemciler bunu söylüyor. Bu bir kehanet değil. Ortaya çıkan sonuçlar belli. Kesin konuşmak istemiyorum ama böyle giderse DSP birinciliğini ilan edecek" dedi. DSP'nin seçimi kazanması ile birlikte Türkiye'ye istikrarın geleceğini iddia eden Ecevit, muhtemel koalisyon formülleri için henüz çok erken olduğunu söyledi. Parti genel merkezine saat 23.00 sularında gelen Ecevit basın mensuplarına, "Sizleri beklettiğim için üzgünüm. Kesine yakın sonuçları almadan karşınıza çıkmak istemedim. Seçimler sükunet içinde geçmiştir. Din istismarının en düşük olduğu bir seçim yaşadık. Bazı çevrelere göre sürpriz, bana göre beklenen sonuçlar elde edildi" dedi. DSP'nin şimdiye kadar yerel yönetimlerde zayıf olduğunu ifade eden Ecevit, bu seçimlerle birlikte yerel yönetimlerde de söz sahibi olduklarını dile getirdi.

DSP'nin bu sonuçlar doğrultusunda birinci parti olacağının kesinleştiğini ifade eden Ecevit, "Seçim sonuçları kesin olarak ilan edilmeden koalisyon hesaplarına girmem. Sonuçların kesinleşmesinden ve görevin bana verilmesinden sonra bu konuda bir şeyler söyleyebilirim" diye konuştu.

DYP Genel Merkezi'nde teşkilatlardan gönderilen ilk seçim sonuçları sevinçle karşılanırken ilerleyen saatlerde değişik kanallardan açıklanan sonuçlar sevincin yerini derin bir sessizliğe bıraktı. Seçim sonuçları için oluşturulan basın merkezine gazeteciler ve partili görevliler dışında kimsenin uğramaması tabanın sonuçlara karşı takındığı bir tavır olarak algılandı. Partili kurmaylardan sadece Genel Sekreter Nurhan Tekinel ve Genel Başkan Yardımcısı Hasan Ekinci vardı. İlk sonuçları değerlendiren Ekinci, "Parlamentoda grubu bulunan partilerin artacağı gözüküyor. MHP'nin barajı aşacağı anlaşılmıştır. Önemli oy kaybının FP ve ANAP'ta olduğu gözüküyor. Açılan sandık sayısı henüz az. Bu sonuçlar devam ederse anlaşılıyor ki ortaya üçlü koalisyonlar çıkacak" dedi.

Akşam saatlerinden itibaren ilk seçim sonuçlarının gelmeye başlaması ile ANAP Genel Merkezi'nde hüsran yaşandı. Seçim sonuçları izlenirken, ANAP Genel Merkezi'nde partililer ve yöneticilerden çok gazeteci ve görevli kalabalığı bulundu. ANAP'ın oylarında kaydedilen düşüş parti kulislerinde, "Yılmaz bir daha seçimi kaybedersem karşınıza çıkmam demişti. Herhalde gereğini yapar" değerlendirmelerinde bulunuldu. Bu arada ANAP'lı kurmaylar, kendi hallerine bakmadan DYP'yi eleştirmeyi sürdürdüler. Parti Genel Merkezi'nde seçim sonuçlarını izleyen 3 yöneticiden birisi olan Genel Başkan Yardımcısı ve Ankara Milletvekili Nejat Arseven seçim sonuçlarını gazetecilere değerlendirirken, "Çiller ANAP'tan en az 3 puan önde çıkmazsam siyaseti bırakırım diyordu. Şimdi siyaseti bırakmalı. Sözünü tutmalı" dedi. MHP'nin ciddi bir çıkış yaptığını kaydeden Arseven, "MHP, DYP ve FP'den oy aldı. DSP Büyükşehirlerde ANAP'ı sıkıntıya soktu" dedi. Arseven, seçim sonuçlarıyla birlikte FP'ninde kendi çizgisine çekildiğini de söyledi. ANAP Genel Başkan Yardımcısı Şadan Tuzcu da parti olarak hatalarını yeterince değerlendiremediklerini belirterek, "Yüzde 19'da kemikleştik" diye konuştu. Tuzcu, 55. hükümete ait olumlu puanların da DSP'ye gittiği söyledi.

Akşam saatlerinde ANAP Genel Merkezi'ne gelen Ankara Büyükşehir Belediye Başkan adayı Vahit Erdem de, kazanma şansının bulunmamasını duygusal tepkilerle ortaya koydu. "Bu memlekette siyaset yapılmazmış" diye konuşan Erdem, "Millet ne doğru arıyor, ne dürüst arıyor. Kavga edeceksin, küfredeceksin" dedi.

Kesin olmayan seçim sonuçlarında MHP ve DSP'nin yükselmesi BBP'nin ise beklenen oy oranına ulaşamaması BBP'lilerde burukluğa yol açtı. Seçim sonuçlarıyla ilgili bir değerlendirme yapmak için henüz erken olduğunu ifade eden BBP Lideri Yazıcıoğlu, medyanın seçmen üstünde etkisi olduğu anlaşıldı. Medya FP'yi yıpratırken, DSP ve MHP'ye bir yönlendirme yaptı. Yani seçim medyanın seçimi oldu" dedi.

1995 seçimlerinden bu yana ne tabanını, ne de geniş halk kitlelerini memnun edecek bir politika izleyemeyen ve Anasol-D Hükümeti döneminde tutarsız tavırlar sergileyen CHP'de tam bir şok yaşandı. Kendilerini devletle özdeşleştiren ve seçim propogandası sürecinde Atatürk'ü kullanan CHP'liler barajın altında kalmanın etkisiyle parti içi tartışmalara erkenden başladılar. Genel Sekreter Adnan Keskin, gecenin ilk saatlerinde CHP'nin bazı bölgelerden gelecek oylarla barajı aşabileceğini söyledi. Gelen sonuçların olumsuz yönde seyretmesi CHP'lilerin sinirlerini gerdi. Partinin Gençlik Kolları Başkanı Erhan Baydar son Parti Meclisi toplantısında seçime kadar çalışacaklarını, partinin seçimlerden başarısız çıkması durumunda bunun hesabının soracağını söylediğini hatırlattı.

Belediyelerde FP farkı

İstanbul- Fazilet Partili belediyelerin başarısı, genel mahalli seçimlerin sonuçlarını de etkiledi. Milletvekili genel seçimlerinde 1995 seçimlerinde RP'nin aldığı oylara nisbetle daha düşük bir oy oranı tutturan Fazilet Partisi mahilli seçimlerde özellikle büyük merkezlerde oy oranını yükselterek büyük bir başarı elde etti. Partiler arasında kıyasıya bir yarışın gerçekleştiği 18 Nisan seçimlerinde FP'nin ağırlığı hissedildi. Özellikle büyükşehir belediye başkanlıklarında farklı olduğunu gösteren FP, İstanbul'da yüzde 31.8, Ankara'da ise yüzde 37 oranı ile birinci parti olarak çıktı. Alınan oy oranlarına bakıldığında FP'yi özellikle İstanbul'da ANAP'ın zorladığı görüldü. 18 Nisan seçimleri özellikle belediye başkanlığı yarışında çok zorlu bir mücadeleye sahne oldu. Seçim sonuçlarına bakıldığında Büyükşehir Belediye başkanlıklarında FP'nin ağırlığı hissedilirken, diğer partiler ikinci parti olmak için birbirleriyle yarıştı. FP dışındaki diğer partilerinde oldukça iddialı bir şekilde hazırlandıkları İstanbul ve Ankara'da adaylar arasında geçen zorlu yarışta FP rakiplerinin önünde yer aldı. Yüzde 31.8 oy oranı ile FP İstanbul'da en yüksek oyu alırken, FP'yi yüzde 25.5'le ANAP, yüzde 19 ile DSP, yüzde 9 ile CHP, yüzde 6 ile MHP ve yüzde 5 ile DYP izledi. DSP'li başkan adayı Zekeriya Temizel, anketlerde düşük görünmesine rağmen seçimde CHP'nin adayı Adnan Polat'a fark attı. ANAP'ın adayı Ali Talip Özdemir'in son anda 'Ya Fazilet ya ben" sloganıyla yapmaya çalıştığı atak işe yaramadı. Bu arada partilerin çok iddialı adaylarla seçimlere hazırlandığı Ankara'da da FP gövde gösterisi yaptı. Büyükşehir belediye başkanlığı için amansız bir yarışın szürdüğü Ankara'da FP yüzde 37 oyla birinci parti oldu. FP adayı Melih Gökçek, seçim kampanyasında uyguladığı 'solun karşısındaki seçmeni birleştirme' politikasından başarılı bir sonuç almış oldu. Ankara'daki yerel seçimlerin mağlubu, CHP ve Emin Çölaşan'dı. FP'nin belediye başkanlığını aldığı illerden biri de Konya. Rakiplerine büyük bir fark atan FP Konya'da yüzde 50 oy alırken, MHP yüzde 26, DYP yüzde 8.4, ANAP yüzde 4.25, BBP yüzde 1.9 oranında oy aldı. Diğer büyükşehir belediyelerinde olduğu gibi adaylar arasında oldukça zor bir mücadelenin geçtiği Kayseri'de de FP birinci parti oldu. FP Kayseri'de %44 oy alırken, MHP %26, DSP %14, ANAP ve DYP %6, CHP ise %3.5 oy aldı. İstanbul, Ankara, Konya ve Kayseri'deki sonuç Erzurum'da da yaşandı. Erzurum Büyükşehir Belediyesi'ni de FP aldı. ------- ARA BASLIK ------------------