Ekonominin devleri kabuk değiştiriyor

Dünya ekonomisi hızla kabuk değiştiriyor. 2008'de ABD'de başlayan ekonomik bunalımdan sonra tüm dünya ekonomilerinde ani değişim rüzgarı, büyük güçleri amansız bir rekabet içine soktu. Bu gelişmeler neticesinde Almanya'nın elinden ihracat şampiyonluğunu alan Çin son olarak dünyanın ikinci büyük ekonomisi olan Japonya'yı tahtından etti. Süper güç olarak gösterilen ABD'de ise sular bir türlü durulmuyor. Ülkede resesyon tartışması sürerken, bölgenin en büyük rakibi olarak gösterilen AB ise son zamanlarda çok fazla gündeme gelmese de borç krizi ile boğuşmaya devam ediyor. Bu hengâmede en büyük yıldız ise şimdilik Çin gibi görünüyor. Çin'i Hindistan takip ederken, Türkiye'nin kriz döneminde ve sonrasında gösterdiği performansı ile gelecek yılarda söz sahibi ülkeler arasına gireceği belirtiliyor.

Zayıflığına rağmen ABD ekonomisi dünya ekonomilerinin motoru olmaya devam ediyor. Mart 2010 itibariyle son 12 ayda ABD ekonomisi 400 milyar dolara yakın ticaret açığı verdi. Buna karşılık Almanya, Japonya, Çin ve bazı Asya ülkeleri ticaret önemli oranda fazlası veriyorlar. Bu da büyümelerine olumlu katkı yapıyor. Global kriz dev ekonomilere büyük darbe indirirken Çin “dünyanın en büyüğü” olma yolunda adım adım ilerliyor. Japonya'nın ikinci çeyrekte beklentilerin çok altında büyümesiyle ikinci sıraya yükselen Çin'in 10 yıl sonra 15 trilyon dolar ekonomik büyüklüğe sahip ABD'yi yakalayacağı tahmin ediliyor.

Son küresel krizden sonra resesyondan çıktığı belirtilen süper güç ABD 'de ise ekonomik sarsıntılar devam ediyor. Ülkede şu aralar krizin kaynağı olduğu belirtilen mortgage sistemi hala tehlike saçarken ekonomik toparlanmanın hız kesmesi ve yüzde 9,5 seviyelerindeki işsizlik oranı, Başkan Obama önündeki en önemli engeller olarak gösteriliyor. Ülke uzmanlar arasında da saygınlığını hızla yitiriyor. Nobel Ekonomi Ödülü sahibi Prof. Paul Krugman, ABD'li yetkililerin ekonomideki toparlanmayı 'olduğundan daha iyi gösterdiğini' öne sürerek, tüm dünyayı kandırdığını ileri sürdü. ABD Merkez Bankası (Fed) Başkanı Ben Bernanke de ekonomide kötüleşmenin olduğu anlamında açıklamalarda bulunuyor. Bernanke son olarak yaptığı aıklamada bu kötüleşmeyi göz önünde bulundurarak gerekirse yavaşlayan ekonomiyi desteklemek için daha fazla önlem almaya hazır olduğunu ifade etti.

Avrupa özellikle 2010'un başından itibaren borç sorunu ile mücadele ediyor. Yunanistan ile patlak veren kriz kıtada tüm ülkeleri tehdit ederken, borçlar ülkeleri iflasın eşiğine kadar getirdi. Avrupa'da borç sorunuyla baş etmeye çalışan Yunanistan'ın dışında Portekiz, İrlanda, İspanya, İtalya ve İzlanda da ciddi borç yüküyle karşı karşıya. Bu ülkeler içerisinde 2 trilyon 595 milyar dolarla İtalya en fazla borç yüküne sahipken, bu ülkeyi 2 trilyon 546 milyar dolarla İspanya ve 2 trilyon 321 milyar dolarla İrlanda takip ediyor. Yunanistan'ın 581,6 milyar dolar, Portekiz'in 548,4 milyar dolar borcu bulunuyor. Tüm bu ülkeler borç krizi ile baş edebilmek için borç yüklerini üyesi oldukları Avro Bölgesi kriteri olan yüzde 3'e çekmek için geçtiğimiz aylarda bir biri ardına tasarruf önlemleri açıkladı. Bölge bunlarla baş etmeye çalışırken birliğin en büyük güçlerinden olan Almanya ise 23 yıllık tarihinin büyüme rekorunu kırdı. Türkiye'nin en fazla ihracat yaptığı Almanya, bu yılın ikinci çeyreğinde bir önceki çeyreğe göre yüzde 2.2 büyüyerek 23 yılın en hızlı büyümesini gerçekleştirdi. Almanya geçen yıla göre de yüzde 3.7 büyüdü.

Krizin en parlak yıldızlarından biri olan Çin, kendi içinde enflasyon ve düşük yaşam standartları ile mücadele ederken, dünya ülkeleri arasında gerçekleştirdiği atak ile en büyük ikinci ekonomi ve dünya ihracat şampiyonu oldu. Almanya Federal İstatistik Kurumu'nun son verilerine göre, Almanya'nın ihracatı geçen yıl yüzde 18,4 oranında gerilerken Pekin'den yapılan resmî açıklamaya göreyse Çin'in 2009 yılı toplam ihracat hacmi 1 trilyon 200 milyar dolar olarak gerçekleşti. Aynı dönemde Almanya'nın ihracatıysa 1 trilyon 120 milyar dolar olarak gerçekleşti. Yani arada yaklaşık 80 milyar dolarlık bir fark söz konusu. Çin geçtiğimiz aylarda ise Japonya'nın elinden en büyük ikinci ekonomi tahtını aldı. Japonya'nın Gayrı Safi Yurt İçi Hasılası yılın ikinci çeyreğinde 1, 28 trilyon doları buldu. Çin aynı dönemde 1,33 trilyon dolara erişti.

Japonya modeli yıllardır önemli başarılar sağlarken bütün dünya ülkeleri arasında alışkanlığı ile takdir topluyordu. Devlet ve sanayinin ortak çalışmaları, halkın çok çalışma hevesi, ileri teknolojik birikim ve eğitim alanlarındaki başarılı çalışmalarıyla Japonya önemli ekonomik büyüme oranlarına ulaşmıştı. Ancak 1980'li yıllarda Japon ekonomisinde olumsuz bir gidişat oluştu ve borsalarla emlak fiyatlarında artış yaşandı. 1990'lı yılların başındaysa Japonya resesyona girdi ve ancak 2002 yılında yeniden büyüme trendini yakalamışken, ülke yine finansal kriz süreci ile birlikte tekrar resesyon ile mücadele ediyor. Sanayileşmiş ülkeler arasında en fazla borcu olan Japonya'nın, borcu Uluslararası Para Fonuna (IMF) göre, gayri safi yurtiçi hasılasının yüzde 218,6'sına ulaşmış bulunuyor. Japon ekonomisinin zayıflamasında ihracat kalemlerinde düşüş ve kişisel tüketim oranlarındaki gerilemenin etkili olduğu belirtiliyor. Japonya'nın Gayri Safi Yurt İçi Hasılası Nisan-Haziran döneminde sadece yüzde 0,1 arttı.