Bu kriz çocukları gıdasından da etti

Ekonomik yavaşlama, daha düşük gelir ve daha yüksek işsizlik Adana, Ankara, İstanbul, İzmir ve Kocaeli merkezindeki ailelerin çoğunluğunun yaşamlarını etkiledi. TEPAV, UNICEF ve Dünya Bankası tarafından ortaklaşa gerçekleştirilen ve 2 bin 100 aile üzerinde uygulanan ankete göre, ailelerin neredeyse dörtte üçü Ekim 2008 ile Haziran 2009 arasında gelirlerinin düştüğünü bildirdi. Ailelerin kriz döneminde yüklü borç altına girdiği görülürken, yoksul ailelerin krizle başedebilmek için çocukların gıdayı de kıstığı dikkat çekti.

Kentlerde yaşayan aileler gelirlerindeki düşüşe uyum sağlamak için çeşitli yollara başvurduğu görüldü. Öncelikle, aileler daha ucuz gıda ve gıda dışı ürünlere yöneldiler, ancak aynı zamanda gıda tüketiminin miktarında da tasarrufa gittiler. Öte yandan, ailelerin eğitim ve sağlık harcamalarını mümkün olduğunca korudukları görüldü.

Anketin gerçekleştirildiği dönemde, katılımcıların üçte biri elektrik-gaz-su faturalarını ödeyemez duruma düştü ve yüzde 9'unun en azında geçici süreyle de olsa faturalarını ödeyemediklerinden dolayı bağlantıları kesildi. Millward Brown'un, 'Çocuk ve harçlık' araştırmasında, Türkiye'de 8-14 yaş aralığındaki her 10 çocuktan 9'unun harçlık almaya devam ettiğinin ortaya çıktığı, harçlık miktarlarının ise geçen yıla göre artırılmadığı belirtildi.

ABD'de resesyon, en fazla orta sınıf ve yoksulları etkilerken, işten çıkarmaların hanehalkı bütçelerini tarumar etmesi yüzünden en zenginler ve en yoksullar arasındaki gelir uçurumu daha da arttı. ABD İstatistik Bürosu'nun verilerine göre, 2008 yılında, yılda 138 bin dolardan fazla kazanan Amerikalıların oluşturduğu en zengin yüzde 10'luk kesim, yıllık 12 bin dolar gelirle yoksulluk sınırında ya da bu sınırın altında yaşayan Amerikalılardan 11,4 kat daha fazla kazandı. 2003 yılında 11,22 olan bu oran 2007 yılında ise 11,2 olmuştu. Bütün gruplarda hanehalkı geliri azaldı, ancak geliri en keskin düşenler orta gelirli ve yoksul Amerikalılar oldu. Ortalama gelir geçen yıl 52 bin 163 dolardan 50 bin 303 dolara gerileyerek, 1997 yılından bu yana en düşük seviyesine indi. H ABD'de krizin ekonomiyi alt üst dönemde bile işine son verilen yöneticilere yüksek tazminatlar ve ödemeler yapılmasıyla ilgili olarak

'altın paraşüt" ifadesi kullanılmıştı.

İşe gitmek bir daha aynı olmayacak. Küresel ekonomik kriz Amerikan iş gücünü ve iş yerini yeniden şekillendiriyor. Üniversiteyi bitirenler iş bulamayabilir, genç iş gücü işten atılabilir ve emeklilik tarihleri ertelenebilir. Beyaz yakalılar, ekonomik gerileme karşısında kendilerini artan derecede savunmasız hissediyor, mavi yakalıların güvensizliği ise yıllardır biliniyor. Kalıcı iş kayıpları en çok üretim, hizmet ve perakende sektörlerinde yaşanıyor. Şu anda müşteri çağrı servislerinin olduğu gibi tekstil fabrikaları ve hizmet sektöründe de ucuz iş gücü nedeniyle istihdamı yurt dışına kaydıracak ikinci bir dalga yaşanması bekleniyor. Bu iş kollarındaki Amerikalılar, mikroçip montajı ve medikal aletler gibi alanlarda kendilerini yeniden eğitmek zorunda kalacak. Perakendeciler için temkinli tüketici harcamaları nedeniyle büyüme sınırlı olacak.

AB Komisyonu Ekonomik ve Mali İlişkiler Genel Direktörlüğü tarafından hazırlanan “Avrupa'da Ekonomik Kriz: Nedenleri, Sonuçları ve Cevapları” başlıklı raporda “Şimdiki ekonomik düşüş açıkça 1930'lardan bu yana yaşananların en şiddetlisi, fakat şu ana değin, üretim düşüşü itibarıyla daha az şiddetli olanıdır. Ani finansal stresin derecesi ve dünya ticaretindeki düşüşün sertliği söz konusu olduğunda, şimdiki kriz, Büyük Buhran sırasında yaşanandan daha hızlı gelişmiştir” denildi. Rapordan: “2010 için daha yük sek işsizlik tahminlerine karşın, bugün işsizlikte 1930'lardaki artış ve kaynak kullanımındaki

azalmadan, dünya ölçeğindeki otomatik stabilizörler ve güçlü konjonktür karşıtı politikalardan dolayı sakınılabilir.” 1930'lu yıllarda benzeri görülmemiş kitlesel işsizliğe tanık olunduğunu, o dönemde işsizliğin ABD'de yüzde 38'e, Almanya'da ise yüzde 43'lere ulaştığını belirten rapor, birçok ülkede ise bu oranın yüzde 30'lar düzeyinde yaşandığına değindi. Raporda, “2010 için daha yüksek işsizlik tahminlerine karşın, bugün işsizlikte 1930'lardaki artış ve kaynak kullanımındaki azalmadan, dünya ölçeğindeki otomatik stabilizörler ve güçlü konjonktür karşıtı politikalardan dolayı sakınılabilir” denildi.

Hükümet, kriz nedeniyle, ülke tarihinde ilk kez kral ve Başbakan Zapatero'nun maaşlarını dondurdu.İspanya'da Zapatero hükümetinin, ekonomik krize karşı aldığı önlemler kapsamında ülke tarihinde ilk kez, Kraliyet Ailesi'nin bütçesi dondurulurken, Başbakan Jose Luis Rodriguez Zapatero, bakanlar ve üst düzey yargı organları için de aynı uygulama yapıldı. 2008'de yüzde 4,5, 2009'da yüzde 2,7 oranında artış alan Kraliyet Ailesi, 2010 yılında 2009'da olduğu gibi yıllık 8,9 milyon avroluk bütçeye sahip olacak. Bu arada, 2010 bütçesinde Başbakan Zapatero ve bakanların maaşlarının üçüncü kez dondurulduğu görüldü. 2008 yılından bu yana aylık 7 bin 665 bin avro olmak üzere yıllık 91 bin 982 avro maaş alan Zapatero'nun 2010 yılında da aynı maaşı alması öngörülüyor. Maaş dondurma uygulaması, bakanlar, devletin üst düzey temsilcileri ve Anayasa Mahkemesi Başkanı ile Yüksek Mahkeme Başkanı gibi üst düzey yargı organları için de geçerli olacak.